Chaumont-sur-Loire Uluslararası Bahçe Festivali her sene farklı bir konseptle festival düzenliyor. Onlardan biri olan 2015 yılına ait bu olağanüstü bahçeler, bitki koleksiyoncularına ait ve daha önce görülmemiş bitkileri gözler önüne seriyorlar. Her bir koleksiyoncu kendi tutkularını ve heyecanlarını yansıttıkları bahçeler ortaya koyuyorlar. Kimsenin sahip olmadığı şeyleri toplamak, eşsiz ve değerli bitkilerle koleksiyon oluşturmak en önemli amaçları. Daha önce hiç görülmemiş veya nadiren görülmemiş, çağdaş, beklenmedik ve şaşırtıcı bir şekilde ortaya konan ve yenilikçi, istisnai ve sıra dışı malzemeler, tasarımlar ve sergiler kullanan bitkilerle dolup taşma sözü veriyor bu sanatçılar. Bu festivalin en dikkat çeken bahçe ve koleksiyonlarından birkaçını sizlerle paylaşacağım. Eminim ki sizde gördükleriniz karşısında çok etkileneceksiniz.

İlk bahçe LES CHASSEURS DE PLANTES DE JARDIN Türkçe adı ile Bitki Avcıları. 

Bu bahçe, zamanın başlangıcından beri bitki dünyasını keşfe çıkan herkese bir övgü niteliğindedir. Ve onlar sadece botanikçiler değil, aynı zamanda maceracılar ve kaşifler. Bilinmeyen topraklara, vahşi kabileler ve tehlikeli hayvanlarla dolu adalara, egzotik hastalıklarla dolu adalara ulaşmak için aylarca denizde kaldılar ve tek amaçları bilinmeyen bir bitkiyi bulmak, onu Avrupa’ya geri getirmek ve onu olağanüstü bir şeyin parçası yapmak için hayatlarını riske attılar. Amaçları olağanüstü bir manzara oluşturmak. Bu şaşırtıcı bitki dünyasının tam ortasında, üç sera, insanın bozulmamış arazideki varlığını simgeliyor. Bu zarif nesneler, bu bitki öncülerinin hikayesini anlatmak için bahçeye yerleştirilmiş adeta. Ziyaretçilere, bu gerçek bitki toplayıcılarının yerine geçme ve yeni bir dünyayı keşfetmenin onlar için nasıl bir şey olduğunu deneyimleme şansı veriliyor.

İkinci sıra dışı bahçe NUANCES. Bu eşsiz, koleksiyon parçası bir merak konusu, üzerinde düşünebileceğimiz basit bir nüans bahçesi. Bir açık hava müzesi sergisi. Mavimsi bitki tonlarının dalgasıyla taşınan bu tabloya rüyalardan tefekkür, derinden ışığa, ruhani düşünceler yer veriyor. Tıpkı mavi bir denize kendinizi bırakmak gibi, kişisel bir iç gözlem, adeta meditasyon hissi veriyor bu bahçe. Bu bahçenin düzeni bizi bilgelik ve gönül rahatlığıyla aşılayan, ruhumuzun derinliklerine, farklı mavilerin beklenmedik ufuklar açtığı, geleceğe yeni bir bakış açısı ve kendimize bakmanın yeni bir yolunu açan bir yolculuğa çıkarıyor.

Bu bahçe birçoğunuzun da ilgisini çekeceğini düşündüğüm bir bahçe. Hepimizin küçükken aradığı ama bulamadığı 4 yapraklı yonca koleksiyonu. Binlerce 4 yapraklı yonca… Efsaneye göre, Havva onunla Cennet Bahçesi’nden dört yapraklı bir yoncayı alıp bu son derece nadir türü Dünya’ya saçıyor. Yunanlılar zehir olduğuna inanırken, Romalılar için yılan ısırıklarına karşı bir çare olduğuna inanıyorlardı. Bu yoncalardan birine sahip olan bir Druid, iblislerin varlığını algılayabilmesi için desteklendi … İnançlar ve efsaneler, dört yapraklı yoncayı yüzyıllardır çevrelemiş, var olan her ahlaksızlığa ve erdeme atfedilmiştir. Bu günlerde, bu mutant’ın iyi şans getirdiği iddia ediliyor. Size hiç şüphesiz zenginlik, sevgi, sağlık ve refah getirecek olan bu değerli yoncayı bulma umuduyla bir çimen parçasını aramak için iyi bir saat geçirmediniz mi?

Bu bahçe gizemli yerlerle dolu ve adeta Alice Harikalar Diyarındaymış hissiyatı veren bir bahçe. Tıpkı Alice gibi, ötesinde ne olduğunu gerçekten bilmeden giriyorsunuz ve kendinizi kimsenin göremeyeceği bir yerde buluyorsunuz. Görünüşe bakılırsa, sahibi çimenleri kıpır kıpır büyütmek için bırakmaya karar vermiş ve bitkiler istediği gibi gelişmeye karar vermiş . Yani bitkiler fazlasıyla uzun, uçuş uçuş ve yanlarından geçerken dokunabileceğimiz hizada.
Tablolar, bahçenin ilk bölümüyle tam bir tezat oluşturacak şekilde canlı ve özenle oluşturulmuş. Burası bir resim koleksiyoncusunun gizli bahçesi mi? Ya da doğanın üstünlük kazandığı bir müze mi? diye düşündürüyor insana. Ama birdenbire bunun ortalama resim sergisi olmadığı hissine kapılıyorsunuz. Bazı nesneler, yalnızca bir karede yeniden görünmek üzere bir kareden kayboluyor. Aslında, bunlar duvarda asılı olan resimler değil, büyük, hafif eğimli aynalar … Ve bu ayna resimlerinin içeriği, bahçenin ve onun bitki yığınlarının bir yansımasıdır, çünkü ön planda bir çayır çimen tarafından gizlenmişler.

Bu son bahçe, sardunyanın çarpıcı çeşitliliğine saygı duruşunda bulunuyor. Her türde ve çeşitte yüzlerce sardunyayı bu bahçede görmek mümkün. Sardunyaların sıkıcı olduğunu düşünenler varsa bu bahçenin içinde görsel bir şölenle rüyadaymış gibi hissedecek.

Beni en çok etkileyen koleksiyonları sizlerle paylaştım. Bu ve bundan daha fazla koleksiyonları görmek için bitki koleksiyoncularının web sitesini ziyaret etmenizi ve eşsiz manzaralar karşısında hayal dünyasına dalmanızı tavsiye ederim.

Çok güzel bir deyim vardır Türkçe’de: “Başında kavak yelleri esiyor”… Okurken bile ithaf edilen kişinin mutluluğunu sezebiliyorsunuz. Peki serin bir yaz gecesi köy evinin damında, babaanne yorganının altında, uykuya ha daldı ha dalacakken yıldız dolu gök yüzüne bakıp kavak ağacının hışırtısıyla uyudunuz mu hiç? Duyduğum çok huzurlu sesler listesinin en başlarda yer alır bu ses hiçbir nota kavak ağacının o ahenkle dansından çıkardığı sesleri yakalayamaz gibime geliyor. Hele bir de üstüne sonbahar gelmişse uzun uzun kavaklar sapsarı elbiseleriyle tam bir şölen…

Hani diyor ya Nazım Hikmet;

Bende bir kavak ürperir,
Nerde olsam sesi gelir
Muhacirliğimden beri.

Her ağaç gibi kavak da
Ömrünce durur ayakta
Gözler durur bir şeyleri.

Gözler şose boylarını,
Anadolu köylerini
Sarı sıcak yaz gününde

Beni de gözledi kavak,
Geceleri haykırarak
Hapishanenin önünde.

Şahit ayıplarımıza,
Şahit kayıplarımıza,
Umudumuzun şahidi.

Şahit bitlenişimize,
Topraktaki işimize,
Hey gidi kavak, hey gidi…

Gerçekten de her ağaç şahit değil midir hayatımıza? Acımıza, mutluluğumuza, hüznümüze sessiz bir eşlikçidir başımızın üzerinde .

KAVAK AĞACININ MİTOLOJİK HİKAYESİ

Kavak ağacının mitolojide yeri Klymene ve Güneş Tanrısı Helios’un oğlu Phanteon’un acıklı ölümünden gelmektedir.

Klymene, Güneş tanrısı Helios’un oğlu Phaeton’un annesi, çocukları büyüyene kadar babalarının kim olduğunu gizlemiştir. Ancak Phaeton babsının Güneş tanrısı Helios olduğunu öğreniyor ve bunu ispatlamak için arabasını istiyor. Burada sözü edilen araba Güneş’in Doğu’dan Batı’ya taşındığı araç olarak düşünülüyor. Helios aracı kullanmasını istemese bile buna izin veriyor ve Phaenton bir dizi felakete sebep oluyor. Bu felaketleri durdurmak isteyen Zeus yıldırım fırlatarak Phaenton’un ölümüne sebep olur. Heliadler aylarca Phaenton’un mezarının başından ayrılamadı ve aylarca mezarın başında yasa boğuldu. Dört ay sonra Heliadler harket edemediklerini farkettiler iki kardeşin bacakları kütüğe dönüşüp kolları dal olarak göğe yükseldi. Göz yaşları kehribara dönüştü Ovidius’a göre bu kavak ağacından düşen kehribar göz yaşları nehirlerle İtalyan kadınlara ulaştı ve bu kehribarlardan takılar yaptılar..

Kavak ağacı aynı zamanda ölümün ve yeniden dirilmenin sembolü olarak bilinir.  Yeryüzü ve gökyüzü arasında bağdır.
“Yer altından gökyüzüne üç âlemi birleştiren “Bay Terek” ya da “Bay Kavak” tanrının sembolüdür.” Hüseyin Çağlar İnce’nin deyimiyle Kavak ağacının Orta Asya’daki ismi direk kelimesinin kaynağı olan “Bay Tirek” veya “Bay Terektir”. Evin direği olarak babalarımızı sembolize ettiğimiz bu deyiminde buradan geldiği söylenmektedir.

KAVAK AĞACININ ÖZELLİKLERİ

Söğütgiller (Salicaceae) familyasından olan kavak ağaçlarının en önemli özelliklerinden bir tanesi çok hızlı büyümeleridir. Kavak ağaçları çok hızlı sürgün verirler. Kavak ağaçları nemli ve rutubetli yerlerde rahatça yetişirler. Ülkemizin hemen hemen her bölgesinde kavak ağaçları yetişebilmektedir. Ancak iklimin farklılığından türleri farklılık gösterir. Mart – Nisan aylarında çiçeklenen kavak ağaçları 10 m ile 20 m arasında boy yapabilmektedirler. Sonbaharda yaprak rengini değişen kavaklar, siyahımsı renkli gövdeleri derin ve çok çatlaklıdır. Kavak ağaçlarının bahçe ve parklarda rüzgar kesme özelliklerinden faydalanılır.

Aynı zamanda insan vücudu için kavak ağacının bir çok faydası vardır. Ateş düşürücü, kabızlık giderici özelliklerinin olduğu bilinmektedir. Bunların yanında tohumları tüketildiği zaman hamile kalmayı önlediği de bilinmektedir.

Ülkemizde yetişen 6 kavak türü bulunmaktadır. Bunlar:
Populus afghanica
Populus alba
Populus cannense
Populus euphratica
Populus nigra
Populus tremula

KAYNAKÇA

1.Işık, S.,Hayat Ağacı ve Kutsal Ağaçlar: Türk ve Çin Mitolojisi Üzerine Bir
Karşılaştırma, Uluslararası Beşeri Bilimler ve Eğitim Dergisi (IJHE), Cilt 5,
Sayı 11, S. 546 – 566.

2.Başımızda yeller estiren ağacın acıklı hikayesi/ AİMSAD Dergisi/ https://aimsaddergisi.com/basimizda-yeller-estiren-agacin-acikli-hikayesi/

3.Kavak ağacının türleri ve özellikleri/ Makaleler.com/ https://www.makaleler.com/kavak-agacinin-turleri-ve-ozellikleri