Günümüzde toplumun sosyalleşmesine ve vakit geçirmesine olanak sağlayan kent meydanlarının tasarımı farklı malzemeler ve teknikler ile zenginleştirilmektedir. İnsanların dikkatini çeken ve daha fazla vakit geçirmelerini sağlayan bu kent meydanları şehirlerin kalitesini de oldukça arttırıyor. Su öğesi sadece görsel olarak değil aynı zamanda işitsel ve ruhsal olarak da insanları etkilemekte ve ziyaretçilerde sükûnet, huzur, ferahlık, neşe gibi duygular uyandırmaktadır¹. Bu sebeple, kent meydanlarında büyük öneme sahip olan su öğesinin dünyanın farklı yerlerindeki örneklerini göstermek amacıyla sizler için bir araştırma yaptık.

Kent Meydanlarında Su Öğesi Kullanım Örnekleri

1. Banyoles Meydanı

Yıl: 1998-2008
Konum: Banyoles, Girona, İspanya
Tasarım Ekibi: MIAS Architects
Görseller: Adrià Goula
Alan: 18.000 m2

Su öğesini inceleyeceğimiz ilk meydan, İspanya’nın Girona ilinde yer alan Banyoles Meydanı’dır. Meydanın bulunduğu Banyoles şehri öncesinde çoğunlukla dar sokaklardan ve eski kaldırımlardan oluşan, yayalar ve araçların iç içe bulunduğu bir kent sisteminde yer alan bozulmuş bir alandı. Temiz olan sulama kanalları da zamanla şehrin kanalizasyon sisteminin bir parçası haline gelmiş ve kirlenmeye başlamıştı. Ayrıca, kent sakinleri tarafından meydan etrafındaki kaldırımlara rastgele park edilmekte ve karmaşa yaratmaktaydı.  

Bütün bu sorunlar göz önünde bulundurularak tasarlanan meydan projesinin öncelikli hedefi Banyoles kenti içerisindeki insanların ve Banyoles Gölü’nden gelen suyun kent içerisinde sirkülasyonunu sağlamaktır. Meydandaki eski taş kaldırımların kaldırılarak alanın tamamen yayalaştırıldığı projede döşeme malzemesi olarak traverten taşlar kullanılmış ve şehrin tarihi dokusu korunmaya çalışılmıştır. Meydandaki sulama sistemi ise yaya yolları içerisine aralıklı olarak yerleştirilmiş ve belli noktalarda çocukların oynayabilmesi için genişletilmiştir. Tasarım kapsamında, suyun doğal akışının insanlar tarafından hissedilmesi için yaya yollarının çizgiselliği su sistemi ile kırılmaya çalışılmıştır².

2- Place Flagey

Yıl: 2005-2009
Konum: Brüksel, Belçika
Tasarım Ekibi: Latz+Partner
Görseller: Bernard Capelle
Alan: 24.000 m2

Latz+Partner tarafından geliştirilen ve su öğesinden yararlanılan ikinci projede canlı bir mahallenin ortasındaki kent meydanı tarihi geçmişini hatırlatacak şekilde yeniden tasarlanmıştır. Meydanın çevresindeki yoğun araç yolları, yer altı otoparkı ve tramvay bağlantısına karşın yayaların baskın olacağı bir meydan tasarımı amaçlanmıştır. Bunu gerçekleştirirken meydanın çevresindeki kamusal alanlar ile hem fiziksel hem de görsel olarak bağlantı kurması da göz önünde bulundurulmuştur. Söğüt, Akçaağaç, Kestane ağacı gibi bitkilerden oluştan ağaç grupları, çevre ile uyumlu mavimsi-gri renkte granit taşların kullanıldığı meydan tasarımında su öğesi de aktif bir rol almaktadır. Meydanda hem yaz günlerinde serinletici bir etki yaratmak hem de meydanın homojen yüzeyi üzerinde farklı bir doku oluşturmak amacıyla kullanılan bu su öğesi özellikle çocukların ve gençlerin dikkatini çekmektedir³.   

3- Zeytouneh Meydanı

Yıl: 2012
Konum: Beyrut, Lübnan
Tasarım Ekibi: Gustafson Porter + Bowman
Görseller: Gustafson Porter
Alan: 10.000 m2’den az

Su öğesinin görüldüğü bir diğer kent meydanı projesi ise Lübnan’ın Beyrut şehrinde yer alan Zeytouneh Meydanı’dır. Bu alanda arazinin mevcut topoğrafyasından faydalanılarak geometrik şekillerin ön planda olduğu bir tasarım gerçekleştirilmiştir. Meydan, üzerinde tasarlanan bir çeşit amfi tiyatro ile çeşitli etkinliklere ev sahipliği yapmaktadır. Bölgenin mimarisinde yer alan siyah ve beyaz renklerden faydalanılan tasarımda özel olarak tasarlanmış kent mobilyaları ile Bahunya ve Gülibrişim ağaçlarıyla sağlanan gölgelik alanlar da bulunmaktadır⁴.

Zeytouneh Meydanı’nın bizi ilgilendiren kısmı ise projede yer alan su kanalları ve çeşmelerdir. Bu çeşmeler ile kentin sıcak havasına karşı bir serinlik ve sükûnet yaratılmış ve meydanda mekanlar vurgulanacak şekilde suyun hareketi yönlendirilmiştir. Proje, ziyaretçilere su ile etkileşim sağlarken eğlenme, kenti seyretme, dinlenme ve vakit geçirme olanakları da sunmaktadır⁴. Alt kademede yer alan su ile ziyaretçiler hem ellerini suya değdirebilir ve suyun serinliğini hissedebilir, hem de orada oturup suyun sesini dinleyebilirler. Ayrıca, gün batımında bu basamaklar ağaçların altında yer alan turuncu renkli ışıklar ile aydınlatılır, şelalelerde ise yoğun bir mavi tonu kullanılır⁴.

4- Granary Meydanı

Yıl: 2012
Konum: Londra, İngiltere
Tasarım Ekibi: Townshend Landscape Architects
Görseller: John Sturrock
Alan: 270.000 m2

İsmini bir tarihi tahıl ambarından alan ve İngiltere’de bulunan Granary Meydanı ise su öğesinin alanı yatay eksende şekillendirdiği bir kent meydanı olarak karşımıza çıkmaktadır. Bölgenin en büyük kamusal alanlarından biri olan Granary Meydanı, orijinalinde 1852 yılında Lewis Cubitt tarafından tasarlanmış ve koruma altına alınmış bir tahıl ambarı yapısının önünde yer almaktadır ve isminin kaynağı da bu yapıdır. Önceki dönemlerinde teknelerin demirlemek ve mallarını boşaltmak amacıyla kullandığı kanal havzası bir kent meydanına dönüştürülmüş ve su öğesinden faydalanılmıştır.

Avrupa’da su özelliğinin kullanıldığı en büyük tasarım olan Granary Meydanı’nda 1080’den fazla fıskiyenin bulunduğu dört adet çeşme yer almaktadır. Su özelliğinin baskın olarak görüldüğü bu tasarımda su jetleri ayrı ayrı programlanarak meydan hattı boyunca dalgalanmalar yaratılmaktadır. Programlama sayesinde ayrıca ihtiyaç durumunda geçici alanlar ve ziyaretçiler için farklı rotalar oluşturulmaktadır. Meydan aynı zamanda ziyaretçilere müzik festivalleri, enstalasyonlar, çiçek sergileri, kültürel ve spor etkinlikleri gibi çeşitli aktiviteler de sunmaktadır⁵.

5- Skanderbeg Meydanı

Yıl: 2017
Konum: Tiran, Arnavutluk
Tasarım Ekibi: 51N4E
Görseller: Filip Dujardin, Blerta Kambo
Alan: 90.509 m2

Skanderbeg Meydanı, 2008 yılında Tiran’daki merkez meydanının sade bir şekilde yeniden düzenlenmesi amacıyla gerçekleştirilen uluslararası bir mimarlık yarışmasının sonucunda planlanmıştır. Arnavutluk’un başkentinde yer alan ve sembolik bir değere sahip bu meydanın yeni tasarımında yayalar için oldukça geniş bir alan ayrılmıştır. Yoğun bir kent dokusunun içerisinde bir geçiş sağlayan meydanda belli zamanlarda su öğesi kullanılmaktadır. Suyun açılması ile birlikte meydanın döşemesinde kullanılan doğal taşlar ıslanmakta ve gerçek renklerini göstermektedir⁶. Bu sayede su öğesinin gözle görülür bir etkisi Skanderbeg Meydanı üzerinde rahatlıkla görülmektedir.

Meydan üzerindeki taşlar suyun etkili bir şekilde tahliye edilmesini sağlamak için hafif eğimle yerleştirilmiştir. Ayrıca, meydanın alt katmanında karmaşık bir boru ve drenaj sistemi bulunmaktadır ve bu sistem 100’den fazla çeşmeye su sağlamaktadır. Grup halde ya da tek tek açılan pompalar ile meydanda su kütleleri oluşturulur ve gündüz güneş ışığı, gece ise aydınlatmalar sağladığı ışık su üzerinde yansıtılır⁷.

6- Rule Water Street

Yıl: 2017-2018
Konum: Nanchang Kan Nehri Bölgesi, Çin
Tasarım Ekibi: YIYU design
Görseller: Alex de Dios
Alan: 8.000 m2

Çin’in güneydoğusundaki Nanchang şehrinde yer alan Rule Water Street projesi, su öğesinin aktif olarak kullanıldığı bir diğer kent meydanıdır.Proje ile su ve insan arasında modern bir iletişim kurmak hedeflenmiştir. Bölgenin önemli bir nehri olan Gan Nehri’nin değerlerinden esinlenilen tasarımda üç ana mekân bulunmaktadır. Bu mekânlar sırasıyla “Gök Gürültüsü Dansı Meydanı”, “Işık Yağmuru” ve “Yağmur Bahçesini Engelleyen Renk” gibi şiirsel isimlerle adlandırılmaktadır. Su tarafından oluşturan dalgaların hareketi, güneş doğarken nehir üzerinde parıldayan ışık ya da kıyı etrafındaki kayalık gibi değerler projedeki mekanların oluşumu ve tasarlanmasında rol oynamıştır⁷.

Teraslama tekniği ile oluşturulan Gök Gürültüsü Dansı Meydanı’nda suyun kademeli bir şekilde hareketi sağlanmış, böylece nehirdeki dalgalar tasarım içerisinde yansıtılmıştır. Su seviyesindeki değişimlerden faydalanılan tasarımda, gece boyunca su jetleri ile hareketli ve renkli bir ortam yaratılmaktadır, böylece ziyaretçilerin görsel duyularına hitap edilmektedir. Işık Yağmuru alanında nehir üzerinde parlayan güneş ışığına referans olacak şekilde, binlerce şeffaf akrilik panel ile oluşturulan kanopi ile örtülü bir çocuk oyun alanı yaratılmıştır. Son olarak tasarlanan Yağmur Bahçesi ise yağmur suyunu biriktirmek ve yeniden kullanmak amacıyla gabion ve çakıllardan ile çevrili sucul bitki yataklarından oluşmaktadır. Böyle suyun sadece görsel etkisinden faydalanılmamış aynı zamanda su döngüsüne de katkı sağlanmıştır⁷.

7- Muscat’s Marsa Plaza

Yıl: 2019
Konum: Maskat, Umman
Tasarım Ekibi: ACME
Görseller: Francisco Nogueira
Alan: 5.500 m2

Su öğesinin kent meydanlarında tercih edilmesinin en önemli sebeplerinden biri sıcak havalarda yarattığı serinletici etkidir. Bu sebeple, Umman’ın en büyük kent meydanı projesi olan Marsa Meydanı’nda da su öğesinin yer aldığını görmekteyiz. Marsa Meydanı, hem mekânın kimliğini yansıtan geleneksel geometri ve desenleri ile hem de su öğesi ile insanlara farklı deneyimler sunmaktadır. Birbirleriyle uyumlu desenler ile tasarlanan kanopi ve zemine ek olarak kullanılan su sistemi ile sıcak havalarda serinlik sağlamakta, insanlar için kent boyunca bir seyir noktası sunmakta ve diğer öğeler arasında geçirgen bir sınır oluşturmaktadır. Ayrıca, ana bulvarın sahil şeridi ile bağlantısını sağlayan Marina bölgesinin merkezi olarak tasarlanan Marsa Meydanı ziyaretçilerin su ile buluşturulmasında da önemli bir rol oynamaktadır⁸. 

8- Tainan Spring

Yıl: 2020
Konum: Tainan, Tayvan
Tasarım Ekibi: MVRDV
Görseller: Daria Scagliola
Alan: 54.600 m2

Su öğesinin kullanıldığı kent meydanlarına son örneğimiz ise Tayvan’da yer alan Tainan Spring Meydanı’dır. Bu, şehir merkezindeki eski ve kullanılmayan bir alışveriş merkezine ait yer altı otoparkının kent içerisinde su öğesinin baskın olarak kullanıldığı bir kent meydanına dönüştürme projesidir. Tainan Spring’in tasarımında doğa (özellikle orman) ve su öğesi en önemli ilham kaynağı olmuştur. Roma Forumu’nun çağdaş bir yorumunu andıran kent meydanı şehir içerisinde bir lagün gibi işlev görmektedir. Meydanda aynı zamanda gölgelik alanlar sağlamak amacıyla bölgeye özgü bitkiler tercih edilmiştir. Meydanı etrafındaki caddeler ile bağlayan yaya yolları da proje ile birlikte iyileştirilmiştir.

Bir lagünü algısı sağlayan kent havuzu tasarlanırken bölgenin insanları için buluşma noktası olması da hedeflenmiştir. Bu sebeple çeşitli oyun, etkinlik ve eğlence aktiviteleri sunulmuştur. Suyun etkili kullanımı ile yağmurlu veya kurak dönemlerde su seviyesinin yükselip alçalması planlanmıştır. Ayrıca yaz aylarında kullanılan sis püskürtücüler sayesinde serin bir ortam sağlanmaktadır⁹.

Sonuç

Sonuç olarak kentlerin ve kent meydanlarının tasarımında birçok elementten faydalanılmaktadır. Su öğesi ise gerek insanları görsel ve psikolojik olarak etkilemesi gerekse kent içerisinde doğal bir ortam sağlaması ile bunlar arasında önemli bir konumda bulunmaktadır. Su, kent meydanlarının şekillendirilmesine, kentlerin kalitesinin arttırılmasına, sürdürülebilir kentlerin tasarlanmasına katkı sağlamaktadır¹.

Kaynaklar:

Meydanlar, insanı içinde bulunduğu çevreden belli bir ölçüde ayırırken aynı zamanda içinde yaşamsal etkinliklerin ve faaliyetlerin gerçekleştirilebildiği çevre olarak tanımlanan kamusal dış mekanlardır. Meydanlar aynı zamanda kentin kimliğini ve kişiliğini ortaya koyan önemli kentsel yapılardır. Meydanlar kent içinde toplanma ve dağılma alanları olup kent sirkülasyonunun sağlandığı yerlerdir.

Bu kamusal dış mekanlar, kentlilerin toplanacağı, birbirleriyle karşılaşarak kaynaşacakları aynı zamanda hep birlikte kendilerini ifade edebilecekleri, kültürlerini yaratacakları; özgür, toplumsal uzlaşmanın sağlandığı açık alan-açık yeşil alanlar olarak nitelendirilebilirler. Bu açık yeşil alanlar kent dokusu içinde yapısal unsurlarla çevrelenmiş tüm kentle ilişkilendirilmiş açık ortak alanlardır. Kentlerde hayatlarını sürekli kapalı alanlarda geçiren kentliler için nefes alma olanağı sunmaktadır. Kent içinde toplu etkinliklerin ve törenlerin gerçekleştirildiği insanların bir arada vakit geçirerek beraber güldüğü kimi zaman beraber hüzünlendiği, ağladığı toplumsal bilincin ve bağın güçlendiği mekanlardır.

Türkiye’de Meydanların Tarih Boyunca Gelişimi

Meydanlar kültürümüzde önemli bir yere sahiptir. En basit örneği olarak herkesin az çok bir fikir sahibi olduğu köy meydanları; genellikle köyün tam ortalarında yer alan, içinde büyük bir çınar ağacı barındıran, köyün en açık, herkese hemen hemen eşit uzaklıkta meydanları vardır. Buralarda köylüler bir araya gelerek gerek sosyal etkinliklerini (düğün, sünnet, bayram…) hep birlikte gerçekleştirdikleri,  gerekse de sorunlarına çözüm bulmak birbirlerine yardım etmek maksadıyla bir araya geldikleri köy meydanları aslında ülkemizde meydan kavramının kültürümüzün bir parçası olduğunun en iyi örneklerindendir.

Yunanda tiyatrolar; Roma döneminde kollessumlar, sirk alanları, stadyumlar halkın toplandığı mekanların başında gelmektedir.

Ortaçağ Avrupası’nda daha çok Pazar yerleri, şenlik ve tören alanı olarak kullanılan toplanma alanları dönemin kültürel ve daha ziyade dini etkileri nedeniyle kilise, katedral gibi dini yapıların çevresinde konuşlanmıştır.

Türkiye Selçuklu dönemi incelendiği zaman genellikle askeri idmanlar ve spor müsabakaları için meydanların sıklıkla kullanıldığı görülmektedir. Dini bayramların kutlandığı, cemaatle namaz kılınan, dönemin sosyal faaliyetlerin yapıldığı ve aynı zamanda cezai yaptırımların halkın gözü önünde gerçekleştirildiği alanlar olarak karşımıza çıkmaktadır. Bunların dışında kaynaklardan elde edilen bilgiler doğrultusunda o dönemlerde savaşlarda yakalanan esirler meydanlarda toplanıyordu. Yani anlaşılacağı üzere Türkiye Selçuklu Devleti döneminde meydanlar önemli bir yer tutmaktaydı, gerek sosyal hayatın devamlılığı gerekse de insanların etnik ve kökenleri ne olursa olsun bir arada bulunabildikleri alanlar olmuştur.

Osmanlı Dönemi incelendiği büyük ve açık alanların Pazar yeri ve eğlence merkezi olarak kullanıldığı görülmektedir. Bu alanlar meydan kavramına en yakın yerlerdir. Bunun sebebi Osmanlı Devletinin kapalı bir yapıya sahip olmasıdır. Dönemin kültürel ve dini yapısına binaen meydan kavramının camilerin etrafında yer aldığı dikkat çekmektedir. Meydanlar yine insanların bir araya geldikleri, Pazar yerlerinin kurulduğu, fermanların halka okunduğu, dini bayramların ve şenliklerin, kutlamaların gerçekleştirildiği alanlar olmuştur. Osmanlı Devletinde batılılaşma hareketlerinden sonra meydan kavramının geliştiği dikkati çekmektedir.

Cumhuriyet dönemi ve sonrasına bakıldığı zaman meydanlar genellikle devlet dairelerin önünde gelişmeye başlamıştır. Bu durum sonucunda meydanlar devlet kurumlarının kontrolünde oluşturulan ve kullanılan yerler olarak algılanmıştır.  Ancak 27 Mayıs ihtilalinden önce İsmet İnönü’nün Kızılay meydanında iktidara karşı bilinçli bir eylem başlatması bu algıyı yıkan ilk olaylardandır bir tanesidir. Bu olay sonrasında halk meydanları sesini duyurabilmek için kullanmaya başlamıştır.

Toplumsal mücadelenin ve bu mücadelenin mekana yansımasının en net tarihleri 1976 ve 1977 1 Mayısları olmuştur. 1 Mayıs 1976 yılında Taksim Meydanında ilk kitlesel 1 Mayıs mitingi gerçekleştirilmiştir. 1977 1 Mayıs’ı devletin mitinge engel olması isteği sonucunda kan dökülen olayların yaşanması mekanı simgesel bir hale bürümüştür. Bu miting sonucunda mekan somutluk kazanmış, ileriki yıllarda yaşanan olaylar Taksim Meydanını hafızalara miting ve eylem alanı olarak kodlamıştır.

1990’lara gelindiğinde bir takım hakların kazanılması düşünce ve ifade özgürlüğü haklarının elde edilmesiyle örgütlenme ve bu örgütlenmenin mekana yansıma süreci tekrar başlar.

Zaman içinde meydan kavramı sadece miting alanı olmaktan çıkıp insanların bir arada sosyal ve kültürel bir çok etkinliğine ev sahipliği yapan mekanlara dönüşürler.

Kaynakça

Latincede “Platea” yani açık yer ya da genişletilmiş cadde anlamına gelen , İngilizce ve Fransızcada ise “Place” kelimesinden doğan sözcüğün Türkçe karşılığı ”Meydan” dır. Fakat meydanlar sadece açık alan olarak kalmayıp bulunduğu çevrenin merkezi haline gelen, niteliğini artırıp tarihini de koruyan, insan eylemlerine ve aktivitelerine sahiplik eden alanlardır.

Günümüze kadar agora, forum, plaza, campo, piazza, grand place gibi farklı isimlerde anılan meydanlar; dini törenlere, kutlamalara, sanatsal faaliyetlere, rekreasyonel aktivitelere ev sahipliği yapmaktadır.

Form-Fonksiyon İlişkilerine Göre Meydanlar

Meydanların büyüklüğü ile o meydanda yapılacak aktivitelerin ve meydanı kullanacak kişi sayısı arasında bir oran olmalıdır. Ayrıca meydanlara farklı fonksiyonlar yüklenerek kent içinde bulundukları yere ve fonksiyona bağlı olarak özellikler taşımaları gerekmektedir.

1. Cadde Plaza

Caddeye yakın ve yaya yolunun hemen yanında yer alır. Genellikle kısa süreli oturma, bekleme veya seyir amaçlı kullanılır.

2. Fuaye

Yüksek yapı komplekslerinin bir parçasıdır. Yer aldığı binaya güzel bir giriş sağlamak amaçlanır. Ayrıca davetlerden önce tanışma ve dinlenmelerin yapılması için kullanılan hol anlamına da gelir.

3. Kent Vahaları

Caddelerden uzak, park ve bahçe hissini yaratan mekanlardır. Kullanıcılar şehrin gürültü kirliliğinden uzaklaşmak için öğle tatili gibi kısa da olsa zamanlarını bu mekanlarda geçirip dinlenirler. Çatı bahçeleri, dış mekan yemek yeme alanları ve bahçeler kent vahaları olarak çeşitlendirilebilir.

4. Geçiş Fuayesi

Asıl amacı adından anlaşıldığı gibi geçişi sağlamaktır. Fakat kullanıcılar bu alanlardaki sokak sanatçılarına da ilgi gösterip burada vakit geçirebilmektedirler. Metro girişleri ve otobüs durakları geçiş fuayesi sayılabilen mekanlardır.

5. Sokağın Plaza Olması

Trafiğe kapalı sokaklarda insanların yemek yiyip alışveriş yapabildikleri alanlar için bu tabir kullanılır. Bu mekanlarda öncelik yayaya aittir. Bu yüzden güvende hissedilen bir alandır.

6. Büyük Toplumsal Mekanlar

a) Kent Plazası

Çoğunlukla sert zeminli, merkezde konumlandırılmış ve kolay ulaşılabilen mekanlardır. Konserler, gösteriler, mitingler gibi programlanmış etkinlikler için kullanılır.

b) Kent Meydanı

Kentin kültürünün, tarihinin hissedildiği, kentin merkezine konumlanmış, genellikle etrafı yollarla veya binalarla çevrilmiş, kentin çoğunlukla landmarkını da içinde bulunduran meydanlardır. Bu özelliklerinden dolayı da kentteki aktiviteleri ve pek çok kullanıcıyı da kendine çeker.

Meydanların Niteliklerini Etkileyen 7 Kentsel Tasarım Ögesi

1. Döşeme

• Döşemelerin mekanın algılamasındaki rolü büyüktür.
• Öncelikli olarak yaya ve taşıt trafiğini ayırır.
• Yayalar için bir yönlendirme oluşturur.
• Kentin dokusuna göre büyüklüğü, küçüklüğü, rengi değişiklik gösterse de meydanlardaki döşemelerin kullanımı kolay ve rahat olmalıdır.
• Meydanda kullanılan döşeme kentteki diğer döşemelerden farklı olursa meydan algısı daha da kolaylaşır.

2. Plastik

• Heykel, çeşme ve çeşitli plastik ögeler en çok meydanlarda anlam kazanır.
• Plastik ögelerin en büyük etkilerinden birisi motonluğu kırıp vurgu oluşturmaktır.
• Döşemede olduğu gibi plastik ögelerin de ölçüleri mekana uygun olmalıdır.
• Plastik ögelerin su ile kullanımı oldukça etkilidir.
• Plastik ögeler aynı zamanda meydanın sosyal ve kültürel anlamını ortaya çıkarıcı nitelikte olmalıdır.
• Ögeler her zaman kullanıcıların temasına açık olmalıdır.

3. Renk

• Meydanlarda renk kullanımında; meydanın aldığı ışığa, kullanıcıların rahatlığına, alanın iklimine, kültürel geçmişine dikkat edilmesi gerekir.
• Bireylerin ayrı ayrı tecrübeleri, psikolojileri değişiklik göstereceği için toplumun psikolojisine göre renk seçimi yapılmalıdır.
• Renklerin kullanımı birbiri ile ölçülü ve uyumlu olmalıdır.
• Meydan girişleri veya özelliği olan alanlardaki renkler diğer alanlardaki renklere kontrast olup dikkat çekmelidir.
• Renkler meydanın çerçevelenmesi için de kullanılabilir.
• Meydan içerisinde ayrı mekanlar yaratmak için de renk kullanılabilir.
• Renk etkisi ile bir öge daha ağır veya hafif uzak veya yakın hissettirilebilir.

4. Bitki

• Meydanlarda kullanılacak bitkilerde insanlar ilgi çekici özellikler ararlar. Farklı renkte ve çeşitte ağaç ve çalılar kullanmak bu konuda faydalı olabilmektedir.
• Bitkiler canlı materyaller olduğu için mevsim değişikliğine göre farklı estetik görünüş oluşturması önemli bir özelliktir.
• Bitkilerin sadece estetiği etkilemesi değil meydanda bulunan hava kirliliği gibi sorunlara da çözüm olması gerekmektedir.
• Bitkiler sert zemin etkisini kırıcı nitelikte, yerden en az 1.50-1.80 m yükseklikte gölgeleme özelliği olan ağaçlarla, yaprak döken ve dökmeyen bitkiler arasında bir denge kurarak her mevsime uygun bir görsel oluşturmalıdır.
• Meydanda kentin tarihi dokusunun öne çıkarılmak istendiği alanlara da bitkilendirme sayesinde vurgu sağlanabilmektedir.
• Bitkiler uzun yıllar kalıcı olacak materyaller olduğu için alanın sıcaklık, iklim, nem, rüzgar dengesine uyum sağlaması gerekmektedir.

5. Işık

• Işık denilince akla genellikle güneş ışığı gelir. Fakat ay ışığı ve yapay aydınlatmalar da ışık örneklerindendir.
• Peyzajda aydınlatmanın iki amacı vardır; güvenlik ve estetik.
• Tarihi yapılar gün ışığı varken meydanlarda odak noktası oluşturup estetik görünüş sağlarken karanlıkta ise ürkütücü bir hava katabiliyor. Bu yüzden yapay ışıklandırma uygulaması gereklidir.
• Işığın kalitesi, yönü, miktarı önemli rol oynamaktadır. Aynı zamanda ışığın oluşturduğu gölgenin etkisi de unutulmamalıdır.
• Meydanda en çok aydınlatılması gereken yerler öncelikli olarak giriş ve çıkışlardır. Ardından havuz, heykel ve kent ekipmanları aydınlatılmalıdır.
• Meydan ışıklandırması kullanıcıları daha güvende hissettirmekte ve meydanın kullanım süresini uzatmaktadır.

6. Zaman

• Zaman, meydanı kullanacak kişilerin meydanda bulunma süreleri olarak ele alınırsa, meydanın varlığına, algılanma süresine katkıda bulunur. Yani kişi meydanı algıladığı sürece meydan canlı kalır.
• Kişilerin meydanı algılama biçimleri ve süreleri de meydanda yaptıkları aktivitelere göre değişiklik gösterir. Belli bir algılama süresinden sonra mekân değişikliği ardından meydan hakkında zihinlerinde bazı izlenimler kalır.

7. Ölçü

• Meydanın kullanıcılarının kendilerini huzurlu hissetmeleri için meydanın genişliği ile medyan etrafındaki binaların yüksekliğinin belli bir oranda olması gerekmektedir. Eğer binalar meydan genişliğine oranla yüksek ise kullanıcı ezilme hissine kapılır. Eğer düşükse acizlik hissine kapılır. Meydan genişliği ve binaların yükseklikleri arasındaki oran en fazla 1:4 olmalıdır.

Dünya’da Ünlü Kent Meydanları

Türkiye’de Ünlü Kent Meydanları

Kaynakça