Bitki seçimi yaparken genellikle onların çevreyi görsel olarak güzelleştirmesine bakarız, havayı temizleyen özelliklerini bildiğimiz halde havadaki zehirli gazlarla mücadelede kullanılması aklımıza gelmez. Kapalı alanlarda karşılaştığımız hava kirliliği bazen dışarıda karşılaştığımızdan daha fazla olabiliyor. Ev bitkilerinin de bazı zehirli gazları emerek havayı temizlediği ortaya çıkmıştır.

Günlük Eşyalarımızdan Ortaya Çıkan Zehirli Gazlar

Her gün kullandığımız eşyalardan buharlaşarak açığa çıkan benzen, formaldehit ve trikloroetilen gibi gazları solumaktayız. Bu maddeler birçok hastalığında sebebi olabilmektedir. Peki nereden alıyoruz bu zehirli gazları?

Benzen: Benzin, mürekkep, boya, plastik ve kauçuk malzemeler ve deterjanlarda bulunmaktadır. K romozom bozukluğu, kansızlık ve kemik iliği rahatsızlıklarına sebep olmaktadır. Solunduğunda ise baş ağrısı, halsizlik, bulantı, çarpıntı ve gözde katarakt gibi rahatsızlıkları da ortaya çıkarmaktadır.

Formaldehit: iç mekanlarda en çok karşılaşılan maddelerden biridir. sıkıştırılmış ağaçtan yapılan mobilyalarda, kağıt havlu, peçete, yer döşemesi ve halıların alt yapışkan bölümlerinde ve bazı kumaşlarda mevcuttur. Şampuanların çoğunda da bulunmaktadır. Göz, burun ve ağızda mukozayı zedeleyip, ciltte alerji ve baş ağrısı yapmaktadır. Astım hastalığına sebep olması en önemli yan etkisi olarak bilinirken sonradan yapılan araştırmalarda kansere sebep olan etkilerine rastlanmıştır.

Trikloroetilen: Endüstride yaygın olarak kullanılıp özellikle kuru temizlemede kullanılmaktadır. Baskı mürekkebi, boya, vernik, tutkal ve saç spreyin de bulunmaktadır. bazı kanser türlerine sebep olup özellikle akciğerde tahribata yol açmaktadır.

Evlerimizdeki Havayı Temizleyen Bitkiler

Bu yazımızda size evinizin havasını temizleyecek bazı bitkilerden bahsedeceğiz. NASA tarafından yapılan, iki yıl süren araştırmalar sonucunda bahsettiğimiz gazları en çok emen bitkiler tespit edilmiştir. Eviniz için bitki seçimi yaparken sağlığınıza da katkı sağlayacak bu bitkileri tercih etmeniz sizin için faydalı olacaktır.

1. Chlorophytum (Kurdele çiçeği)

Son derece dekoratif olan kurdele çiçeği kolay yetiştirilebilen bir bitkidir. Güneşte veya gölgede olması farketmeyip ortama çabuk uyum sağlayıp büyüme gösterir. Asılabilir saksılarda daha güzel yetiştirilir.

Kurdele Çiçeği Yetişme Şartları

2. Philodendron

Sarmaşık tipli olanlar salonlar için daha uygundur. Bakımı kolaydır. Genelde kalp şeklinde ve farklı renklerde olabilen türleriyle dekoratiftir. Deve tabanı ile akrabadır. Yosunlu çubuğa sardırılarak şekil verilebilir. Sarmaşık olmayan türleri genelde fazla büyüme gösterdiği için küçük salonlara uygun olmayıp geniş mekanlarda ve bina girişlerinde kullanılmaktadır.

Philodendron Yetişme şartları

• Oda ısısı yeterlidir.
• Direkt güneş ışığı zarar verir hafif gölgede konumlandırılmalıdır.
• Kışın toprağının hafif nemli olması yeterlidir. Yazın düzenli sulaması yapılır.
• Saksı değişiminin 2-3 yılda bir yapılması uygundur.

3. Scindapsus (Ev sarmaşığı)

Alacalı yürek şeklinde yaprakları bulunur. Kolay yetişir. Asma saksılarda veya yosun çubuklara sardırılarak yetiştirilebilir. Zaman içinde yapraklarını döküp kel bir görüntü sergilediğinden büyümesinin kontrol altında tutulmasında fayda vardır. Ani ısı değişimi, aşırı sulama ve cereyanda kalma gibi etkenler yapraklarının dökülmesine sebep olmaktadır.

Ev Sarmaşığı Yetişme Şartları

• Bulunduğu ortamın ısısı +10 derecenin altına düşmemelidir.
• Direkt güneş ışığı istemez. Aydınlık bir yerde konumlandırılmalıdır. Alacalı türleri için gölge alanlar yaprak desenini kaybetmesine sebep olur.
• Yaz aylarında düzenli sulama yapılır. Sulamadan önce toprağın hafif kuruması beklenir. Toprağının sürekli ıslak olması bitkinin çürümesine neden olur.
• Saksı değişimi gerektiğinde ilkbahar tercih edilmelidir. Yanlarından çıkan sürgünler veya dal uçlarından alınan 15 cm’lik çeliklerle çoğaltılabilir.

4. Chrysanthemum (Kasımpatı)

Kasımpatı genelde dış mekan bitkisi olup cüce türleri saksıda belirli dönemlerde iç mekanda yetiştirilebilir. Serin ve aydınlık bir camın önünde konumlandırılabilir. Baharda çiçekleri geçtikten sonra bahçeye dikilebilir ve sonrasında cücelik özelliğini kaybedip eski haline dönecektir.

Kasımpatı Çiçeği Yetişme Şartları

• Serinlikten hoşlanır. +15 derece ideal sıcaklığıdır.
• Aydınlık yerleri sevmektedir fakat öğle güneşinden korunmalıdır.
• Toprağı daima nemli tutulmalıdır.
• Yaprakları solunca bitki budanıp baharda bahçeye dikilebilir.

5. Spathiphyllum (Barış çiçeği)

Egzotik görünüşlü olup çiçekli bitki sevenler için doğru bir seçimdir. Nemli ve sıcak ortamı sever. Kolay yetişir. Yılda iki kez çiçek açar. Soğuk hava akımından olumsuz etkilenmektedir.

Barış Çiçeği Yetişme Şartları

• Sıcağı sever. Bulunduğu ortam sıcaklığı en az +15 derece olmalıdır.
• Yazın yarı gölge kışın ise aydınlık bir yerde konumlandırılmalıdır.
• Toprağı nemli olmalıdır. Kışın daha az sulama gerektirir.
• Her yıl saksı değişimi ilkbahar ayında uygundur.
• Yaprakları topraktan çıkmaktadır. Bu yapraklar köklü olarak ayrılıp başka saksıya dikilerek çoğaltılabilir.

Evimizdeki Havayı Temizleyen Diğer 10 Bitkiyi Okumak İster misiniz? Buraya Tıklayın.

Editörün Önerisi

Faydalanılan Kaynaklar:

1. Çankaya Belediyesi Park ve Bahçeler Müdürlüğü Bahçıvanlık Eğitimi Kitabı Yayın yılı:2012 Hazırlayan: Ziraat Mühendisi Bilge KUT

1- Areka Palmiyesi (Dypsis lutescens)

Areka palmiyesi kelebek palmiyesi olarak da bilinir. Evde veya ofis dekorasyonu, koridorlar, resepsiyon alanları, kapalı teras alanları için mükemmel uygun bir türdür.

Az güneşli alanlarda daha iyi gelişirler, ortalama oda sıcaklıkları ideal olmalıdır. (18-21^o C) Toprağında torf ve çam kabukları kullanılması önerilir. Zaman zaman yaprak kısımlarına sıvı besin karıştırılmış su püskürtülerek temizlenmesi gerekmektedir. Bu şekilde sağlıklı bitkiye ve gösterişli yapraklara sahip olabilirsiniz.

Areka, havadaki toksinleri temizleme ve havayı nemlendirme işini mükemmel bir şekilde yerine getirir. Evcil hayvanlarınızın bulunduğu ortamlarda rahatlıkla yetiştirebilirsiniz. Zehirli etkiye sahip değildir. Fazla bakım gerektirmeden hızla büyüyebilen ve evinize tropikal bir dokunuş yapan bu bitkiyi çocuğunuzun odasına da gönül rahatlığıyla yerleştirebilirsiniz.

2- Aşk Merdiveni (Nephrolepsis exaltata)

Salon eğreltisi veya aşk merdiveni olarak bilinen bu bitki iç mekanlarda süs bitkisi olarak kullanılır.

Ksilen ve formaldehite karşı etkili iç mekân bitkisidir.

Nemli hava esintileri olan sıcak yerlerde çok hızlı gelişim gösterirler. Aşk merdiveninin hem güneşe hem gölgeye tam uyum sağlayabilme özelliği var. En iyisi sabah veya akşam güneşi alabilen, gündüz boyu kuvvetli aydınlık olan bir yerde tutmaktır. Havası kuru memleketlerde sıcak günlerde yapraklarına sık sık su püskürtülmesini ister.

3- Draceana (Dracaena fragrans)

Dracaena aynı zamanda evdeki havayı temizleyebilen bitkilerden biridir. Bu, sadece karbondioksiti oksijene dönüştürmekle kalmaz, aynı zamanda her türlü zararlı maddeyi havadan uzaklaştırır. Şehirdeki evler ve az havalandırmalı yerler için mükemmel bir seçimdir.

Suya ve soğuğa diğer türlere oranla daha hassastır. Aşırı sulamada odun kısmında yumuşama başlayıp zamanla bozulmaya sebep olur. Beyaz güzel kokulu çiçekleri herhangi bir iç mekân ortamında oldukça nadir görülürler.

İç mekanlara uyumluluğu ve dekoratifliği sebebiyle bütün dünyada en talep olan iç mekân bitkilerinden olmuştur.

4- Zümrüt Dalgası Çiçeği (Peperomia obtusifolia)

Küt yaprak peperomya veya zümrüt dalgası çiçeği yaygın kullanılan adlarındandır. Parlak yeşil yapraklı en dayanıklı ve uyumlu iç mekân süs bitkilerindendir.

Mini bir bitki değildir ama büyük de sayılmaz ve boyu uzamaz. Enine boyuna 20 cm kadar alan kaplar. Bu özelliğinden dolayı Peperomia obtusifolia ofis masası bitkisi olarak, pencere kenarlarında, sehpalar üzerinde kullanılabilir. 

Bitkinin formaldehit gazını emerek ev havasını temizleyici etkisi vardır. Yaprakları ısıran küçük çocuklar ve ev hayvanları açısından zehirli değildir.

Küt yaprak peperomya hem çok aydınlığa hem de koyu gölgeye uyum gösterebilen bir bitkidir. Susuzluk sorunu yoktur. Uzun süre sulamasanız da pek içerlemez. Tatile giderken gönül rahatlığıyla bırakacağınız bitkilerden biri.

5- Bambu Palmiyesi (Chamaedorea seifrizii)

Bambu palmiyesi; benzen, formaldehit ve trikloretilen gibi yüksek dereceli toksinleri temizleyebilen son derece usta bir bitkidir.

Nemli iklimleri seven bu bitkiyi doğrudan güneş ışığı gelmeyen bir köşede yetiştirebilirsiniz.

6- Zakkum Yapraklı Kauçuk (Ficus maclellandii ‘Alii’)

Yaprakları zakkum yapraklarına benzerliğinden dolayı zakkum yapraklı kauçuk olarak da bilinmektedir.

Ofislere, resmî mekânlar gibi iç mekanlara oldukça uyumlu, dayanıklı, son derece dekoratif süs bitkilerindendir.

İç mekanlara uyumluluğu Benjaminden oldukça yüksektir. Olmadık sebeplerle yaprak dökmez. İhmallere çok dayanıklıdır. Aşırı sıcaklara uygunluğu tamdır. İç mekanlarda temizleyici etkiye sahiptir.

7- Paşa Kılıcı (Sansevieria trifasciata)

Toplum içerisinde Paşa Kılıcı adıyla tanınır.

Trikloretilen, formaldehit, benzen ve ksilen gibi yüksek dereceli toksinleri karşı etkilidir.

Hem gölge hem güneş uyumlu, susuzluğa dayanıklı ve dekoratif olmasıyla modası hiç geçmeyen süs bitkilerindendir.

Krasula tarzı metabolizmaya sahiptir yani fotosentez yapması biraz farklıdır. Gece boyu oksijen ve nem açığa çıkarıp karbondioksit depolar. Gündüz boyu enerji ve besin üretir. İç mekânlara oksijen sağlamada diğer bitkilerden çok daha etkilidir.

Havayı temizleyici özelliğinden dolayı havalandırma sorunu olan ofislerde çok sayıda   bulundurulmalıdır. Çünkü kırtasiye malzemelerinden yayılan zararlı gazları çeker alır.

8- Kauçuk (Focus robusta)

Kauçuk bitkisi dayanıklılığıyla tanınır ve az ışıklı bir ortamda yetişebilir.

Ancak belli bir miktar zehir içerdiğinden, evcil hayvanların ve çocukların olduğu evlerde yetiştirilmesi risklidir.

Tüm kurguların en iddiasız bitkisi olarak kabul edilebilir. Bu nedenle hevesli bitki yetiştiricilerine öncelikli öneriler arasındadır. Herhangi bir iç mekâna mükemmel bir şekilde uyar, bakım için fazla zaman harcamasını gerektirmez.

Kauçuk bitkisi geniş kalın yaprakları nedeniyle havayı zararlı fenol ve benzen birikintilerinden etkili bir şekilde temizler.

9- İngiliz sarmaşığı (Hedera helix)

Evinizde rutubet varsa İngiliz sarmaşığını hemen ev arkadaşı edinebilirsiniz. Yerini aldıktan 6 saat sonra ortamda fark yarattığını göreceksiniz. Ayrıca havadaki alerjenleri de söküp atan İngiliz sarmaşığıdır.

Bitkiler ve çevreden temizledikleri kimyasal maddeler ile ilgili yapılan bir araştırmada birçok kimyasal maddeyi havadan absorbe ederek havayı temizlediği tespit edilmiştir.

Havayı temizleme etkisi bulunan İngiliz sarmaşığı; astımı olan, alerjik ve aşırı hassas bünyeli insanlar için ideal ev bitkisidir.

10- Çin Herdem Yeşili (Aglaonema modestum)

Çin Herdem Yeşili formaldehit ve benzene karşı etkili iç mekân bitkilerindendir.

Ana vatanı tropikal güneydoğu Asya’nın bataklıkları ve yağmur ormanları olan bitkinin ticari üretimi yapılmadığı için her yerde kolay kolay bulunmaz. Halk arasında elden ele paylaşılır.

Güneydoğu Asya ülkelerinde evlerde Aglaonema modestum yetiştirmenin uğur getireceğine; Çinlilere göre bir dalı alıp kendin yetiştirirsen uğur getirdiğine inanılır.

Evlere en uyumlu nadide bitkilerdendir. Havasız, loş ışıklı kuytu dip köşelerde bile bozulmaz.

Bir başka yazımızda görüşmek dileğiyle..