”Ankara, Ankara; güzel Ankara! Seni görmek ister her bahtı kara. Senden yardım umar her düşen dara. Yetersin onlara, güzel Ankara.” Ankara, Ankara; güzel Ankara! Ne çektin bee? Kimisi der denizi yok, kimisi der turistik yerleri yok, kimisi der gri şehir, derler de derler. Ankara’yı seviyorsak sebebi var. Bir kere kırsalla kentin buluştuğu yerdir istediğin zaman büyükşehir hayatı yaşayabilirken istediğin zaman çok uzak yerlere gitmeye gerek kalmadan kırsalına, doğaya kaçıp nefes alabileceğin yerler çok. Bunlardan bazıları da tabiat ve milli parkları.

Bir önceki Ankara’nın Parkları yazımda ”Ankara denince birçoğumuzun aklına gri şehir gelir. Gri şehir denince ise sizi bilmem ama benim aklıma beton grisi geliyor. Gözümde evlerden tutun caddelere kadar her yerin betondan oluştuğu havada karabulutlar dolaşan, gök gürültülü, rüzgârlı ve tozlu bir şehir canlanıyor. Ankara’da bu tasvir ettiğim görüntüyü görmek mümkün fakat tasvir edemeyeceğim güzellikte birçok manzarası da var.” bunları söylemiştim ve 5 tane kent parkı tanıtmıştım şimdi ise başta söylediğim sebeplerden dolayı 3 tabiat parkı 2’de milli park tanıtacağım. Keyifli okumalar…

1. EĞRİOVA TABİAT PARKI

Eğriova Tabiat Parkı Ankara’nın Beypazarı İlçesi sınırlarında yer alıyor. 10 Ha’lık bir alandan oluşuyor. Tabiat Parkı olarak tescili 2011 yılında yapılmıştır. Ankara’ya 150 km, Beypazarı’na 50 km uzaklıktadır. Ulaşım Beypazarı İlçesinden geçerek, Karaşar Beldesinden sağlanıyor. Yolun 25 km’lik bir kısmı stabilizedir.

Sahip olduğu göl ve orman manzarası ile gelen ziyaretçilere nezih bir ortam sağlıyor. Ayrıca doğal yapısı ile izcilik faaliyetleri, doğa sporları, doğa yürüyüşü ve fotoğrafçılık çalışmaları için çok uygundur.

2. KARAGÖL TABİAT PARKI:

Karagöl Tabiat Parkı Ankara’nın Çubuk İlçesi sınırları içerisinde yer alıyor ve 10 Ha’lık bir alandan oluşuyor. Tabiat Parkı olarak 2011 yılında tescil edilmiştir. Ankara’ya 68 km uzaklıktadır. Yıllık ziyaretçi potansiyeli 2000 kişi civarındadır. Saha içerisinde Kır Gazinosu Bekçi Evi, WC, Giriş Kulübesi ve Otopark gibi tesisler bulunuyor. Saha İşletmeciliği ihale ile Çubuk Belediyesine devredilmiştir.

Sahip olduğu göl manzarası ve doğal yapısıyla yaz, kış günübirlik, piknik ve dinlenme imkanı sunuyor.

3. KELEBEKLER VADİSİ TABİAT PARKI:

 Kelebekler Vadisi Tabiat Parkı Ankara’nın Beypazarı ilçesinde yer alıyor. Ankara’ya 102 km, Beypazarı ilçesine 5 km mesafede olan saha, bilimsel açıdan örnek teşkil edecek alanlara sahiptir ve ekosistem açısından da oldukça zengindir.

Kelebekler Vadisi Tabiat Parkı 01.04.2016 tarihinde tabiat parkı olarak tescil edildi. Kelebekler Vadisi Tabiat Parkı olarak ilan edilen alan 177 ha’dır. Beypazarı’nın coğrafi yapısı ve ekolojik koşulları, burada Avrupa’da rastlanan dört akbaba türünün (doğa çöpçüsü) birlikte görülmesini sağlıyor.

Alanda önemli kelebek türleri bulunuyor ve aynı zamanda karaleylek ve bıyıklı doğan sayesinde önemli Kuş Alanı statüsüne de sahiptir.

Kelebekler Vadisi Tabiat Parkı, yapısı ve konumu gereği, doğa ve yaban hayatı fotoğrafçıları, kuş gözlemleri, günübirlik kullanımlar gibi birçok aktivitelerle gelecekte önemli bir merkez olmaya adaydır.

4. KIZILCAHAMAM SOĞUKSU MİLLİ PARKI

Kızılcahamam Soğuksu Milli Parkı 1959 yılında Milli Park olarak tesis edilmiştir. Ankara’nın Kızılcahamam ilçesi sınırları içerisinde yer alıyor ve Ankara merkezine 80 kilometre uzaklıktadır.

Arazisi volkanik bir sahadır. Bu nedenle içerisinde bol miktarda sıcak ve soğuk su kaynakları bulunuyor ve bunlar kaplıca turizmi açısından da kullanılıyor. En yüksek noktası ise 1789 rakımlı Arhul Tepesi’dir. Sarıçam ağırlıklı (%65) orman yapısı içerisinde Karaçam (%24), Köknar (%6) ve Meşe (%5) de bulunuyor. Milli Park alanının 800 hektarı ormanlık saha, 250 hektarı ise açıklık olarak bulunuyor. Sahanın 1/3’ü kullanma, 2/3’ü ise koruma sahası olarak düzenlenmiştir.

Milli Park alanında boz ayı, altın çakal, yaban domuzu gibi hayvanlar ve 35’in üzerinde kuş cinsi yer almaktadır. Ayrıca soyu tükenmekte olan kara akbaba da Milli Park içerisinde koruma altına alınmıştır. Parka bağlı olarak kurulmuş üretme çiftliğinde ise kınalı keklik, çim keklik, sülün, şahin,  bıldırcın ve güvercin bulunuyor.

5. SAKARYA MEYDAN MUHABERESİ TARİHİ MİLLİ PARKI

Sakarya Meydan Muhaberesi Tarihi Milli Parkı, Ankara’nın, Polatlı ve Haymana İlçeleri sınırlarında 75km’lik bir cepheyi kapsıyor. Toplam 13.850 Hektar alan ve 14 parçadan oluşuyor.

Türk egemenliğinin sürdürülebilmesi için bir dönüm noktası olan Sakarya Meydan Muharebesi Tarihi Milli Parkı belirleme çalışmaları kapsamında muharebenin günümüze intikal etmiş izleri, mevziler, siperler, şehitlikler, muharebede kullanılan binalar vb. değerleri etkili olmuştur.

İstiklal Harbi açısından büyük önem arz eden, Mangal Dağı, Yıldızdağı, Türbe Tepe, Duatepe, Kartaltepe, Karatepe, Sarıçal Dağı gibi muharebenin cereyan ettiği yerler milli park sınırları içinde yer alıyor.

Sakarya Meydan Muharebesi Tarihi Milli Parkı’nda gezerken tarihe şahitlik etme imkanı bulabilirsiniz.

KAYNAKLAR:

1. http://bolge9.ormansu.gov.tr/9bolge/AnaSayfa/ilsube/ankarasube/tabiatparklari/egriovatabiatparki.aspx?sflang=tr
2. http://bolge9.ormansu.gov.tr/9bolge/AnaSayfa/ilsube/ankarasubetabiatparklari/     karagol.aspx?sflang=tr
3. http://bolge9.ormansu.gov.tr/9bolge/AnaSayfa/ilsube/ankarasube/tabiatparklari/      kelebeklervadisi.aspx?sflang=tr
4. http://sakarya.tabiat.gov.tr/
5. http://soguksu.tabiat.gov.tr/
6. https://bolge9.tarimorman.gov.tr/Menu/40/Sakarya-Meydan-Muharebesi-Tarihi-Milli-parki
7. http://egriova.tabiat.gov.tr/

Hem denizin ve kumun tadını çıkarabileceğiniz hem de eşsiz flora ve faunasını keşfedebileceğiniz doğa ile iç içe olan bir gezi ve gözlem cenneti bir milli park; gelip gördüğünüzde keşke hiç ayrılmasam diyeceğiniz bir cennet. Şimdi bu cenneti biraz daha iyi tanıyalım.

Deniz, kum, güneş ve heyecan uyandırıcı flora-fauna topluluğu

Büyük Menderes Deltası Milli parkı; Ege Bölgesi, Aydın ili sınırları içinde yer alır. Dilek Yarımadası 1966 yılında, Büyük Menderes Deltası 1994 yılında milli park ilan edilmiştir. Dilek Yarımadası 10.985, Büyük menderes deltası 16.690 hektar olmak üzere toplam 27.675 hektarlık bir yüz ölçümüne sahiptir. Ege ve Akdeniz’in en iyi korunan maki florası ile antropojen etkilerden uzak gösterişli bir bitki örtüsü bulunmaktadır. Jeolojik yapı, tabii bitki ve hayvan toplulukları, dinlenme ve eğlenme, turizm çeşitliliği, sulak alanları ile inanılmaz bir ortam. Milli parka belli bir ücret karşılığında giriş yapıp bu eşsiz güzelliği gezme imkânı bulabiliyorsunuz. Girişte sanki bir yaz kampına gelmiş gibi hissediyorsunuz kendinizi ve büyüleyici çam kokusu, Ege denizinin esintisiyle sizi milli parkın derinliklerine adeta büyülenmişçesine çekiyor, alıkoyamıyorsunuz kendinizi. Milli park bünyesinde barındırdığı bitki çeşitliliği ile dikkat çekiyor. Hem Dilek Yarımadası hem de Büyük Menderes Deltasının barındırdığı farklı ve çeşitli fiziksel özellikler, bitki örtüsünün de kısa mesafeler içerisinde farklı ve çeşitli olmasına yol açmıştır. Milli Park içerisinde 804 bitki türü belirlenmiştir. Bu bitkilerden 6’sı dünyada sadece burada görülür. Ayrıca dünyada sadece Türkiye’de bulunan 18 bitki türünü de barındırır. Akdeniz maki bitki örtüsünün hemen hemen bütün bitki türlerinin en canlı ve sağlıklı örnekleri yarımadada yer alır. Dilek Yarımadası, genelde yaygın olarak Kuzey ve Batı Anadolu’da yayılış gösteren, Anadolu Kestanesi’nin en güneye indiği, ülkemizde birkaç yerde bulunan Kartopu’nun, Finike Ardıcı’nın, Melez Pırnal Meşesinin ve Dallı Servinin küçük orman toplulukları meydana getirerek yetiştiği tek yerdir. Başka deyişle, Milli Park, Akdeniz’den Karadeniz’e kadar tüm Anadolu’da varolan bitki türlerinin doğal olarak bir arada görüldüğü doğa müzesi olma özelliğini taşımaktadır. Bu benzersiz biyolojik çeşitlilik nedeniyle Dilek Yarımadası, Avrupa Konseyi tarafından Flora Biyogenetik Rezerv Alanı yani, bitki örtüsü açısından soyu tükenmekte veya genetik çeşitliliği çok azalmakta olan bir canlı türü ya da topluluklarını korumaya yönelik uluslararası düzeyde koruma alanı olarak kabul edilmiştir.

Milli Park ta bulunan bitki türleri arasında ayrıca Karaçam, Kara Selvi, Erguvan, Defne, Sandal Ağacı, Zeytin, Meşe türleri, Akçaağaç, Ihlamur, Çınar, Zakkum, Kokarçalı, Hanımeli, Kavak, İncir, Ahlat, Böğürtlen, Keçiboynuzu, Katırtırnağı, Dişbudak, Yasemin, Alıç, Menengiç, Sumak, Karaağaç, Funda ve Eğrelti otları sayılabilir. Ben özellikle burada ki zakkum ve böğürtlenlere bayılmıştım. Milli park’ta ayrıca Hayvanat bahçelerinde bile göremeyeceğimiz türde birçok ender hayvan türü bulunmaktadır. Bunlardan bazıları yırtıcıdır. Gün gelirde yolu düşen arkadaşlar olursa aman dikkat. Anadolu Parsı, Kurt, Tilki, Çakal, Vaşak, Yaban kedisi, Porsuk, Sansar, Kirpi, Oklu kirpi, Yaban Domuzu, Kertenkele, Kaplumbağa, Kaya Kartalı, Deniz Kartalı, Şahin, Doğan, Martı, Karatavuk, Keklik, Kaya güvercini, Tahtalı güvercin, Yaban İneği, Yabani at, Tavşan, Su samuru, Çulluk, Kerkenez, Yeşilbaş Ördek, bu hayvanlardan bazılarıdır.

Benim şahsi görüşüm bir Peyzaj Mimarının gidip orada ki bitki topluluklarını yerinde görmesi incelemesi bu bitkiler hakkında orada bilgi edinmesi gerekmektedir. Ayrıca Milli parkların bünyesinde peyzaj mimarlarının çalışması gerekmektedir. Çünkü bu alanlarda bulunan bitki topluluklarının gerek sınıflandırma aşamasında olsun gerekse bitki örtüsü açısından yoksun olan alanların bitkilendirilmesinde ve zarar görmüş alanların onarımında peyzaj mimarlarına ihtiyaç vardır. Ayrıca Milli parkların belli kısımları rekreasyonel olarak kullanılabildiğinden dolayı bu alanlarda ziyaretçilerin faydalanabilmesi için parkın doğal bitki örtüsüne, kültürel özelliklerine uygun donatı elemanlarının tasarım, planlama ve uygulama aşamalarında ve bunların doğal peyzaj elemanları ile uyumlu bir hale getirilmesi aşamasında peyzaj mimarları rol almalıdır. Bunun yanı sıra olası tehlikeleri, yapacağı analiz ve gözlemlerle önceden tahmin edip önlem alınması için gerekli çalışmaların içinde bulunmalıdır. Bizler Peyzaj Mimarları olarak doğanın en önemli bekçileriyiz. Yeşilin içinde olan her konuda Peyzaj Mimarları olarak görev almalı, doğaya ve insanlığa karşı sorumluluğumuzun ne kadar büyük olduğunun farkında olmalıyız. Unutmayalım ki bizler yeşili mimariyle buluşturan sanatçılarız.

EMRE TOPÇU – Peyzaj Mimarı

      Tabiat sonsuz güzelliğe sahip olan mekândır. İnsan, var olduğundan bu yana, yaşamını kolaylaştırmak için tabiattaki tüm kaynakları kullanan canlıdır. Aslında dünyanın son yüzyılda ki durumunun özeti sayılabilir bunlar. Bunun yanı sıra tüm kaynakları kullan insanlık için güzel bir farkındalık korunan alanların doğmasını sağlar.

       Koruma alanları; biyolojik çeşitliliğin devamı için bilimsel ve eğitim açısından önem taşıyan, tehlike altındaki doğal ve kültürel kaynaklar bakımından zengin arazi parçalarının korunması şeklinde tanımlanabilir.

       Sit alanları tarihi, doğal, kültürel ve arkeolojik özelliklerinden dolayı önem taşıyan, ender bulunan, gelecek kuşaklara taşınması gereken alanlardır. Sit alanları doğal, arkeolojik, kentsel ve tarihi sit alanlar olarak ayrılır. Sit alanlarındaki haneler, faaliyete devam eden işyerleri için sınırların belirlediği, yenilemelerin ve iyileştirilmelerin yapıldığı koruma amaçlı imar planları vardır. Bu koruma amaçlı imar planları ile sit alanlarında ulaşım, alt yapı, yaya dolaşımı gibi sorunlar planlama ilkeleri doğrultusunda çözüme kavuşur.

     Doğa koruma alanları; Milli Parklar, Tabiat Parkları, Tabiatı Koruma Alanları ve Tabiat Anıtları olarak ayrılır. Doğa koruma alanlarının ileriye dönük planları yapılırken Milli parklar ve Tabiat parkları için “Uzun Devreli Gelişim Planları”, Tabiatı koruma alanları ve Tabiat anıtları için “Yönetim Planları” yapılır. Günümüzde bu planlamalar net cad, arcGİS, 3D Max, C3D, Photoshop gibi proğramlar yardımıyla yapılmaktadır.

      Doğa koruma alanlarının en önemli parçasını milli parklar oluşturur. Şimdi biraz milli parklardan bahsetmek istiyorum. Milli parklar estetik açıdan milli ve milletler arası öneme sahip, bilimsel değeri olan, hem kültürel hem doğal kaynakların korunduğu aynı zamanda rekreasyon ve turizm amaçlıda kullanılan tabiat parçalarıdır. Yellowstone ABD de bulunan dünyada ki ilk milli parkıdır. Ülkemizde yaklaşık 40 adet milli park vardır.

    Bir alanın milli park olabilmesi için doğal ve kültürel kaynak değerleri tahrip olmamış veya yenilenebilir olmalıdır. Kaynak değerleri gelecek nesillere miras bırakılacak değerde olmalı. Arazinin büyüklüğü en az 1000 hektar olmalı ve arazi koruma ağırlıklı zonlardan oluşmalıdır.

   Milli parklar bulundukları durumu korumak ve geliştirmek için belirli zaman hedeflerine yönelik uzun devreli gelişim planları oluşturulur. Bu gelişme planları ile parkın doğal ve kültürel kaynak değerlerinin ekolojik planlamayla korunması, geliştirilmesi ve iyileştirilmesi sağlanır. Uzun devreli gelişme planları, alanda ki tüm yerleşmeler ve kullanım kararları ile yapılacak olan her yerleşimin uygulama imar planları ve uygulama projelerini içerir. 1/25.000 ya da arazinin büyüklüğüne göre daha küçük ölçekli olarak hazırlanır.  Milli parkların korunması, geliştirilmesi açısından uzun devreli gelişime planlarının sağlıklı bir şekilde yapılıp uygulanması önemlidir.

     Halkın doğayı daha iyi bir şekilde tanıması, bilgilenmesi açısından milli parkların tanıtılması çok önemlidir. Milli parklar nadir bulunan doğal ve kültürel parçaların temsilidir. Milli parkların korunması, geliştirilmesi ve iyileştirilmesi gelecek nesillere bırakılabilecek en güzel armağandır.

EMİNE ŞİMŞEK – Peyzaj Mimarı