Lara Croft filmini izleyenlerin de mekanlardan hatırlayacağı, günümüzde Angkor Arkeoloji Parkı’nda yaklaşık 440  kilometrelik bir alana yayılan Angkor Vat Kamboçya’nın kuzeybatısında yer alan Siem Reap kenti yakınlarına bulunmaktadır.

Bu muhteşem ve gösterişli tapınak Khmer İmparatorluğu zamanında başkent olan Angkor‘a (Bazı kaynaklarda Angkor sözcüğü Khmer dilinde başkent ya da tapınaklar şehri olarak geçmektedir) Kral II. Suryavarman tarafından yaklaşık 163 hektarlık alana dünyanın en büyük dini anıtı olarak inşa ettirilmiş. Angkor Vat bir hindu tanrısı olan Vişnu (Koruyucu Tanrı) adına inşa ettirilen bir Hindu tapınağıyken 13. YY’da Budist tapınağına çevrilmiş. Sebebi ise mevcut dönemde bulunan budizm ve Hinduizm savaşları olarak düşünülmektedir. Angkor Vat Khmer imparatorluğu’nun ince oymalarıyla dolu mimarisinin en önemli örneklerinden biri olarak kabul edilmiş ve aynı zamanda ülkeyle özdeşleşip ulusal bayrağında betimlenmiş. Aynı zamanda Angkor Var’ın ulusal bayrakta betimlenen tek yapı olduğunu da söyleyebiliriz.

Yukarıdaki görselde Angkor Vat’a ait bir plan bulunmaktadır.

Angkor Var Tapınağı konumlandığı antik şehirle beraber 1992 yılında (UNESCO) Dünya Kültür Mirası Listesi‘ne girmiştir. Kamboçya’daki en kutsal dağ olarak bilinen Phnom Kulen Dağı’ndan (Phnom Kulen Dağı Kral II. Suryavarman’ın kendisini burada ‘Tanrı Kral’ olarak ilan etmesinden dolayı kutsal dağ olarak kabul görüyor.) getirilen kumtaşlarını oyarak, toprak ve çeşitli bitki karışımlarını ilave edilerek bu sağlam dini anıt oluşturulmuş. Yapının bütün yüzeylerinde, pervazlarında, sütunlarında ve çatılarında taş heykeller bulunmakta. Hinduizm için önem taşıyan tanrıların yaşadığı yer olarak düşünülen Meru Dağı’nı sembolize eden kubbeler ve piramit, eş merkezli galerili (balkon) avlular Khmer İmparatorluğu’nun iki temel ögesini taşımakta. Yapının etrafında yaklaşık 3.5 kilometre uzunluğunda kalın duvarlar ve hendekler bulunmakta. Tapınağın dört bir köşesinde birer küçük, ortasında ise bir büyük kubbe bulunmakta. Yine Hinduizme ait sahneler, insan ve hayvan figurleri, soyut motifler içeren yarım kabartmalar frizlerden oluşan binlerce rölyef bulunmakta. Yapıda lotus çiçeğini temsil eden kubbler ve hayvan heykelleride yer almakta.

Daha sonra Budist tapınağına dönüştürülmüş olan yapıya 216 adet Buda yüzünün oyulduğu dev taş bloklar yerleştirilmiş. Farklı bir efsaneye göre bu yüzlerin bir kısmı Kral II. Suryavarman’a aitmiş.

Dünyadaki doğu yönüne inşa edilen birçok kutsal ve büyük tapınağın aksine Angkor Vat batı yönüne doğru inşa edilmiş. Kullanımdan bir süre sonra terk edilmiş. Farklı bir yöne inşa edilen tapınak böylece balta girmemiş kocaman ormanların içinde toprak, kayalar ve sarmalandığı ağaçlar sayesinde uzun yıllar (yaklaşık 400 yıl deniyor) gizli kalıp korunmuş. Ta ki 1858’de Fransız Doğa Bilimci ve bir Kaşif olan Henri Mouhot tarafından tekrar keşfedilene kadar.

Yukarıda bulunan görsel Doğa Bilimci ve Kaşif olarak bilinen Henri Mouhot’a aittir.

Henri Mouhot tarafından bulunan toprak ve kayaların temizlendiği; ağaçların korunduğu zamanının dini yapısı günümüzde birçok ağacın sarmalandığı muhteşem bir sanat eserine dönüşmüştür.    

Bölgede bulunan ağaçlardan bazıları Ceiba pentandra, Dipterocarpus alatus, Tetrameles nudiflora’dır. Bu ağaçlar doğal bulundukları bölgede (Kamboçya) yaşadıkları için zamanla bu devasa boyutlara gelmiştir.

Tapınağı saran ağaçlardan biri olan Banyan Ağacı Budizmle bağlantılı olduğu düşünülüyor. 13.yy civarlarında dikilmiş olduğu tahmin ediliyor. Sebebi ise bir hikayede gizli.

Hikayeye göre zengin ve köklü bir aileden gelen gerçek adıyla Sidarta Gautama saray dışına çıkıyor. Dışarı çıktığında insanların yaşadığı zorlukları ve sorunları görüyor. Böylece sarayın dışında kalan gerçeklerle yüzleşiyor. Bu gerçeklik karşısında hayata bakış açısı değişiyor. Bu gerçeklikler karşısında bir arayışa giriyor. Bir akşam Banyan Ağacı altında meditasyon yapıyor. Yaptığı meditasyonla aydınlanan Sidarta Gautama yeni kimliğine bürünüyor. Buda ismini alıyor. Böylece Banyan ağaçları Budizmde kutsal kabul ediliyor.

Ağaçların sarıp sarmaladığı bu muhteşem tapınak gerçek bir doğal ve kültürel peyzaj örneğidir. İçinde birçok hikayeyi barındıran yapı kendisini yutan ağaçlarının korunmasıyla zamanla mistik bir havaya bürünmüştür. Bu mistik havası yüzünden mutlaka birçok hafızaya yer etmeye ve Hollywood filmleri için mekan olmaya devam edecektir.

Görsel Kaynakları

Afar, Archdaily, Asia Trip Deals, Bigezipdoncem, Chronology of cambodian history, 123RF, Courthouse news, Dünya atlası, Honest Explorer, Wikipedia, Modlar, Tripadvisor, Uludağ sözlük galesi, Velvet escape, Westend61, Medium, Kaf.org.tr nergis tan

Bilgi Kaynakları

1. https://arkeofili.com
2. wikipedia.org
3. seturday.com
4. prontotour.com
5. cokilginctasarimlar.blogspot.com
6. milliyet.com.tr
7. bilim.org
8. alohadunya.com
9. kainatsessizlikmis.com

“Doğa verdiğini bir gün geri alır” Bu sözü birçoğumuz mutlaka duymuşuzdur. Bu yüzden yarınlar yokmuşçasına yok ettiğimiz ormanlar ve canlılar gün gelip muhtaç olduklarımız olacaktır.

Biliyoruz ki insanlık olarak yüzleştiğimiz doğal felaketlerin birçoğunun nedeni küresel ısınma olmuştur. Küresel ısınmanın etkilerini azaltmak bizim elimizde. Henüz geç değilken doğamıza sahip çıkmalıyız ve elimizdekileri korumalıyız.

Bu yazımda Longoz Ormanları, bir diğer adıyla Subasar Ormanlarından bahsedeceğim. Orman çeşitlerini merak ediyorsanız eğer Yazar Betül Rüveyda Ay Ak’a ait “Gezegenimizin Nefesi Orman Çeşitleri ve Özellikleri” yazısını mutlaka okumalısınız.

LONGOZ ORMANLARI NEDİR, NASIL VE NEREDE OLUŞURLAR?

Türkçe olmayan Longoz terimi ilk kez 1921 yılında Stefanoff tarafından Batı Trakya vejetasyonu için yapmış olduğu çalışmada kullanılmış ve içerdiği anlam daha sonraki çalışmalarında ayrıntılarıyla ortaya konulmuştur.  Birçok bitkinin varlığıyla nitelendirilmiş olan ve dişbudak, adi gürgen, kızılağaç, saplı meşe, ova akçaağacı, ova karaağacı gibi ağaçların varlığıyla belirginleşen dere kenarı ormanları Longoz olarak isimlendirilmiş.

Dünya genelinde çok nadir rastlanan ekosistemler arasında bulunan Longoz Ormanları aslında karasal ekosistem olan bir çeşit orman ekosistemidir (Orman ekosistemi; oldukça sık bir şekilde bir arada büyüyen, 8 metrenin üzerinde boylanan ağaçların meydana getirdiği, geniş alanları kapsayan odunsu bitkilerin oluşturduğu ekosistemlerdir). Bu orman ekosistemi ülkemizde sadece 4 tane olup aynı zamanda Orman ve Su İşleri Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar (DKMP) Genel Müdürlüğü’nün koruması altına alınmış özel yerlerdir. Ayrıca Longoz Ormanlarının ekosistemlerinde birçok bitki (genellikle dişbudak, adi gürgen, kızılağaç, saplı meşe, ova akçaağacı, ova karaağacı ve saplı karaağaç) ve hayvan türü bulunur bunların yine birçoğu endemik ( endemik; yeryüzünde sadece belirli bölgelerde yayılış gösteren canlı, tür ya da cinsleridir.) türdür.

Akarsuların beraberinde gelen kum, çakıl, kil, organik maddeler ve diğer malzemelerin deniz kıyısında birikip set haline gelmesiyle bu nadide Longoz Ormanları oluşur. Su seviyesinin önemli düzeyde azalması (yaz aylarında) bu ekosistem özelliğini kaybetmesine neden olur. Kısacası bu güzel ekosistemin devamlı olabilmesi için ortamda daima taban suyu bulunması gerekmektedir. Suyla beraber gelen kum, çakıl, kil ve organik maddeler bölgedeki yaşam alanın besin açısından ve ortam açısından zenginleşmesini sağlar. Bu da dolaylı olarak çok zengin biyolojik çeşitlilik / biyoçeşitlilik (biyoçeşitlilik; bir bölgedeki genlerin, ekosistemlerin, türleri ve ekolojik olayların oluşturduğu bir bütündür.) demektir. Longoz Ormanları mevsimsel veya yıl boyunca su içinde kalabilirler. Mesela Amazon Nehri Havzası, mevsimsel olarak longoz ormanlarının oluşturduğu en geniş bölgelerden biridir.

Türkiye’de bulunan Longoz Ormanları İğneada Longoz Ormanları (Kırklareli), Acarlar Longoz Ormanı ( Sakarya), Sarıkum Longozu (Sinop) ve Karacabey Longoz Ormanı (Bursa) Longozlarıdır. Bunların yanı sıra Kızılırmak Deltası’nda da longoz niteliğine sahip ormanların küçük kalıntılarına rastlanmıştır.

1) İĞNEADA LONGOZ ORMANLARI

Kırklareli’nde bulunan İğneada Longoz Ormanı ülkemizde longoz ormanı denilince aklımıza gelen ilk isimdir. Karadeniz kıyısında, Yıldız Dağları’nın eteğindeki Demirköy ilçesine bağlı İğneada beldesinde bulunmaktadır. İğneada Avrupa’nın ve Türkiye’nin en büyük yüz ölçümüne sahip longozu olma özelliğine de sahiptir. Karadeniz’in sahil şeridinde bulunmakta olan ve yaklaşık 3155 hektarlık alanı kapsayan bu alan  2007 yılında Milli Park olarak tescil edilmiştir.

Gezip görmek için gelen insanların yani sıra bilim insanları da burada birçok çalışma yapmışlar ve bu çalışmalar sonucunda buranın 3 farklı karaktere sahip ormandan oluştuğunu belirlemişlerdir. Bu alanları da kendi sınırları içerisinde yer alan göllerin adlarıyla isimlendirmişlerdir (Saka Gölü Longozu, Mert Gölü Longozu ve Erikli Gölü Longozu).

Haliyle bütün bu orman karakterleri alanın zengin bir ekosisteme sahip olmasını sağlamıştır. Birçok bitki türüne ev sahipliği yapan orman aynı zamanda birçok hayvan içinde yuva olmaktadır. Ayrıca orman kuşların göç yolu üzerinde bulunduğu için 200 küsür kuş türüne de ev sahipliği yapmaktadır. Bütün bunların yanı sıra doğal peyzaj olarak karşımıza çıkacak olan 4’ü denizle bağlantılı, 2’si tamamen ormanın içinde olan 6 adet gölü (Erikli, Saka, Mert, Deniz / Aypoloz, Pedina ve Hamam) ve Trakya’nın turizme açılan tek mağarası olan Dupnisa Mağarası da bu bölgededir.

2) ACARLAR LONGOZ ORMANI

Acarlar Longozu Sakarya’nın kuzey kısmında bulunan Karasu ve Kaynarca ilçeleri arasında yer alır. Türkiye’nin 2. Büyük longoz ormanı olan Acarlar Longoz ormanı aynı zamanda tek parça olma özelliğine sahip en büyük longozdur. Yüz ölçümü yaklaşık 1562 hektar olan ormanın çevresi dişbudak ağaçlarıyla çevrilidir. Bu ağaçların yanı sıra florasında kızılağaç, meşe ağaçları, ender tür olarak bilinen su kestanesi, su lalesi, sığır kuyruğu, su menekşesi ve Karadeniz salkımı da bulunur. Faunası da zengin olan bu orman iki göç yolu üzerinde bulunmasında dolayı pek kuş türüne de ev sahipliği yapmaktadır.

Orman 1. derece doğal sit alanı (jeolojik devirlere ait olup ender bulunmaları nedeniyle olağanüstü özelliklere sahip yer üstünde, yer altında veya su altında bulunan korunması gerekli alanlar olarak değerlendirilen 1. derece doğal sit bilimsel açıdan evrensel değeri olan ilginç özellik ve güzelliklere sahip olması ve ender bulunması nedeniyle kamu yararı açısından mutlaka koruması gerekli alanlardır.) olduğu için koruması gereken bölgedir. Bu sebeple alanın tamamının gezilmesine izin verilmiyor. Güzergah olarak yürüyüş yoluna yapılan ahşap platform belirlenmiştir.

3) SARIKUM LONGOZU

Ülkemizin en kuzey noktası olan İnceburun yakınlarda konumlanan Sarıkum Longozu, Sarıkum Gölü ve çevresindeki ormanlarla beraber 1987 yılında Tabiat Koruma Alanı, 1991 yılında 1. derece doğal sit alanı olarak ilan edilmiştir.  Faunası, florası çok zengin olan bu orman birçok endemik türe (yaklaşık 26 tür ise Dünya Doğayı Koruma Birliği’nin (IUCN) kriterlerine göre korumada öncelikli tehdit altındaki türlerdendir.) ve göç yolu üzerinde bulunmasından dolayı pek çok kuş türüne de ev sahipliği yapmaktadır.

4) KARACABEY LONGOZ ORMANI

Türkiye’de en az bilinen Karacabey Longoz Ormanı Bursa’nın Karacabey ilçesinde bulunmaktadır. En az bilinen bu longoz ormanı yılın büyük bir bölümünde su içerisinde kalmaktadır. Zengin bir ekosisteme sahip orman bahar ayları geldiğinde bölgede bulunan gölcüklerdeki nilüfer çiçeklerinin açmasıyla, bahar sonu – yaz başında da lavantaların çiçek açmasıyla ziyaretçilerine görsel bir şölen sunmaktadır. Orman Türkiye’de bulunan diğer longozlar gibi göç yolu üzerinde olmasından dolayı pek çok kuş türüne (yaklaşık 217 farklı tür) ev sahipliği yapmaktadır. Kuş gözlemiyle ilgilenenlerinde düşünülmüş olmasıyla beraber alanın farklı bazı noktalarına kuş gözlem kuleleri yerleştirilmiştir. Ayrıca alanda yaşının 600’ün üzerinde olduğu düşünülen bir çınar ağacı tespit edilmiş olup henüz tescil alamamıştır.

LONGOZLAR NEDEN KORUNMALIDIR?

Öncelikle her orman korunmalı ve varlığını sürdürmelidir. Longozlar nadir rastlanan ekosistemlerdir ve pek çok bitki ve hayvan türüne ev sahipliği yapmaktadırlar. Yok olmaları durumunda ekolojik denge bozularak bu türlerin yaşamları tehlike altında olacaktır. Bu sebeple dünya üzerinde bulunan longozların varlıklarını sürdürebilmeleri için korunmaları oldukça önemlidir.

KAYNAKLAR:

• https://www.dogayagel.com
• http://www.ansiklopedim.info
• https://www.neredekal.com
• https://dergipark.org.tr
• https://www.ntv.com.tr
• http://igneada.tabiat.gov.tr
• https://www.mevzuat.gov.tr
• https://kulturportali.gov.tr

Evlerimizde kaldığımız şu karantina günlerinde sanırım herkesi doğa ve yeşil hasreti sarıp sarmaladı. Hepimiz baktığımız pencerelerden, balkonlardan mevsimlerin güze dönüşüne tanık olduk. İtiraf etmek gerekirse bahçesi, terası, çatı bahçesi olanlar biraz daha şanslı, daha bir özgür oldular bu süreçte. Çatı bahçelerinin faydaları biraz daha ortaya çıktı,

Çatı Bahçelerinin Ekolojik, Ekonomik ve Sosyal Faydaları

Çatı bahçeleri bilindiği üzere kentlerdeki gri yaşamı yeşile ve doğaya biraz olsun yaklaştıran kaçış noktaları olmuştur. Elbette bu kültürel peyzaj (varlıkların veya objelerin insan eliyle değişmiş, tasarlanmış olduğu mekanlar kültürel peyzajı oluşturur.) harikası çatı bahçelerinin hayatlarımıza ekolojik, ekonomik ve sosyal faydaları da mevcuttur. Çatı bahçelerinin bu faydalarına birlikte göz atalım:

Çatı Bahçelerinin Ekolojik Faydaları

Bilinçsiz sanayileşme, düzensiz şehirleşme, çevre kirlilikleri ve bunun sonucunda ortaya çıkan iklim değişiklikleri, doğal kaynakların aşırı ve bilinçsiz kullanımı, sürdürülebilir olmayan kaynakların tüketime dahil olup kullanımı ve artan nüfus sonucunda yaşadığımız alanlarda biyoçeşitlilik (biyoçeşitlilik bir ekosistem, biyom veya tüm Dünya’da bulunan yaşam formlarının çeşitliliğidir.) gün günden güne büyük bir hızla yok olmakta. Küresel  Isınmanın da etkisiyle geri dönülemez noktaya yaklaşmaktayız. Elbette çatı bahçeleri sulak alanlar, yağmur ormanları gibi biyoçeşitliliğin fazla olduğu doğal ortamların yerini alamaz, ama farklı birçok araştırmaya göre biyoçeşitliliği destekler ve bilinçsizce yok edilen doğal çevrenin etkilerini kısmen azaltır, yeniden oluşabilmesi için çeşitli hayvan ve bitki türlerine ev sahipliği yapar.

Kentlerin en büyük sorunlarından biri olan hava ve gürültü / ses kirliliklerine de olumlu etkileri, hava kalitesini iyileştirme durumları mevcuttur. Çatı bahçelerinde kullanılan bitkilendirmeler sayesinde havada bulunan toz partikülleri tutulur. Bu bitkiler ayrıca havada bulunan karbondioksiti kullanarak atmosfere oksijen verirler. Bu sayede hava kalitesini arttırmış olurlar. Büyük ölçekli çatı bahçelerinin çevreye bu gibi olumlu etkileri daha da fazla olduğu gözlenmiştir.

Çatı bahçelerinde biriken yağmur suları burada tutularak kentsel altyapının karşılaması gereken su yükünü hafifletir ve biriktirilen yağmur suları da daha sonra sulama için kullanılabilir. Böylece su kaynaklarının korunmasına yardımcı olunabilir. Bilindiği gibi Küresel Isınma sebebiyle birçok su kaynağı yok oldu veya yok olmaya devam etmekte. Kaybolan sulak alanlar şimdi ve gelecekte çok büyük sorunlarla karşılaşmamıza neden olacak. Salgın hastalıkların yanı sıra olası Su Savaşları gündemimizdeki en önemli sorunlar olacak nitelikte.

Son yıllarda ülkemizde de görülen bir anda başlayan aşırı sağanak yağışlar ve dolu fırtınaları hava değişimleri sonucu oluşmaktadır. Bu hava değişimlerinin ana sebeplerinden biri  betonlaşmanın hızlı bir şekilde artması olarak görülmektedir. Betonlaşan şehirlerde sıcaklık ani değişimlerle bu süper hücre fırtınalarının oluşmasına zemin hazırlarlar. Çatı bahçelerinde kullanılan bitkiler ani hava olaylarını dengelemekte önemli bir rol oynarlar. Ayrıca çatı bahçelerine sahip yapılarda rüzgar etkisi kullanılan çeşitli bitkiler sayesinde azalır.

Ekonomik Faydalar

Çatı bahçelerinin inşasında kullanılan malzemeler ve kurulumları oldukça maliyetlidir. Yıllar içerisinde ortaya çıkan farklı malzemeler ve teknolojiler bu maliyeti ciddi oranda düşürmüştür. Bütün bu maliyetler bir yana çatı bahçeleri günümüzde işletmeler (restorant, kafe vb.)  ve tarımsal faaliyetler içinde kullanılmaya başlanmıştır. İnsanlar için çatı bahçesi olan işletmeler oldukça cazip olmuştur.

New York Brooklyn Grange bölgesinde yaşayan Anastasia Cole Plakias ve Gwen Schantz büyük bir şehirde sağlıklı ve dayanıklı kentsel tarım planı geliştirmek fikriyle bazı binaların çatı bahçelerine tarımsal işlev kazandırmak istemişler. Çatı bahçelerine bostanlar kurarak meyve ve sebze yetiştirmeye başlamışlar. Böylece hem ekonomik olarak bölgenin iyileşmesine katkı sağlamanın yanı sıra yaşayan halkın taze gıda ihtiyacı karşılanmıştır.

Sosyal Faydalar

Çatı bahçeleri işletmelere, parklara ve farklı yeşil kaçış noktalarına dönüşmeleriyle bölgede yaşayan insanların bir araya geldikleri mekanlar olarak karşımıza çıkmaya başladı. Çatı bahçeleri binalara estetik görüntü kazandırıp, insanlar için de doğayla iç içe olma imkanı sağlarlar.

Kısaca değinildiği gibi çok yönlü fayda sağlayan çatı bahçelerini şehirlerimizde daha çok görmek  gelecek kuşaklara daha yaşanabilir dünya bırakmanın yollarından biri olarak da görünmektedir.

Görsel Kaynakları: kolaydekor.com, hayalimbiciftlik.com, kot0.com, ekolojikcadicom

Her geçen yıl etkisini daha fazla hissettiğimiz çevresel sorunlar kaynaklı Küresel Isınma doğal kaynaklarımızı ve sağlığımızı tehdit etmekte. İklimimiz değişirken insanlık olarak çözümler aramaktayız. En büyük problemlerden biri olan karbon salınımını azaltmak için araç kullanımını azaltmamız ve yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelmemiz gerekir. Bu çözümü birleştirip harmanlayan en güzel yöntem güneş enerjisinin de kullanıldığı bisiklet yollarıdır. Bu yaratıcı ve geleceğimize umutla bakmamız sağlayan yolları dünyadan örneklerle inceleyelim.

1. Güney Kore’ de Güneş Panelli Bisiklet Yolu

2. Polonya’da Güneş Enerjili Bisiklet Yolu

Polonya’nın kuzeyinde  Lidzbark Warminski şehrinde yer alan güneş enerjili bisiklet yolu bir diğer adıyla “Glow In The Dark” (Karanlıkta Parla) geceleri sürücülerini mavi ışığıyla büyülemekle ünlü. Gündüz vakti güneş enerjisiyle şarj olan ve 10 saate kadar ışık yayabilen  bu güzel yolun döşemesi lüminofor adı verilen sentetik parçacıklar içermekte. Lüminofor maddesinin özelliği de güneş enerjisini geceleri ortaya çıkarması. Yolun tasarımı bisiklet ve yaya kazalarını önlemeyi hedefleyen Avrupalı mühendislik şirketi TPA sp. z o.o’ya aittir. Yolda kullanılan parlak mavi renk çevresinde bulunan yemyeşil ortamla uyum sağlaması için seçilmiş. Yolun sadece 100 metresinde test amaçlı güneş enerjisi kullanıp geceleri aydınlanma sağlanmakta. Fakat test aşamasından sonra bu alanın genişletilmesi hedeflenmekte.

3. Hollanda’da Güneş Panelli Bisiklet Yolu

Gelelim Hollanda’ya… “Bisiklet Diyarı” olarak bilinen bu ülkede neredeyse herkes ulaşım aracı olarak bisikleti tercih etmektedir. Ülke otuz beş bin kilometrelik bisiklet yoluna sahip. 1970 yıllarında araba kullanılmasının yaygınlaşması ülkede trafik kazalarının artmasına sebep olurken insanların yapmış olduğu çeşitli protestolarla bisiklet yollarının tasarlanmasına sebep olmuş. Motorlu araçların sadece ticari faaliyetlerde kullanılması teşvik edilmekte. Bisiklet yollarının bu kadar gelişmiş olduğu bu ülkede dolayısıyla güneş enerjili bisiklet yolları da gelişmiş durumda.

Dünya’da ilk kez güneş enerjisi bulunan bisiklet yolu Hollanda’da kullanıma açılmış. Başkent Amsterdam yakınında Kuzey Hollanda eyaletinde bulunan Krommenie kasabasında inşa edilen çok fonksiyonlu bu yol, SolaRoad isimli bir konsorsiyum ya da diğer adıyla şirketler birliği tarafından tasarlanmış. İlk etapta test edilmesi için 70 metre uzunluğunda bir alanda uygulanan yol kullanıcılar ve üretilen enerji miktarı için tahminlerden çok daha yüksek bir performans göstermiş. 2018 yılına kadar yolun göstermiş olduğu bu performans ve yeni panellerinde denenmesi için 20 metre kadar daha uzatılmış. Bu projenin esas yapım nedeni standart bisiklet yollarıyla karşılaştırmak olmuş.

4. Hollanda’da Güneş Panelli Sanat Harikası

Hollandalı tasarımcı ve artist olan Dan Roosegarde tarafından tasarlanan bu muhteşem yol dünyaca ünlü bir tablodan esinlenerek yapılmış. Bu Van Gogh’un meşhur “Yıldızlı Gece” tablosudur. Tasarımında kullanılan ve bu yolu özel kılan güneş enerjisiyle çalışıp geceleri parlayan minik mozaikler tıpkı tablodaki gibi döşenmiştir.

Sonuç olarak üretim maliyeti çok yüksek olan bu güneş panelleri gelecekte maliyetleri düşerse bütün bisiklet yolları güneş enerjisi üretir şekilde tasarlanıp geliştirilebilir. Böylece yenilenebilir enerji sistemleri dünyamızda yaygınlaşarak çevresel sorunları bir nebze azaltmamızı sağlar.

Kaynaklar

Pandemiyle etkilenen hayatlarımız günden güne değişirken, birçok alışkanlığımızı bir kenara bırakıp yerine yenisini koymak zorunda kaldık. Kimimiz işlerimizi eve taşıdık, kimimiz okullarımızı bilgisayarlara taşıdık. Monotonlaşan hayatlarımız haliyle eskisi gibi olamadı. Değişimin kaçınılmaz olduğu bu süreç hayatımıza karantina dışında farklı şeyler de katmaya başladı. Birçok müze, sanat galerisi ve hatta geziler sanal ortama taşındı. Bende bu akımdan etkilenerek peyzaj gezi yazıları hazırlamaya karar verdim.

Birlikte çıkacağımız bu gezi yolculuğunun ilk durağı olan Barselona’dan biraz bahsedelim.

İspanya’nın en büyük ikinci kenti ve Özerk bölge olan Katalonya’nın başkentidir. Bu muhteşem kent özgün kültürü, sanatı, tarihi, mimarisi ve peyzajıyla oldukça göz doldurmaktadır.

Katalan mimar Antoni Gaudí ya da tam adıyla Antoni Plàcid Guillem Gaudí i Cornet İspanya’da öncü olduğu Art Nouveau akımıyla bu muhteşem şehri planlamıştır. Özellikle birçoğumuzun bildiği 1900’lerden kalma ızgara planı oldukça popülerdir.

İlhamı tamamen doğa olan Art Nauveau sanat akımının en etkileyici kısmı ise tasarımlarında sıklıkla bulunan zarif dekoratif süslemeler, kıvrımlar, bitkisel ve hayvansal desenlerin kullanılmasıdır. Doğanın ön planda olduğu bu sanat akımında yaratıcılığın ve kullanılan malzemelerin şahane işçiliğiyle ortaya çıkan eserler görenleri farklı dünyalara götürmektedir.

Eserler içinde en bilindik olanlardan Park Güell’e hadi gelin hep birlikte bir göz atalım.

PARK GÜELL

En ilginç eserlerden biriyle karşı karşıyayız. Bahçelerden ve mimari unsurlardan oluşan bu park rengarenk görüntüsüyle görenleri adeta fantastik filmlere götürmektedir. Barselona’nın Gràcia bölgesinde bulunan La Salut’ta yer alan park, Katalan mimar Antoni Gaudí tarafından tasarlanmıştır. Park 1900’den 1914’e kadar inşa edilmiştir ve resmi olarak 1926’da halka açılmıştır. 1984 yılında da UNESCO, parkı “Antoni Gaudi’nin Eserleri” adı altında bir Dünya Mirası Alanı ilan edilmiş ve Barselona’nın sembollerinden birisi olmuştur. Aslında park, zengin ve soylu insanların içinde yaşayacağı bir alan olarak düşünülmüş, ancak tasarım ticari olarak amacına ulaşamayınca kamu parkına dönüştürülmüştür. Günümüzde parkın seyir teraslarına girişi ücretlendirilmiştir. Fazla su istemeyen Akdeniz bitkilerinin hakim olduğu parkta Art Nauveau akımının etkilerini görebilirsiniz.  Ayrıca Gaudí arazide mevcutta bulunan zeytin ve keçiboynuzu ağaçlarını korumayı tercih etmiştir.

Tarihçesi

İspanyol girişimci ve iş adamı olan Eusebi Güell Barselona’nın kuzey bölgesinde bulunan ova ve denizin hakim olarak görüldüğü Carmel Tepesi yamaçlarında bulunan aşağı yukarı 17 hektarlık bir arazi satın alır. Araziye Barselona’nın zengin ve soylu insanları için içinde kamu yapılarının ve 60 adet evin bulunduğu bir şehir inşa ettirmek ister. Projesini de dönemin en ünlü mimarı olan Antoni Gaudí ‘ ye çizdirmek ister. Konumuna rağmen yapı koşulları oldukça sıkıntılı ve kısıtlı olan bir arazidir. Bunun sonucunda mimar Antoni Gaudí evleri arsanın altına konumlandırarak inşa etti. Ancak buna rağmen Gaudí evlerin yerleşimleri ve planlarını, deniz manzarasını kapatmayacak ve güneş ışığını kesmeyecek şekilde tasarlayıp konumlandırır.

Araziyi kullanışlı bir hale getirebilmek için tasarımda karmaşık akslar, basamaklar ve viyadükler kullanmıştır. Tasarımda kullandığı ağaçlarla eğimli bölgelerde oluşabilecek erozyonun önüne geçerken, yine kendisinin tasarlamış olduğu su toplama sistemleriyle bitki örtüsüne ve ev sahiplerine su kaynağı sağlamıştır.

Gaudí o dönem arazi şehrin dışında olduğu için sadece 3 adet viyadüğü, 2  adet evi, meydanı ve sütunlu salonu tamamlamıştır. 1914 yılından sonra da inşası devam ettirilememiştir. Yapımı tamamlanmış evlerden birinde Gaudí 20 yıl yaşamıştır. Günümüzde de o ev çeşitli kişisel eşyalarla sergilenmektedir.

Park Güel’in Bölümleri

Gaudi’nin Evi (Casa Museu Gaudi)

Gaudí ‘nin 20 yıl yaşadığı ve çeşitli kişisel eşyalarının sergilendiği şuan müze olarak kullanılan evdir. Evin en önemli özelliği sade bir tasarımın hakim olmasıdır. Bunun nedeni  evi tasarlayan kendisi değil de meslektaşı Francesc Berenguer olmasıdır.

Giriş Pavyonları

Parkın giriş bölümüdür. Arasında çifte merdiven bölümü bulunmaktadır. Ana girişinde dikkat çeken, renkli seramiklerle kaplı dış cephelere sahip iki yapı bulunmaktadır. Parkın simgesi olan yapılardan birinin çatısı iyiliğin simgesi olan Aziz George Haçı diğeri ise kötülüğü simgeleyen zehirli mantar figürü ile taçlandırılmıştır.

Çifte Merdiven  ve Kertenkele / Su semenderi

Çift taraflı merdivenler giriş pavyonlarının arasında bulunmaktadır. İki merdivenin arasında  Barselona’nın en ünlü ve önemli simgelerinden biri olan renkli seramiklerle yapılmış büyük bir kertenkele / su semenderi heykeli bulunmaktadır. Diğer ünlü ve önemli simgesi La Sagrada Famili Bazilikası’dır.

Meydan

Merdivenlerden çıktıktan sonra ulaşılan bölümdür. Seyir için oldukça güzel konumlandırılmış bir alandır. Bu meydanda yılan şeklinde banklar bulunmaktadır. Yapımında renkli seramikler ve taşlar kullanılmıştır.

Hypostyle Salonu

Taş ve çamurdan özel olarak üretilen sütunların bulunduğu bölümdür. Sütunlar ziyaretçiler tarafından ejderha bacaklarına benzetilmektedir. 86 adet olan bu taş-çamur sütunlar park meydanını taşımaktadırlar. 

Viyadükler

Farklı bölümler arası kolay ulaşım sağlayan estetik bölümlerdir. 3 adet viyadük bulunmaktadır.

Güell Evi ve Trias Evi

Tepe bölgeden görünen beyaz renkli evde döneminin ünlü avukatı Martin Trias oturmuştur. Ev günümüzde özel mülktür. Diğer ev ise Eusebi Güell ‘ e aittir.

Sala Hospitalia (Konukseverlik Salonu)

Pazar yeri olarak inşa edilmiş olan 100 adet dorik sütunlu salonudur. trencadi işçilikli tavan süslemeleri ile akustik özelliği dikkat çekmektedir. Gaudi bu salonu Apollo Tapınağı’ndan esinlenerek tasarlamıştır. Tasarımlarında düz çizgileri sevmeyen Gaudi aralara koyduğu asimetrik sütunlarla bu tekdüzeliği bozmuştur.

Bir sonra ki gezi yazımızda görüşmek üzere, esen kalın.

Yararlanılan Kaynaklar:

Betonlaşmanın hayatımızın bir parçası olduğu, doğadan iyice uzaklaştığımız 21. yüzyılda Covid-19 günleri bizler için aslında bir çeşit hesaplaşma oldu. Doğadan ayrı düştüğümüz her seçimin bizi kötü bir sona adım adım yaklaştırdığını anlamış olduk. Dolayısıyla betonlaşmış kentlerde de olsak yüzümüzü doğaya dönmenin bir yolunu bulup, onunla iç içe yaşamayı öğrenmeliyiz.

Kentlerin gri tonlarından kendi yeşilinize ulaşma isteği kaçınılmazsa, gelin çatı bahçelerini her yönüyle beraber inceleyelim.

Çatı Bahçesi Nedir?

Belki de daha önce farklı yerlerde rastladığınız fakat mesleki terimini yeni öğreneceğiniz bir yapay peyzaj harikasıyla karşı karşıyız. Çatı bahçesi, bina düzeyinde ya da genelde zemin seviyesinin üzerinde yer alan herhangi bir yapıya ait düz ve eğimli çatılarda özel malzeme ve tekniklerin kullanımıyla gerçekleştirilen az ya da çok bakım gerektiren bir çok işleve sahip açık yeşil mekan düzenlemelerine verilen isimdir. Bir çatı bahçesinin yapımı sırasında izolasyon sorunu ve çatının yük taşıma kapasitesi dikkate alınarak statik hesapları sağlıklı bir şekilde yapılmalıdır. Bu tip sorunlar aşıldıktan sonra çatılar bir bahçe gibi düşünülerek tasarlanabilir. Yani mekan kullanıma uygunsa tasarımcı sadece doğa değil siz de bir parçası oluyorsunuz.

Çatı Bahçeleri Nasıl Ortaya Çıktı?

Çatı bahçesinin ilk kez ortaya çıkışındaki temel neden bir aşk hikayesi olabilir. Çatıların bitkilendirmesi demek olan çatı bahçesinin, tarihte bilinen ilk uygulaması M.Ö. 7. yüzyılda Babilliler tarafından Babil’ in Asma Bahçeleri’nde yapılmıştır. M.Ö. 450’ li yıllarda tarihçi Heredot “Babil, yeryüzünde bilinen bütün diğer şehirlerin ihtişamını aşar” demiştir. Heredot, şehrin dış duvarlarının 80 km uzunlukta, 25 metre kalınlıkta ve 97 metre yükseklikte olduğunu ve 4 atlı bir arabanın rahatlıkla gezinmesine olanak sağladığını belirtmiştir.

Hikayeye göre,

İmparator 2. Nebukadnezar tarafından eşi Kraliçe Amytis’ i neşelendirmek için Babil’in Asma Bahçeleri’ni oluşturulmuştur, çünkü Kraliçe Amytis memleketinin yeşilliğini özlemiştir. Kral, eşinin özlemini giderebilmek, onu mutlu etmek için memleketinin bir benzerini yapmaya karar verir ve yapay dağlar ve suların aktığı büyük teraslar yaptırır.

Bahçeler birbiri üzerinde yükselen kübik direklerden oluşuyordu. Bunların içleri çukurdu ve büyük bitkilerin ve ağaçların yetişebilmesi için toprakla doldurulmuştu. Kubbeler, sütunlar ve taraçalar pişmiş tuğla ve asfalttan yapılmıştı.  Yüksekteki bahçeleri sulamak için Fırat Nehri’nden zincir pompalarla su yukarılara çıkarılıyordu. Zincir pompa, biri yukarıda, diğeriyse su kaynağında bulunan iki büyük volana gerili, üzerinde kovalar bulunan bir sistemdi. Nehirden dolan kova yukarıya çıkıyor içindeki suyu havuza boşaltıp tekrar nehre dönüyordu. Bu şekilde üst seviyelere taşınan su, bahçeleri sulayarak teraslardan aşağıya doğru akıyordu.

Yunan Coğrafyacı Strabon – M.Ö. 1. YY

Babil’in Asma Bahçeleri’ne ait kanıt günümüzde ne yazık ki bulunmamaktadır. Sebebi, kullanılan malzemelerin toprak gibi dayanıksız olup zaman içinde aşınıp kaybolmasıdır.

Yıllar geçtikçe bu fikir ihtiyaçlar doğrultusunda gelişerek, sorun – çözüm ilişkisi olarak karşımıza çıkmıştır. Binalar yükseldikçe bir ihtiyaç olarak karşımıza çıkan bu mekanların amacı aslında insanların doğadan kopuk yaşamasının önüne geçmektir.

İlgilileri İçin Buraya Babil’in Asma Bahçeleri Hakkında Detaylı Bir Video Araştırması Ekliyorum:

Çatı bahçeleri yazı dizisi devam edecek olup dizinin yeni yazısı geldikçe burada belirtilecektir. Şimdilik görüşmek üzere :)

Faydalanılan Kaynaklar :