Birçoğumuz gündüz çalışıp akşam evimize dinlenmeye geliyoruz. Sevdiklerimizi akşam yemeğine davet ediyor, keyifli sohbetleri yine akşam yapıyoruz. Bahçeli bir evde oturanlarımız gündüz renkli çiçeklerinin açtığını, ağaçların gölgesini ve etkisini, kuşların süs havuzundan su içtiğini görememektedir. Bu etkiyi göremeyenler üzülmesin çünkü ‘Ay Bahçesi’ kavramı akşamları, gündüz kadar keyifli ve huzurlu anlar yaşamanızı sağlayacaktır. Gelin bu etkiyi nasıl yakalayacağımızı birlikte öğrenelim.

‘Ay Bahçesi’ Nedir?

Ülkemizde pek aşina olmadığımız bu kavram, ay ışığının bitkilere yansıması ile oluşan, geceleri çiçek açan, aromatik kokularını gece veren, çoğunlukla beyaz ya da gümüşi renkli bitkilerle süslenmiş rüya gibi bahçelerine denir. Karanlık çöktüğü zaman gözlerimiz sınırlı sayıda renk ve kontrast renkleri ayırt etmektedir. Gecenin en belirgin rengi elbette beyazdır. Çiçeklere vuran ay ışığı bitkiyi daha canlı ve parlak göstermektedir. Bitkisel tasarımın yanı sıra görsel etki oluşturmak için Ay’ın dönemsel hareketlerine ve evrelerine form olarak döşemelerde, duvar süslemelerinde yer verilebilir. Aydınlatmalar, ay ışığının olmadığı bulutlu zamanlarda bahçeyi ortaya çıkaracak şekilde yerleştirilmelidir. Gecenin sessizliğine cırcır böceğinin ve suyun sesi eklenirse keyifli bir ‘Ay Bahçesi’ oluşturur.

Bitki Seçimi ve Türleri:

Bitki kompozisyonu yapılırken dikkat edilen temel unsurlar bitkilerin; form, doku, denge ve renk bakımından uyumudur. Yapılan doğru tasarım bahçenin güzelliğini ortaya çıkaracaktır.

Çok yıllık ve herdem yeşil bitki türü tercihi yaz ve kış etki sağlayacaktır. Kokulu, büyük çiçekli, hafif esinti ile hoş sesler oluşturan bitkiler duyuları harekete geçirecektir. Dikey yükseklik elde etmek için sarmaşık bitki türleri tercih edilebilir. (Ipomoea alba, Jasminum spp.)

Bitkilere ek olarak yapay peyzaj elemanları kullanılırsa bahçenin büyüsü artacaktır. Büyük saksılar, heykeller, aydınlatma elemanları, su ögesi, çitler, mermer formda elemanlar…

Ipomoea alba (Ay Çiçeği): Adını akşamları açan ve sabah güneşi ile kapanan saf beyaz çiçekten almaktadır. Alacakaranlıkta çiçek yaprakları birkaç dakika içinde açılır ve ay ışığı ile parlar. Yer örtücü olarak kullanılması yanında, çit ve pergole gibi bir destek yardımı ile tırmanıcı etkisi görülebilir. Yaz ortasından sonbahara kadar çiçekte kalan çok yıllık bir bitki türüdür.

Ay Bahçesinde Kullanılması Uygun Bitkiler

1. Chrysanthemum morifolium
2. Chrysanthemum japonense
3. Alcea rosea ‘Chater’s Double White’
4. Campanula carpatica
5. Hydrangea arborescens ‘Annabelle’
6. Viburnum plicatum ‘Summer Snowflake’
7. Rosa ‘Iceberg’
8. Achillea ‘Firefly Diamond’
9. Liatris spicata ‘Floristan White’
10. Anaphalis margaritacea

Önerilen Yazı

Avatar Gerçek Oluyor: Bilim İnsanları Gece Işıldayan Bitkiler İçin Genetikleri Üzerinde Çalışıyor

Kaynaklar:

1. https://www.gardeningknowhow.com/special/spaces/moon-garden-design.htm
2. https://www.gardendesign.com/landscape-design/moon-gardens.html
3. https://www.provenwinners.com/learn/top-ten-lists/20-white-and-silver-plants-perfect-creating-moon-gardens
4. https://www.whiteflowerfarm.com/moon-garden
5. https://www.gardenia.net/plant/ipomoea-alba-moonflower

Görsel Kaynaklar:

1. Unsplash.com
2. istockphoto.com

Ekolojik köprüler, yaban hayatının güvenliğini, devamlılığını ve çeşitliliğini sağlamak adına inşa edilen alt ve üst geçitlerdir. Biyolojik çeşitliliğe katkı sağlayan bu geçitler hayvanların otoyollar ile bölünmüş yaşam alanları için önemli hareket noktalarıdır. Daha önce de dergimizdeki başka bir yazıda ‘Ekolojik Köprüler (Yeşil Köprüler)‘ kavramından bahsetmiştik.

İlk örneklerini Fransa’da 1950’li yıllarda gördüğümüz ekolojik köprülerin en uzunu yapımı 2006’da tamamlanan Hollanda’da bulunan, 800 metre uzunluğunda ve 50 metre genişliğindeki ‘Natuurbrug Zanderij Crailoo’ ekolojik köprüsüdür.

Ülkemizde ilk ekolojik köprü, Kuzey Marmara Otoyolu Projesi ile hayata geçirilen ‘Uskumruköy Ekolojik Köprüsü‘dür. Köprü bölgede bulunan karaca, domuz, çakal, tilki gibi birçok yaban hayvanlarını yönlendirici ve otoyolun karşısına rahatlıkla geçebilme imkanı sağlamaktadır. Aynı zamanda beslenme, barınma, eş tutma ve üreme gibi problemlerinde önüne geçmektedir. Yeşil alanların tahribatını önleyecek ve trafik kazalarının da azalmasını sağlayan köprü 44 metre uzunluğundadır.

Bir diğer ekolojik köprümüz Tarsus-Pozantı Otoyolu’nun 30. kilometresinde yer alan ‘Orman Ekosistem Köprüsüdür‘. Ağaçlandırmanın yoğun yapıldığı köprümüzün, ekolojik dengeye büyük katkısı bulunmaktadır.

İzmir-Çeşme Otoyolu’nun Zeytinler-Alaçatı Kavşakları arasında yer alan ‘Zeytinler Doğal Yaşam Köprüsü‘ adı verilen köprünün üst kısmında ağaçlık alan yapıldı ve yaban hayvanlarının su ihtiyacını karşılaması için beton havuz inşa edildi. Köprünün otoyola bakan dış yüzeylerine alan ile uyum sağlaması için dağ manzarası resimleri çizildi. Köprü üzerindeki bitkiler damla sulama yöntemi ile sulanmaktadır.

Uygulaması yakın zamanda gerçekleştirilecek olan ekolojik köprüler:

• Güzelbahçe ile Urla kavşakları arasında
• Karaburun ile Zeytinler kavşakları arasında
• Malkara ile Çanakkale kara yolunda(40 metre genişliğinde)

Kuş Cenneti Milli Parkı 1959 yılında milli park olarak ilan edilmiştir. Türkiye’nin doğal güzellikleri arasında yer alan milli park, Avrupa Konseyi tarafından çok iyi korunan ve kıta ölçeğinde değer taşıyan doğal alanlara verilen ‘Avrupa Diploması’ nın en üst kategorisi olan A sınıfı diplomasına sahip, birçok canlıya ev sahipliği yapan, Afrika’dan Avrupa ve Asya’ya göç eden kuşların ana göç yolu üzerinde bulunan; bilim, kültür ve eğitim hayatımızda katkılarını günümüzde devam ettiren adı gibi cennet niteliği taşıyan değerlerimizdendir.

Kuşcenneti Milli Parkı Nerededir?

Kuşcenneti Milli Parkı, Balıkesir ilimizde toplam 24.047 hektarlık alandadır. Ülkemizde bulunan en küçük milli park olma özelliğine sahiptir. İçerisinde Manyas Gölünü barındıran park, 34 familyaya ait 118 bitki türü, 266 türü aşkın kuş ile 23 balık türü ve çeşitli sürüngen türlerinin bulunması gerek tür zenginliği gerekse yoğunluk bakımından çok yüksek düzeyde yaban hayatına ev sahipliği yapmaktadır.

Kuş Cenneti Milli Parkı İle İlgili Bilgiler

Göldeki ekolojik ilişkiler yönünden büyük önem taşımaktadır. Göl ve yakın çevresi 1981 yılında 1. Derece Doğal Sit Alanı Statüsüne kavuşturulmuştur. Bilinen en eski tarihi, Anadolu’ya gelen Lidyalıların milattan önce sekizinci yüzyılda göl etrafında yerleşim yeri olarak kullanmasıdır. Sonrasında gelen bir diğer topluluk olan Persler bu devleti yıkıp kendilerine bu bölgede bir valilik kurmuşlar ve buraya Paradeisos (cennet) demişlerdir. Ünlü Türk gezgin Evliya Çelebi’nin Seyahatnamesi’ nde Manyas Gölü için;

“İlyas Pınar’ından çıkar ve Türkmenler buna Manyas derler, o kadar derin değil, suyu hayat vericidir. Bu göl kaz, ördek, kuğu, bozbakkal, yeşilbaş, saka ve diğer kuşlarla dolu olur. Her gece kuğu, kaz sesinden kanat şakırtısından Manyas Sahrası titrer.”   İfadesini kullanmaktadır.

Manyas Kuş Cennetinde Konaklayan Kuş Türleri

Küçük bir alanı kaplamasına rağmen, yüzlerce kuşun üremesine, konaklamasına ve beslenmesine katkı sağlamaktadır. Tüm Avrupa için nesli tehlike altında olan türler listesinde bulunan Tepeli pelikan (Pelecanus crispus) ve Küçük karabatak (Phalacrocorax pygmeus) alanda önemli sayıda ürer. Ayrıca; gece balıkçılı, alaca balıkçıl ve kaşıkçı alanda üremektedir. Gölün diğer bölümlerinde üreyen kuşlar arasında ‘Sumru’ dikkat çekmektedir. Kuşcenneti Milli Parkı’nda; karabatak, küçük ak balıkçıl, gri ak balıkçıl ve çeltikçi koloniler halinde üremektedir.

Alanda önemli sayıda üreyen kuş türleri:

1. Tepeli pelikan (Pelecanus crispus)
2. Karabatak (Phalacrocorax carbo)
3. Küçük karabatak (Phalacrocorax pygmeus)
4. Gece Balıkçılı (Nycticorax nycticorax)
5. Alaca balıkçıl (Ardeola ralloides)
6. Gri balıkçıl (Ardea cinerea)
7. Küçük ak balıkçıl (Egretta garzetta)
8. Çeltikçi (Plegadis falcinellus)
9. Kaşıkçı (Platalea leucorodia)
10. Bıyıklı sumru (Sterna hybridus)
11. Tepeli batağan (Podiceps cristatus)

Manyas Kuş Cennetinde Bulunan Bitki Türleri

Göl ve çevresinde baskın bitki türü: Salix spp. Tohumlu ve odunsu bitkilerin yanında, köklü, sucul ve su üstü bitkilerde bitki örtüsünün büyük kısmını oluşturmaktadır. Bazı bitki türleri:

1. Saz (Vallisneria)
2. Kamış (Phragmites australis)
3. Ilgın (Tamarix)
4. Beşparmak otu (Potentilla erecta)
5. Hasırotu (Typha)
6. Yaban yasemini (Solanum dulcamara)
7. Süsen (Iris spp.)
8. Kırkboğum
9. Düğün çiçeği
10. Hatmi

Balıkesir Manyas Kuşcenneti Milli Parkı Özellikleri

Milli Park içinde müze ve kuş gözlem kulesi bulunmaktadır. 18 metrelik yüksekliğe sahip gözetleme kulesi kuşların en ilgi çekici dönemi olan göç zamanlarında ziyaretçilere kuşları daha net bir şekilde görmeleri için dürbün imkanı sağlamaktadır. En fazla kuş türünü görebileceğiniz dönem; Nisan, Mayıs ve Haziran aylarıdır. Göl balıkçılık için kullanılmaktadır. Ancak milli parkta, çadırlı kamp ve günü birlik alanları bulunmamaktadır.

Kuşcenneti Milli Parkı Hangi İlimizdedir?

Birçok ilde kuşcenneti olarak adlandırılan yerler olduğu bilinmektedir. Dolayısıyla bu soru çokça sorulmaktadır, Kuş cenneti nerede? Kuşcenneti Milli Parkı, Balıkesir ilimizin Bandırma ilçesi sınırlarındadır. Kuşcenneti milli parkı Samsun’da bulunan Kızılırmak deltası kuş cenneti ile karıştırılabilmektedir.

Ayrıca kuş cenneti milli parkı giriş ücreti 10 TL’dir. Bu yazımızda kuşcenneti milli parkı hakkında bilgi vermeye çalıştık.

Kaynaklar:

Murou Sanat Ormanı, Japonya’nın Nara Vilayetinin Uda bölgesinde yer alan bir açık hava müzesidir. Şehirlerin karmaşasından uzaklaşıp dinlenilecek harika bir sanat alanıdır. İçerisine girdiğinizde sadece huzur bulmanızı sağlamaz. Aynı zamanda felsefe ve sanatın da tam ortasında bulursunuz kendinizi. Çam ormanlarıyla çevrili alanın içerisinde; çeşitli heykeller, anıtlar, entalasyonlar ve sanatsal peyzaj düzenlemeleri bulunmaktadır. Sanat ormanının ilk tasarımı bölgenin heykeltıraşı olan Bukichi Inoue (1930-1977)’e aittir.

Inoue, Nara vilayetini kalkındırmak ve nüfus azalmasını engelleme kampanyasını desteklemek amacıyla Murou Sanat Ormanı projesini geliştirdi. Nara, heyelan tehlikesinin olduğu bir bölgedir. Tasarımcıların proje sonundaki hedeflerinden biri toprak kaymasını önleyip halkın güvenliğini sağlamak bir diğer amacı ise; sanatı kullanarak insan-kültür ve doğanın uyumlu bir kombinasyonunu sağlamaktır. Projeyi, Inoue’ den sonra bir diğer heykeltıraş olan Dani Karavan tamamlamıştır. (2006)

Tesis olarak tasarlanan Murou Sanat Ormanında, 12 bölüm bulunmaktadır. Bunlar:

1. Tesis merkezi
2. Dalgalı zemin
3. Spiral bambu ormanı
4. Spiral su yolu
5. Güneş kulesi ve kapısı
6. Teraslı pirinç tarlası
7. Standlar
8. İlk ada
9. İkinci ada
10. Üçüncü ada
11. Yürüyüş parkuru
12. Ziyaretçi merkezi

Tesis Merkezi

Murou Sanat Ormanındaki tasarımı Dani’ye ait olan bina ziyaretçiler için dinlenme alanıdır. Bina, etrafındaki kiraz ağaçları manzarasıyla uyumludur ve beyaz iç tavan pencereleri ile aydınlık ve ferah bir atmosfer yaratmaktadır. Dani’nin sanat teknikleriyle, binanın şekli farklı açılardan bakıldığında farklı görünmektedir.

Dalgalı Zemin

Bu dalgalı patika ve alle dizilimli ağaçlar sizi antik çağlara götürmektedir. Murou Sanat Ormanındaki algalı yolun genişliği, yolun başlangıcından daha geniştir ve yolun sonundaki kuyuya yaklaştıkça daha dar görünmektedir. Bu teknik Bukichi’nin bir sanat eserinde kullanılmıştır. Dani bu anıtta ona saygı göstermek için bu sitili kullanmıştır. Alışılmışın dışında tasarlanılan fiziksel alanda yüremek keyif vericidir. Kullanılan alle dizilimli ağaç türü: Red Robin.

Spiral Bambu Ormanı

17m çapında, 4m derinliğinde bambuların içinden bodrum katına aşağı inen spiral merdivenler yavaş yavaş zemin seviyesine geri götürmektedir. Tünel benzeri bir geçit görülmektedir. Burası birçok ‘zıtlığı’ deneyimleyebileceğiniz bir yerdir: Açık/Kapalı, Yer altı/Yer üstü, Işık/Gölge.

Spiral Su Yolu

Kıvrımlı kanaldan akan su, çocukların güvenle oynayabileceği kadar sığdır. Aşağıya doğru kıvrılan sarmal tasarımın, alan tasarlanırken bir yılanın kaçışından ilham alındığı söylenmektedir. Su yolunun ortasında güneş saati bulunmaktadır. Tasarımın sonundaki ağaç: Kokulu Zeytin Ağacıdır.

Güneş Kulesi ve Kapısı

Kule: 8m genişliğinde, 9m çapındadır. Kapı: 6m yüksekliğindedir. Anıt, Japon antik dönemine ait güneş ibadeti ile ilişkili ‘Güneş Yolu’ nu temsil etmesi için tasarlanmıştır. Güneş Yolu, Nara’ dan Ise Tapınağı’na kadar uzanmaktadır. Alana eşit yükseklikteki kapılardan giriş yapılır ve kapılar bir hat oluşturmaktadır. Anıtta bu hat üzerinde yer almaktadır. Kule hava koşullarına dayanıklı çelikten üretilmiştir. Gölge ve ışığın oluşturduğu etkiyi hissettiren kısımdır.

Teraslı Pirinç Tarlası

Bölgedeki yerel halk, geleneksel olarak teraslı pirinç tarlalarında çiftçilik yapmaktadır. Dani bu geleneği unutturmamak için bu alanı tasarladı.

Oturma Basamakları

Amfi şeklindeki oturma alanı, gölün manzarasını izlemek ve dinlenmek için tasarlanmıştır.

İlk Ada

Kuş gözlemleme adası: 14m çapındadır. Kuşların doğal hayatına katkı sağlamak ve onları gözlemlemek için tasarlanmıştır. Bölgedeki yabani kuşları çekmek için adaya meyve ağaçları dikilmiştir.

İkinci Ada

Üçüncü Ada

Açık hava adası: 18m çapındadır. Adada etkinlikler düzenlemek için platform sahne yerleştirilmiştir. Platform, selangan batu isimli ahşaptan yapılmıştır.

Yürüyüş Parkuru

Yürüyüş yolunun zemini, geri dönüştürülmüş odun parçaları ve reçine ile karıştırılmış malzemelerle döşenmiştir. Zeminin rengi ve dokusu çevresindeki doğal manzara ile uyumlaştırılmıştır.

Ziyaretçi Merkezi

Merkez, sanat ormanının bilgi merkezidir. Bina çevresindeki peyzaj ile uyum sağlayacak şekilde tasarlanmıştır. Bina klasik ‘kutu benzeri’ dörtgen binaların aksine informal şekli ile diğer yapılardan ayırt edici özelliktedir. Yapının toprak renkte olması bütünlük etkisi oluşturmaktadır. Ziyaretçi merkezinin önünde tercih edilen bitki türü: Magnolia kobus.

Murou Sanat Ormanı Videosu

İlk defa 1896 yılında Amerikan Botanikçi John William Harshberger tarafından ortaya atılan bir terimdir. Etnobotanik: İnsanların bitkilerle çok yönlü ilişkisini sistematik olarak araştıran disiplinler arası bilim dalıdır. Daha detaylı anlatım ile “bir yerde yaşayan halkın yakın çevresinde bulunan bitkilerden çeşitli gereksinimlerini karşılamak üzere yararlanma bilgisi ve o bitkiler üzerine etkileri ” olarak tanımlanabilir.

Etnobotanik, belli bir coğrafi bölgede yaşayan yöre halkı için öncelikle beslenme ve tıbbi, sonrasında sanayi bitkisi olarak her alanda kullanılmıştır. Botanikçiler, antropologlar, arkeologlar, farmakologlar, ormancılar, ziraatçılar vb. için insan-bitki ilişkilerini araştırma konusudur. Yazı icad edilmeden önce eski insanlar kullandıkları bitkileri mağara duvarlarına işlemişlerdir. Yazı icadından sonra elde edilen belgelerde bitkilerin yerel adlarını ve kullanım şekillerini, Antik çağlara ait çanak, çömlekler üzerinde ise insanların yetiştirdikleri bitkileri öğrenmekteyiz.

Bitkiler uygarlıklar için sembol olmuştur. Günümüzde ise bazı devletlerin bayraklarına sembol olmuş bitkiler görmekteyiz; Lübnan bayrağı-Sedir (Cedrus), Kanada bayrağı-Çınar(Platanus)… Bitkilerin daha önceden bilinmeyen özellikleri, farklı kullanım alanları etnobotanik bilimi sayesinde ortaya çıkmaktadır. Modern sağlık hizmetlerinin yanında alternatif sağlık hizmeti olarak geçmişte olduğu gibi günümüzde de tedavi amaçlı tıbbi bitkiler kullanılmaktadır. Günümüzde tedavi alanında kullanılan efedrin, essin, digitoksin, kinin, kokain, reserpin, salisin, senne antrakinonları gibi ilaç etken maddelerinin keşfini, çeşitli toplumlarda yapılmış olan etnobotanik araştırmalarına borçluyuz.

Etnik: Halk. Değişik coğrafi bölgelerde ortak toplumsal, kültürel, akrabalık ilişkileri ve ekonomik temelleri olan toplumlara ‘etnik grup’ denir.

Botanik: Bitki, ot veya otluk.

Etnobotanik ile uğraşan bilim insanlarına botanikçi, ekonomisini yapanlara herbalist, otacı veya aktar denilmektedir.

Etnobotanik çalışmalarda gelişmiş ülkeler: Hindistan, Çin, Nijerya, Kenya, Latin Amerika.

Ülkemizin zengin florası etnobotaniğin gelişmesinde önemli faktör olmuştur. Ülkemiz 174 familyaya ait 1251 cinse ve 12.000’den fazla tür ve alt türe sahiptir. Bunun yanı sıra 2891 endemik tür sayısı ile Avrupa’nın, çeşitlilik ve tür oranı açısından Orta Doğu’nun en zengin ülkesiyiz. Etnobotanik çalışmalarında, ülkemiz zengin çeşitliliğimiz ile kaynak oluşturmaktadır. Çeşitliliğin farkında olan araştırmacılar tarafından halen çalışmalar yapılmaktadır. Çalışmaların en çok yapıldığı bölge Karadeniz ve İç Anadolu bölgesidir.

Ülkemizde bitkilerin kullanım amaçları:

• Gıda ve baharat olarak,
• Çeşitli hastalıkların tedavisinde,
• Yazı icadından önce, mağara resimlerinde,
• Boyar madde olarak (kumaş,dokuma),
• Yakıt,
• Yapı malzemesi,
• Süs ve ev eşyası yapımında,
• Sabun yapımında,
• İnançsal olarak; tütsü ve nazara karşı korunmak amacıyla,

Ülkemiz etnobotanik kültüründe kullanılan bazı bitki örnekleri ve kullanım alanları:

Üzerlik otu (Peganum harmala): Evlere nazar için asılır, güzel koku versin diye yakılır.

Adi porsuk (Taxus baccata): Kolye ve tespih yapımında odunu kullanılır.

Akdeniz defnesi (Laurus nobilis): Meyveleri sabun yapımında kullanılır.

Kenevir (Cannabis sativa): Lif, drog ve yağ bitkisidir.

Baobab (Adansonia digitata): Bitki kabuklarından halat, kurumuş yapraklarından ilaç ve besin, tohumlarından yağ, meyve posasından C vitaminli içecek elde edilen bitkidir.

Akdut (Morus alba): Meyveleri besin maddesi, yaprakları ipek böceği yetiştiriciliğinde, odunu yakacak, köklerinden sarı boya elde edilen bitkidir.

Kanarya otu (Senecio): Hayvanları caydırıcı hatta öldürücü biyositler üreten bitkidir.

Ardıç (Juniperus): Ateşle yapılan temizliğin ve kutsallığın sembolüdür. Tütsü yapımında kullanılır.

KAYNAKLAR:

1. http://kognozi.blogspot.com/2012/08/etnobotanik-hakknda-ksa-ksa.html .
2. https://tr.wikipedia.org/wiki/Etnobotanik.
3. http://botanicaldimensions.org/what-is-ethnobotany/#/0/23.
4. G. Kendir, A. Güvenç, Etnobotanik ve Türkiye’de Yapılmış Etnobotanik Çalışmalara Genel Bir Bakış, Hacettepe Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Dergisi Cilt 30 / Sayı 1 / Ocak 2010 / ss. 49-80.

Cahar bağ Nedir?

İlk çağ İran uygarlığında görülen standart bahçe planıdır. Dört parçalı planın her kısmının ortasında bir havuz bulunmaktadır. Bu şekilde tasarlanan, birbirinden farklı uzunluktaki iki aksın kesişmesi ile meydana gelen, su kanallarının olduğu bahçe planlarıdır.

Bu tanımın ötesinde planlamaya sahip olan ‘Cahar Bağ’ irdelendiğinde özgünlüğüyle, şifalı bitki bahçeleriyle, tapınaksal havası ile dini kimliği oluşturacak öğeleri ile, kesiştiği noktaya sürükleyen yolları ile dikkat çekici olmuştur. 

Cahar Bağ Özellikleri

  Toplum ilişkileri, iklim ve beşeri ihtiyaçlar bahçe tasarımının şekillenmesinde etkili önemli faktörlerdendir. Manastır kültürüyle avlu içerisinde bahçe tasarımlanmıştır. Diğer bahçelerden farklı olarak il göze çarpan bitkiler şifalı bitkilerdir. Bitkiler simetrik olarak yerleştirilmektedir. İran bulunduğu iklim kuşağından ötürü, bahçe tasarımında tercih edilen bitkiler herdem yeşil, bahçeyi her zaman canlı tutacak, meyvelerinin de bulunduğu bitkilerdir. Bunlardan bazıları: Phoenix dactylifera (hurma), Punica granatum(nar), Prunus avium(kiraz), Musa acuminita(muz), Acacia spp.(akasya türleri), Trachycarpus fortunei(yelpaze palmiyesi).

Bitkilerin temel ihtiyacı olan suyun İslam’da birçok karşılığı vardır. İslam bahçe sanatı olan ‘Cahar Bağ’ da yansıtıldığı kısmı ile; suyun dinginlik, huzur verici ve canlılara yaşam kaynağı olduğunu hissettirmektir amaçtır.

Karmaşık olmayan düz yollar birbirine bağlantılıdır. Labirent gibi kopmayan çizgi üzeredir. Döşemeler tasarımda kullanılan diğer ögeleri(havuz,bitki,çeşme vs.) ön plana çıkaracak şekilde yerleştirilmektedir. Yolun sürükleyici hissi, kanallarda akan suyun sesi ve ağaçların serinliği gezinti yapmak için hoş ortam oluşturmaktadır. İnanç ile bağlantılı olarak tasarlanılan bu bahçe huzur verici, rahatlacı etkiye sahiptir.

Dünyadaki en güzel ve çarpıcı örneği,  Babür İmparatorluğunun 5. hükümdarı Şah Cihan‘ın  ölen eşi işin yaptırdığı Tac Mahal’in anıt kabrinin içerisindeki ‘Cahar Bağ’ bahçe tasarımıdır.

Bu yazıyı beğendiyseniz Babil’in Asma Bahçeleri isimli yazımızı da okumanızı öneririz.

Editör’ün Notu

Gelin bu parlak, gösterişli yapraklara sahip bitkiyi birlikte tanıyalım.

Türkçe adı ‘Deve Tabanı’ olan bitkimizin latincesi Monstera deliciosa‘dır. Doğal ortamı Güney Meksika’nın tropik ormanlarıdır. Uzun saplı koyu yeşil renkli, derimsi, dokulu, derinlemesine parçalı ve ayası oval delikli, 60 cm kadar uzayabilen , iri, gösterişli ve parlak yapraklı dekoratif bitkidir. İç mekan bitkisi olarak geçiyor. Ama bana sorarsanız tam bir outdoor (dışmekan) bitkisidir:

Genel Özellikleri

-Ağaçların altında yetişen bitkidir.

-Tırmanıcı, sarılıcı bir türdür.

-Hava köklerine sahiptir.

-Meyveleri vardır. (Ancak iç mekanda kullanıldığında çiçeklenme dönemi olmadığı için meyve vermez.)

İç Mekân Bakım Önerileri

-Direk güneş ışığı almayan gölge veya yarı gölge mekânları sever.

-Normal oda sıcaklığında tutulmalıdır. Kış aylarında optimum koşullar 12 C°’dir.

-Kalorifer, soba ve ısıtıcı yanında bulundurulmamalıdır.

-Torflu, humuslu bitki toprağında yetişebilir.

-İlkbahar ve yaz aylarında bol su verilmelidir.

-3-4 yılda bir, ilkbaharda saksı değişimi yapılmalıdır.

-Kuruyan yapraklar kesilerek uzaklaştırılmalıdır.

-Sabah saatlerinde nemli ortam oluşturacak şekilde sprey sulama kapları ile sulanmalıdır.

-Bitki büyüdükçe dik durma ihtiyacı duyacaktır. Bitki destek sopası( koko yosun sopası ) veya ip yardımıyla tırmanıcı özelliğini kullanmanız dik durmasında faydalı olacaktır.