Liçi meyvesi, son zamanlarda sosyal medyada özellikle Tik Tok uygulamasında sıkça görülen bir meyvedir. Kabuğunun palamuta benzer şekilde olmasından, tadının ise sulu ve farklı olmasından dolayı oldukça ilgi çekmiştir. Tropikal bir bitki olması nedeniyle ülkemizde erişilebilirliği kolay değildir. Ancak sosyal medyada meyveyi tüketen insanlar, meyvenin tadının şeftali ve gül suyu karışımında olduğunu söylemektedirler. Ben de bu yazımda sizler için son zamanlarda merak konusu olan bu meyvenin özellikleri, üretimi, faydaları gibi konuları araştırıp derledim. İyi okumalar dilerim.

Liçi Bitkisinin Özellikleri

Latince ismi Litchi chinensis, İngilizcesi Lychee, Türkçesi ise Kral meyvesi ya da Liçi olarak bilinen bitkinin genel özellikleri şu şekildedir:

• Sapindaceae (Sabunağacıgiller) familyasından olan liçinin anavatanı Çin’in güneydoğusunda Pasifik Okyanusu’nun kıyı kesimleridir.
• Anavatanının dışında en çok üretimi yapılan ülkeler; Güney Afrika, Tayland, Malezya, Madagaskar, Hindistan ve bazı Güneydoğu  Asya ülkeleridir.
• Herdem yeşildir.
• 10-20 metre arasında boylanmaktadır.
• Meyve çapı 3 cm olup uzunluğu ise 3-4 cmdir.
• Meyve rengi yarı saydam beyazdır.
• Meyve çekirdeği kahverengidir. 2 cm uzunluğunda ve 1 cm çapındadır. Hafif zehirli olduğu için çekirdeği tüketilmemektedir.
• İlkbaharın ortalarında çiçeklenmektedir.
• Güneşi sever.
• Rüzgara karşı dayanıklı değildir.
• Organik bakımdan zengin ve kuru topraktan hoşlanır.
• Liçinin yetişmesi için gerekli optimum sıcaklık 2 derecedir. Nem ise, %95’dir.
• Meyve kullanımının haricinde peyzajda, gölge amacıyla veya soliter bitki olarak da kullanılmaktadır.

Liçinin Üretimi

Liçi bitkisinin tohum ile üretimi zor ve zaman isteyen bir süreçtir. Tohumlar taze iken ekildiğinde olumlu sonuç verirler. Ancak bir süre bekletilmiş tohumlar olumlu sonuç vermemektedir. Bunun yanında tohum ile üretim sonucu oluşan liçi fidanının meyve verme süresi ortalama 10 yıldır. Bu süreyi hızlandırmak için ise meyve veren bir liçi ağacından alınan dal ile kalem aşısı yapılması gerekmektedir.

Liçi bitkisi üretimi için bir başka yöntem ise çelik ile üretimdir. Üretim ilkbaharda yapıldığı takdirde %80 olumlu sonuç vermektedir.

Liçi Bitkisinin Budaması

Liçi ağaçlarının budaması konusunda ağacın kaç yıllık olduğu önemli bir husustur. Genç ağaçlar için budama yapmak gerekli değildir. Çünkü ağacın meyve hasatında zaten dallar da kesilecektir. Bu budama için yeterlidir. Ancak ağaç yaşlanmaya başladığında, meyve iriliğini ve kalitesini artırmak için birkaç yılda bir budama yapılmalıdır.

Liçi Bitkisinin Hastalıkları

Liçi bitkisi, bitlere ve mantara karşı dayanıklı değildir. Bunun yanında nematodlar da ağacın köklerine zarar vererek ölümüne yol açabilmektedir.

Liçinin meyveleri toplandıktan sonra ise kuru ve serin alanlarda muhafaza edilmediği takdirde ekşitici ve çürütücü bakteriler tarafından zarara uğrayarak meyveler bozulabilmektedir.

Liçi Meyvesinin Kullanım Alanları

Liçi meyvesinin tadının güzelliği dışında tıbbi faydaları ve farklı tüketim şekilleri mevcuttur. Bu yüzden bitkinin kullanımlarını tıbbi ve gıda olarak sıralayabiliriz.

Tıbbi Kullanım Alanları

• Liçinin meyve kabuğundan yapılan çaylar ishal gibi bağırsak rahatsızlıklarına iyi gelmektedir.
• Yine aynı çaylarla gargara yapılarak öksürük gibi boğaz rahatsızlıkları da çözüme ulaşmaktadır.
• Liçi tüketimi kemik gelişimi ve diş sağlığına açısından önemli bir yere sahiptir.
• Liçi; sağladığı kalsiyum, demir ve fosfor sayesinde ise metabolizmayı hızlandırıcı özelliğe sahiptir.
• Liçi, mide rahatsızlıklarına da iyi gelmektedir. Buna örnek olarak; Florida’da bir mide ülseri hastası, liçi tüketiminden sonra midesinde rahatsızlığa sebep olacak bir besin tüketmiş ve eski rahatsızlığının kalmadığı tespit edilmiştir. Ancak eski bir Çin inanışına göre de fazla liçi tüketiminin ateş ile birlikte burun kanamasına neden olabileceği bilinmektedir.
• Liçi, kanser hastalıklarına iyi gelmektedir. Örnek olarak; Amerika Birleşik Devletleri Tarım Bakanlığı/Ulusal Kanser Enstitüsü Kanser Kemoterapi Tarama Programında yapılan test ile liçi ağacının kökleri hayvanlar üzerinde test edilmiş ve tümör küçültme işleminde başarıya ulaşmıştır.

Gıda Olarak Kullanım Alanları

Liçi meyvesi, sade meyve olarak tüketileceği gibi salatalarda da kullanılabilmektedir. Tadının şekerli olmasından dolayı dondurma yapımında da kullanılmaktadır. Meyvenin uzun süre saklanması için ise kurutulmuş olarak tüketileceği gibi reçel yaparak da tüketim süresi artırılabilmektedir.

Liçi Meyvesinin Kurutulması

Liçi 1 yıl kadar uzun bir süre saklanarak tüketilmesi için kurutulma işlemi yapılmaktadır. Bu işlem Çin’de güneş altında tepsilere serip yaklaşık 15 gün kadar bekletilerek yapılmaktadır.

Kurutma işlemi bitikten sonra meyvenin kabuğu kahverengi rengi alarak kırılgan hale gelmektedir. Meyvesi ise kuru üzüme benzer şekilde siyah ve kuru olmalıdır. Meyvenin tadında ve dokusunda ise herhangi bir değişiklik olmamaktadır.

Yapay zeka ve sanatı bir arada görmek, tabanında mimariyi ve materyal olarak da ışığı kullanmak, eserlere özel müziklerle de eserleri taçlandırmak Refik Anadol’un yaptığı işlerin kısacası özeti olabilir. Ancak eserleri daha iyi anlamak ve estetik görüntüsünden çok arka planında neler olduğunu da bilmek eserlerin kıymetini artırmaktadır. Refik Anadol’u tanımıyorsanız tanımak, yaptığı işi daha iyi anlamak, mimari ve yapay zeka arasındaki ilişkiyi öğrenmek için yazının devamını okuyabilirsiniz.

Refik Anadol Kimdir?

1985 yılında İstanbul’da doğan Refik Anadol, küçüklüğünden beri bilgisayara, bilgisayar oyunlarına, sinemaya ve teknolojiye ilgi duymaktadır. Bu nedenle ilk bilgisayarına 8 yaşında sahip olması ise tesadüf değildir. O yaşlarından itibaren bilgisayar oyunları oynayan Anadol’a göre oyunlardaki mekanlar oyun yaratıcılarının hayal güçlerinden ortaya çıktığı için ”Her oyun bir tasarımdır, sanattır.” Oyunlara bu gözle bakan Anadol’un yaptığı işi ”Sanat bu işin neresinde?’‘ diyerek eleştirmek doğru bir eleştiri olmayacaktır.

Lisans eğitimini İstanbul Bilgi Üniversitesinde Fotoğraf ve Video bölümünde yapan Anadol, Ardından İstanbul Bilgi Üniversitesinde Görsel İletişim Tasarımı ve UCLA’da Design Media Arts konularında yüksek lisansını tamamlamıştır. Şimdilerde ise UCLA’da Tasarım Medya Sanatlarında bölümünde öğretim üyeliği yapmaktadır. Okulu ile aynı şehirde olan Los Angeles’da 10 ayrı ülkeden 14 kişilik bir ekiple çalışmaktadır.

Medya sanatçısı ve aynı zamanda yönetmen olan Anadol, son 5 yıldır binalara rüya göstermek üzerine çalışmakta, son 6 yıldır ise halka açık eserler ile yapay zeka ve dijital sanatı harmanlamaktadır. Eserlerinde mimariyi bir canvas olarak kullanan Anadol, halka açık mekânlarda canlı ve sesli performanslar ile her yaştan, cinsiyetten, ırktan insana hitap edebilecek olan geleceğin sanatını şimdiden izleyicilere sunmaktadır. Aynı zamanda eserlerinde yapay zekadan çok sinemayı ilham olarak alan Anadol, geleceğin sinemasını da şimdilerde yaptığını söylemektedir. Bu eserlerde ortak kaygısı ise ışığın materyal olarak kullanımıdır.

Son olarak Pilevneli Galerideki sergisinden dolayı adını sıkça duysak da Refik Anadol, 2013 yılında Bill Gates’in desteğiyle ilk olarak ”Makineler rüya görebilir mi?” sorusundan yola çıkarak; NASA ile ortak projeler yürütmüş, Antarktika kıtası hariç her kıtada, toplamda 54 ülkede birçok iç ve dış mekanda eserlerini sergilemiştir.

Refik Anadol’un Eserlerinde Mimarinin Yeri

Refik Anadol’un, ”Makineler rüya görebilir mi?’‘, ”Makineler hatırlar mı?”, ”Veriden mekan olabilir mi?” gibi sorulara yanıt ararken ortaya çıkan eserlerinde; bu eserleri taşıyan, görsellere canvas olan, seyircileri farklı bir dünyada gibi hissettiren en önemli unsur mimaridir.

”Veriden mekan olabilir mi?” sorusuna verilen yanıt ile ilk kez mimarinin canvas olarak kullanımı başlamıştır. İlk olarak İstiklal Caddesindeki Yapı Kredi banka binasında bu eseri sunan Anadol, caddeden geçen her yaştaki insan için ayrı deneyimler yaşatmıştır. Ardından gelen Sonsuzluk odası, Arşiv rüyası gibi eserlerinde de canvas kullanımı devam etmektedir.

Makinenin aldığı veriler ile oluşturulan sanatı daha gerçekçi hissetmek ve boyutlu hale getirmek anlamında mimari önemli bir yer kaplamaktadır. Örneğin sonsuzluk odası, aslında klasik 4 duvar arasında bir mekan olmasına rağmen odayı ziyaret eden kişi kendisini sonsuz bir yolculukta hissedip farklı duyguları açığa çıkmaktadır. Anadol, sergilerini tasarlarken sergiyi ziyaret edecek kişinin esere bakacağı noktaya kadar hesaplayıp, edineceği deneyimi tahmin ederek planlama yapmaktadır. Bu nedenle eserlerin sadece yapay zekadan oluşmadığı ve büyük bölümün sanat olduğunu daha iyi anlayabilmektesiniz.

Bazı Refik Anadol Eserleri

Makine Hatıraları: Uzay- Pilevneli Galeri, İstanbul (2021)

Gerek verilerin halka açık olması gerekse sergiye girişin herkese açık ve ücretsiz olmasından dolayı kamusal bir proje olan Makine Hatıraları, pandemi döneminde dahi İstanbul halkının yoğun ilgisine sebep olan bir sergi olmuştur. Sergide Dünya, Mars ve galaksiyi görüntüleyen 3 ayrı teleskoptan alınan veriler kullanılmıştır. Serginin:

• İlk katında, sergide kullanılan tüm verilerin bulunduğu veri tüneli bulunmaktadır.
• İkinci katında, 13 dakikalık bir yapay zeka ile oluşturulan veri heykeli ile birlikte makine hatıralarından oluşan müzik ziyaretçilere eşlik etmektedir.
• Üçüncü katında, 3 boyutlu olarak mimari mekanda makine rüyası bulunmaktadır.
• Dördüncü katında, Marsta çekilen görüntülerden oluşan kendini tekrar etmeyen makine rüyaları bulunmaktadır.
• Son kat olan beşinci katta ise, dikey canvaslarda görülen dijital resimler bulunmaktadır.

View this post on Instagram

A post shared by Refik Anadol (@refikanadol)

View this post on Instagram

A post shared by Refik Anadol (@refikanadol)

Sonsuzluk Odası-Zorlu Performans Sanatları, İstanbul (2015)

Sonsuzluk odası, ziyaretçileri önceden gördükleri oda algısından çıkararak 12 dakikalık ziyaret süresince ziyaretçileri farklı boyutlarda bulunduklarını hissettirmektedir.

View this post on Instagram

A post shared by Refik Anadol (@refikanadol)

Eriyen Hatıralar-Pilevneli Galeri, İstanbul (2018)

Refik Anadol, bu yıl olduğu gibi 2018 yılında da Pilevneli Galerinin ev sahipliği yaptığı bir sergi açmıştır. Bu sergide ise ” Makineler hatırlar mı?” sorusunun cevabı olarak insanların mutlu, mutsuz, öfkeli, heyecanlı gibi birçok duygulu anılarının frekanslarını bir araya getirerek oluşturulan veri heykelleri ve görselleştirmeler yapmıştır. Aynı zamanda bu duygu geçişlerine özel bestelenmiş müzikler de ziyaretçiler için görsel ve işitsel duyuların harekete geçtiği bir sergi olmuştur.

View this post on Instagram

A post shared by Refik Anadol (@refikanadol)

Rönesans Rüyaları-Meet Dijital Kültür Merkezi, Milan (2020)

Pilevneli Galeri’deki ”Makine Hatıraları: Uzay” sergisinin afişinde de yer alan veri heykelleri, Rönesans dönemine ait 75 GB alana sahip 46.000 fotoğrafın kırpılıp makineye aktarılarak oluşmaktadır. Heykelde görünen her rengin Rönesans döneminden izler taşıyarak her biri ayrı anlam ifade etmektedir.

View this post on Instagram

A post shared by Refik Anadol (@refikanadol)

Walt Disney Konser Binası Rüyaları-Los Angeles, ABD (2018)

Refik Anadol’un, 2013 yılında Bill Gates’in de içinde bulunduğu kuruldan Microsoft Research ödülü almasına neden olan Walt Disney Konser Binası için tasarladığı tez projesini 2018 yılında hayata geçirmek için aynı zamanda yapının mimarı olan Frank Gehry‘den teklif almıştır. ”Bina rüya görebilir mi? ”, ”Makine hatırlar mı?” gibi sorulara yanıt bulmak için bu binada çekilmiş 77.000 ses kaydı, binanın içinde son 15 yıl içinde çekilen yarım milyondan fazla fotoğraf, 90.000 video kaydı verilerini alarak görsel ve işitsel bir şölen haline getirerek binanın rüya görmesini ve hatırlamasını mümkün kılmıştır.

View this post on Instagram

A post shared by Refik Anadol (@refikanadol)

Refik Anadol, Pilevneli Galeri’deki son sergisindeki eserlerin arka planını merak edenler, bu işle uğraşmak isteyenler için daha detaylı bilgi vermek, algoritmayı anlatmak amacıyla Turkish Al Hub ile birlikte ücretsiz ve sertifikalı bir webinar düzenlemiştir. En güzel sergilerini ülkemizde yapmaktan gurur duyan ve en güzel hayallerini ülkemiz için kurduğunu söyleyen Anadol’a ve ekibine teşekkürlerimizi ve tebriklerimizi sunuyor, başarılarının devamını diliyoruz.

KAYNAKÇA

• https://www.behance.net/refikanadol/projects
• https://refikanadol.com/
• https://www.bmw.com.tr/tr/topics/fascination-bmw/bmw-joy-blog/makineler-ruya-gorebilir-mi.html

Kendinizi doğada huzur bulacağınız bir alanda hayal edin… Belki palmiyelerin gölgesinde deniz kenarında, belki ciğerlerinizi oksijenle dolduracak ormanlık bir alanda, belki de mis kokulu bir gül bahçesinde… Dilinizde en sevdiğiniz şarkı… Tüm sıkıntılarınızı bir kenara bırakarak, doğanın ve sanatın bir arada olduğunu hayal edin. Okuyacağınız yazı da tıpkı hayaliniz gibi doğayı ve sanatı bir araya getiren şarkılardan bahsediyor. Keyifli okumalar dilerim…

1) Salix Babylonica -Salkım Söğüt

Nefes alsam bile, ölü gibiyim
Aklım başımda yok, deli gibiyim
Suya düşmüş, söğüt dalı gibiyim
Yerim yurdumu düşe döndürdün
Suya düşmüş, söğüt dalı gibiyim
Yerim yurdumu düşe döndürdün

Zeki Müren – Akşam Olur Gizli Gizli

Sanat güneşimiz,  bu şarkıda kendisini suya düşen söğüt dalına benzetmiştir. Salicaseae familyasına ait Salix bitkisi yani söğüt ağacının su isteği fazla olduğu için genellikle sulak alanlarda yetişmektedir. Şarkıdaki ‘’suya düşen söğüt dalı’’ ibaresi buradan gelmektedir.

2) Robinia pseudoacacia – Akasya

Ona çiçek yolladım
Akasyalar açarken

Sezen Aksu – Akasyalar Açarken

Latince ismi Robinia pseudoacacia olan akasyaların, çiçek açma zamanları Ocak-Mart ayları arasındadır. Sezen Aksu’nun seslendirdiği, Yesari Asım Arsoy’un kaleme aldığı şarkıda, yazarın çiçek yolladığı zaman için Ocak ayı yerine ‘’ Akasyalar açarken’’ kalıbını kullanılmıştır.

3) Viola odorata– Menekşe

Yan yana geçen geceler unutulup gider mi?
Acılar birden biter mi?
Bir bebek özleminde seni aramak var ya,
Bu hep böyle böyle gider mi?
Bir bebek özleminde seni aramak var ya,
Bu hep böyle böyle gider mi?
Suya hasret çöllerde beyaz güller biter mi?
Dikenleri göğü deler mi?
Bir menekşe kokusunda seni aramak var ya

Ahmet Kaya- Kendine İyi Bak

4) Pelargonium hybrida – Sardunya

En son sardunyalar da soldular
Sen orda ben burada yüreğim yanar

Toygar Işıklı- Sardunyalar

Sardunyalar; soğuğa dayanıklı, eşeysiz üreyebilen, büyürken neme çok ihtiyaç duymayan çok yıllık bir bitkidir. Toygar Işıklı’nın dizelerinde, ‘’ En son sardunyalar da soldular.’’ Cümlesi; kolay yetişen ve uzun yıllar yaşayabilen sardunyaların dahi solduğunu söyleyerek üzüntüsünü dile getirmiştir.

5) Urtica dioica – Isırgan Otu

Burada dost bildiğin anam ısırgan otu
Elini tuttun mu bil ki elin yanıyor

Kıvırcık Ali- Isırgan Otu

Bu dizelerde dost;  ısırgan otunun dokunulduğunda cildi tahriş eden, yakan yapısı nedeniyle ısırgan otuna benzetilmiştir. Fakat her ne kadar tahriş etse de ısırgan otu, uzun yıllardır hastalıkların tedavisi için tüketilen bir bitkidir. Türküde verilmek istenen mesaj bu olmasa da faydası için ısırgan otuna katlanıldığı gibi dostumuzun da kötü yanlarına sırf onu sevdiğimiz için katlanabilmekteyiz.

6) Tulipa gerneirana– Lale

Uykulu gözlerle, döndüm rüyamdan
Sana sarı laleler aldım, çiçek pazarından
Sen olmasan buralara, gelemezdim ben
Sevemezdim bu şehri, anlamazdım dilinden

MFÖ- Sarı Laleler

MFÖ grubunun neredeyse herkes tarafından bilinen ‘’Sarı Laleler’’ şarkısında, diğer şarkı örneklerinin aksine şarkının sözlerinin yazılışında lalenin veya renginin anlamlı bir ifadesi yoktur. Şarkı; Mazhar Alanson’un, eşi Biricik Suden ile aralarının bozuk olduğu bir gün gördüğü ilk çiçekçiden aldığı sarı laleleri eşi uyurken başucuna koyup sabahında barışmalarından doğan bir hikâyeden çıkmıştır.

7) Paeonia lactiflora – Şakayık

Güzelliğin hep dillerde Şakayık.
İnceciksin göllerdeki saz gibi.
Yüzün bahar, bakışların yaz gibi.
Kurban olayım cefan bile naz gibi.
Seni seven gönül de aç Şakayık.
Seni seven gönül de aç Şakayık.
Gel Şakayık! Sakın gitme ellere.
Güzel adın düşer sonra dillere.
Benzeme sen yabandaki güllere.
Sen kırların çiçeğisin Şakayık.

Muazzez Abacı- Şakayık

Latincesi  ‘’Paeonia lactiflora’’ olan Şakayık , ‘’Yaban Gülü’’ olarak da adlandırılmaktadır. Şarkıda ise sanatçı, şakayık bitkisinin güllere benzediği için değil kendine has özelliklerinden dolayı sevilmesi gerektiğine vurgu yapmaktadır.

8) Anthemis nobilis– Papatya

Papatya gibisin beyaz ve ince,
Eziliyor ruhum seni görünce,
İsmin dudaklarımı yakıyor neden,
Nedir bu çektiğim senin elinden?

Tanju Okan- Papatya Gibisin Beyaz ve İnce

Necdet Koyutürk’ün kaleme aldığı ve Tanju Okan’ın sesinden dinlediğimiz şarkıda; kadın, papatyanın beyaz ve ince olma özelliklerinden dolayı papatyaya benzetilmektedir. Papatyalar, çoğunlukla beyaz renkte görülse de sarı, eflatun, kırmızı, pembe vb. renklerde de olabilmektedir. Şarkıda, papatyaların ezilmesinin aksine aşığın ruhunun ezilmesinden bahsedilmektedir. Benim için de özel olan, her duyduğumda beni 8 yaşımda, 23 Nisanda tango yapan halime götüren bu güzel şarkıyı, tam da papatyaların açmak üzere olduğu bu günlerde dinlemenizi tavsiye ederim.

9) Chrysanthemum indicum – Kasımpatı

Asıl akıl kapın açılırsa değişir alın yazın,
Alın yazın.. Merhametim ve vicdanım yatıp kalır,
Yatıp kalır, üstlerinde Kasımpatı…

Pit10 & Sansar Salvo- Kasımpatı

Listemizdeki tek rap parçası olan bu şarkı, eski mahlası ile Pit10 yani Server Uraz ve Sansar Salvo mahlasıyla Ekin Can Arslan’ın kaleme aldığı Kasımpatı şarkısı… Latince ismi ”Chrysanthemum indicum” olan Kasımpatı bitkisi; cenazelerde, mezarlıklarda kullanılan, çoğu ülkede de yas tutma anlamına gelen bir bitkidir. Şarkıda ‘’ Merhametim ve vicdanım yatıp kalır, üstlerinde kasımpatı…’’ kısmında Server Uraz, merhametinin ve vicdanının öldüğünü kasımpatı bitkisi ile anlatmak istemiştir.

10) Rhododendron indicum – Açelya

Pembe yeşil güzelim açelya
Yakışır o başka yarınlara
Çiçeklenir coşar ışık suyla
Kırılgandır koyu karanlıkta
Açelyalar hep hatırlatır seni bana
Kısacık ömrün işte
Bir soluk gibi geldi geçti
Açelyan gibi
Hoyrat bir iklimdeydin yeşertmedi
Bütün ömrün gün görmeden öyle
Gelip geçti bir solukta

Yeni Türkü- Açelya

Yeni Türkü müzik grubunun, bitkinin adını verdiği şarkıda bahsedildiği gibi açelyalar hoyrat iklimleri severler. Saksılarda değil de daha çok bahçede yetişmek isterler. Ayrıca latince adı ‘’Rhododendron indicum’’ olan Açelya bitkisi; pembe, beyaz, kırmızı ve sarı renkte olabilmektedir.

Nane, limon kabuğu, bir güzel kaynasın aman
Ha ha ha ha ha içine hatmi çiçeği biraz çörek otu katasın aman
Ha ha ha ha ha hatta biraz tarçın, bir tutam zencefil aman
Ha ha ha ha ha bin derde deva geliyor, biraz daha sabret güzelim

Barış Manço- Nane Limon Kabuğu

Son olarak içinde nane, limon, tarçın, hatmi çiçeği, çörek otu, zencefil geçen ve bu bitkilerin faydalarından bahseden rahmetli Barış Manço’nun şarkısı ile yazımıza son veriyoruz. 11 ayı aşkın zamandır mücadele ettiğimiz Covid-19 salgını döneminde bu mucizevi bitkilerden bir çay yaparak siz de şarkıya eşlik edebilirsiniz. Keyifli dinlemeler…

KAYNAKÇA

• https://tr.wikipedia.org/wiki/Sardunya_(bitki)
• https://www.ftd.com/blog/share/tulips-meaning-and-symbolism
• https://ankara.jollyjoker.com.tr/blog-detay/mfo-sari-laleler/3-temmuz-2020
• http://www.olaganustukanitlar.com/menekse-kokusunun-buyusu-bir-varmis-bir-yokmus/

Parklarda sıkça gördüğümüz, görmekle kalmayıp; piknik, sohbet, dinlenme gibi amaçlarla kullandığımız ve adını ”kamelya” olarak duyduğumuz genellikle ahşaptan yapılan mekanların isminin gerçek sahibinin hiç de bu eylemlere uygun olmadığını görünce biraz şaşırabilirsiniz.

Herkesin yanlış yaptığı şeyi sen doğru yaparsan, herkesin yaptığı doğru, senin yaptığın yanlış olur.

Fyodor Mihayloviç Dostoyevski

Dostoyevski’nin sözü, bu konu için biraz abartılı olsa da benzer konularda yapılan yanlışlara bu sözle değinmek istedim. Örneğin; İlkokulda, alfabedeki harflerin seslerini nasıl çıkarmamız gerektiğini öğrendik. ”K” harfini ”Ke” sesiyle çıkardık. Fakat günümüzde TDK derken te-de-ke değil de te-de-ka olarak telaffuz ediliyor. Çünkü herkes bu haline alışmış ve doğru telaffuz unutulmuş durumda ve bu kuruma te-de-ke diyen birisini duyduğumuzda da muhtemelen yanlış söylediğini düşünürüz. Kamelya da tıpkı bu örnek gibi doğru bilinen ve sıkça kullanılan yanlışlardandır.

Kamelya adıyla duyduğumuz bu mekanların asıl ismi ”Kameriye” dir. Gazebo, çardak gibi isimlerle de anıldığı olmaktadır. Kamelya ise Latincesi Camellia olan bitkinin ismidir. Hatta biraz daha ileriye gidersek; Kamelya, aslında neredeyse herkesin her gün tükettiği, soğuk havaların vazgeçilmezi ”Çay” dır.

Theaceae (Çaygiller) familyasına ait Camellia cinsinin en önemli türleri aşağıdaki gibidir.

• Camellia cuspidata,
• Camellia granthamiana,
• Camellia japonica,
• Camellia reticulata,
• Camellia saluenencis,
• Camellia sasanqua,
• Camellia sinensis

Bu türler içinden süs bitkiciliğinde en çok kullanılan tür Camellia japonica olup, çay yapımında kullanılan tür ise Camellia sinensistir. Gelin bu iki önemli türü daha yakından tanıyalım.

Camellia japonica

Taksonomi

• Alem: Plantae (Bitkiler)
• Bölüm: Magnoliophyta (Kapalı Tohumlular)
• Sınıf: Magnoliopsida (İki Çenekliler)
• Takım: Ericales
• Familya: Theaceae (Çaygiller)
• Cins: Camellia japonica

Camellia Japonica’nın Genel Özellikleri

• Kış gülü olarak da anılan Camellia japonica, anavatanı ABD olmamasına rağmen ABD’nin Alabama eyaletinin resmi devlet çiçeği seçilmiştir.
• Genellikle 1,5- 6 metre boylanır.
• Anavatanı Japonya, Çin ve Koredir.
• Herdem yeşildir.
• Çiçekleri beyaz, pembe , kırmızı ve sarı renkte olabilmektedir.
• Kamelyalar direkt güneşi sevmez ve onlar için kısmi gölgeli yerler en uygun yerlerdir.
• Ocak ve Mart aylarında çiçeklenir.
• İyi drene edilmiş, organik, biraz asidik topraklarda ve gölgede yetiştirilmelidir.
• Tohum, çelik, aşı ve daldırma yöntemleri ile üretilebilmektedir.

Camellia sinensis

Camillia japonica ve Camellia sinensis aynı aileden geldikleri için taksonomileri aynıdır. Yetişme istekleri benzerlik gösterir. Aynı şekilde üretiminde de tohum, çelik, aşı ve daldırma işlemleri uygulanabilir. Camellia sinensis, Camellia japonicadan farklı olarak:

• Camellia japonica gibi süs bitkiciliğinden ziyade çay yapımında kullanılır.
• 9 metreye kadar boylanabilmektedir.
• Çiçek rengi sadece beyaz olabilmektedir.
• Tıbbi kullanımda ise yaprakları; Astım, göğüs anjini, periferik damar hastalığı ve koroner arter hastalıklarının tedavileri için kullanılmaktadır.
• Camellia sinensisten üretilen çayların antioksidan etkisi vardır.

Çayın anavatanı Hindistan ve Çin olup, bu konuda ülkemizdeki ilk ciddi girişim ise 1888 yılında yapılmış olup Çin’den getirilen çaylar Bursa’ya ekilmiştir. Fakat ilk girişim başarısızlıkla sonuçlanıp 1892 yılında tekrarlanmıştır. 1940 yılında ise ilk çay işletme atölyesi kurularak günümüze ulaşması sağlanmıştır.

Çay; Siyah, yeşil ve oolong olmak üzere 3 farklı şekilde üretilmektedir. Aynı zamanda Camellia sinensis bitkisinin bir varyetesinden beyaz çay üretildiği de bilinmektedir. Bu farklı tarzda üretilen çayların renklerinin ve tatlarının farklı olmasının sebebi ise üretim sırasındaki kurutma işleminin uzunluğuna ve yöntemine bağlı olarak yapılan oksidasyon işlemidir.

Bu yazıda, oturma elemanı olarak bildiğimiz kamelyanın aslında sofralarımıza kadar gelen bir bitki türü olduğunu gördük. Yazıyı okumadan önceki ve sonraki bilgilerinizde bir değişiklik oldu mu? Siz kamelyayı ne olarak biliyordunuz? Yorumlarınızı bekliyor ve sağlıklı günler diliyoruz.

KAYNAKÇA

Bireylerin doğada bulunması, bitkilere dokunması hatta sadece bakıyor olması bile sakinleştirici, rahatlatıcı ve ağrı kesici etki oluşturur. Sadece bitkilere dokunmak, bakmak değil bulunulan bahçedeki su sesleri, toprak kokusu duygu durumunun iyileştirilmesine katkı sağlar. Bunun yanında yeşil alanların ve parkların bireylerin kalp atışlarına dahi olumlu etkisi olduğu tespit edilmiştir. Doğanın insan sağlığı üzerindeki olumlu etkisi bu denli yüksekken bu etkiyi terapi amaçlı kullanmak elbette ki akıllara gelmiş ve ”Hortikültürel Terapi” adını alarak sizi bu yazıya kadar getirmiştir.

Nature is another name for health.

Doğa, sağlığın diğer adıdır.

Henry David Throreau

Hortikültürel Terapi

Terapi kısaca, Fransızca kökeni ‘’Thérapic’’ olan ‘’Terapi’’ yani tedavi anlamına gelir. Hortikültürel Terapi ise bitki ve doğa ile tedavi olma durumu anlamına gelir.

Park ve bahçe faaliyetlerinin tedavi anlamındaki ilk kullanımı, zihinsel yeti yitimi olan soyluların doktorlarının, saray bahçesinde yürüyüş önerisi yapması ile etkili olmuş ve devam etmiştir. Terapinin bir diğer tarihi örneği ise, 1800’lü yıllarda ABD’de zihinsel yeti yitimi olan çocukların tedavilerinde ve I. Dünya Savaşı sonrasında gaziler için mesleki terapi seanslarında da iyileştirme bahçeleri (healing garden) adı altında hortikültürel terapinin kullanılmasıdır.  

Terapinin amacı ise, kişilerin mevcut fiziksel ve zihinsel sağlığını olduğundan daha iyi bir hale getirmektir. Terapi, her yaş ve cinsiyete uygun olup eğitim amacıyla çeşitli uygulamalar ve kişilerle birlikte yapılan çalışmaları içermektedir.

Sosyal ve terapötik bahçecilik olarak da adlandırılmaya başlanan terapiye katılan bireyler, ortak faaliyetlerde de bulundukları için sosyalleşme oranlarının arttığı, kolektif bilincin geliştiği saptanmıştır. Terapi sonrası bireylerin duyusal (koku, renk, dokunma, tatma) becerilerinin seviyesinde de artış gözlenmiştir. Ayrıca şiddet görmüş olan veya çeşitli psikolojik rahatsızlık belirtileri gösteren bireylerde de özgüven artışları ve hastalıklarında düzelmeler görülmüştür.

Uygulama Alanları

Rehabilitasyon merkezleri bahçeleri, okul bahçeleri, seralar gibi kişinin yaşadığı, bulunduğu, tedavi edildiği, eğitim gördüğü her yerde olabileceği gibi kişinin evinin bahçesinde, balkonunda, çatı bahçesinde olabilmektedir.

Bileşenleri

• Gerekli ortam özellikleri sağlanmalıdır.
• Terapi alanı, güneşli, peyzaja müsait, katılımcı sayısına uygun, katılımcıların fiziksel özellik ve engel durumuna göre ayarlanmalıdır.
• Terapi takviminin belirlenmesi için terapinin önceden programlandırılması, bitkilerin iklim koşullarına uygunluğuna göre belli bir süre belirlenmesi gerekmektedir.
• Terapinin yaş, cinsiyet, sınıf, meslek ve etnik özelliklere karşı ayrımcı olmaması ve tüm kitleye hitap etmesi gerekmektedir.

Hortikültürel Terapi Aktiviteleri

• Bitkilendirme ya da toplama ve dinlenme alanı gibi özel amaçlar için alan planlanması
• Yabani otların ayrılması gibi alandaki kötü görüntüleri gidermek ve temizlemek için alan hazırlığı
• Çim alan için toprak hazırlığı
• Bahçenin sulama, yabani ot alımı, kuru yaprakların temizlenmesi gibi bakım işlemleri
• Ağaçlar için dikim çukurlarının açılması
• Bitkiler, meyveler ve çiçeklerle temas kurma, tanıma ve bunları anlatma oturumları
• Hasat  
• Doğal el sanatları ile ilgili malzemelerin tertibi
• Park ziyaretleri gibi açık alandaki topluluk gezileri
• Bitkilerin tarihi veya latince isimlerinin öğrenilmesi için Bahçe Kulübü tartışma grupları oluşturmak

Hortikültürel Terapi Bahçeleri Uygulama Kriterleri

Yol, rampa ölçüleri tekerlekli sandalyenin kullanılabileceği uygun ölçü ve eğimde olmalıdır. Rampa için eğim 1: 20’den daha az, yol eğimi ise %5’i geçmemeli, uzun yollarda, dinlenme cepleri bırakılmalıdır. Tekerlekli sandalyenin 90 derecelik dönüş yapabilmesi için rampa genişliği 122 cm, 180 derecelik dönüş yapabilmesi için ise rampa genişliğinin 155 cm olması gerekmektedir.

Bitkilerin konumu; bireyin bahçedeki bitkilere erişim, yürüme, tutma güçlüğü düşünülerek tekerlekli sandalye ölçülerine de uygun şekilde olmalıdır.

Döşeme için ise ahşap malzeme ses çıkarma özelliğinden dolayı görme engelli bireyler için iyi bir seçenektir. Fakat bakım ve tesisinin maliyetinden dolayı belirli yönlendirme gereken yerlerde kullanılarak maliyete çözüm bulunabilir. Çim alanlar da tekerli sandalye için uygun değildir. Fakat gürültü kirliliği gibi sorunlara çözüm için en az 30 metre çim alan kullanılarak alan kötü etkilerden izole edilmelidir.

Hortikültürel Terapi Uygulama İlkeleri

Tekerlekli sandalyede olan bireyler için sandalye yüksekliği esas alınarak yer seviyesinden yükseltilmiş üretim yatakları kullanılmalıdır. Bir diğer seçenek ise, yerden 15-30 cm yukarıda ahşap, beton veya taş malzemeler kullanılarak alan sınırlandırılıp yükseltilmelidir. Ölçülerin insan ölçülerine uygunluğu da dikkate alınmalıdır (kol boyu, uzanma mesafesi vb.).

Bununla beraber, kısa en ve mesafelerde üretim parselleri tesis edilmelidir. Bahçenin yerden yüksekliği 45-76 cm arasında olmalıdır. Bireyin bahçe içerisindeki bitkilerle temas kurabilmesi için, tek taraflı kullanılan üretim yataklarında kol genişliği 70 cm, çift taraflı üretim yataklarında kol genişliği 140 cm olmalıdır. Yerden yüksekliği 30 cm olmalıdır.

Örnek Hortikültürel Terapi Bahçeleri

Latincede “Platea” yani açık yer ya da genişletilmiş cadde anlamına gelen , İngilizce ve Fransızcada ise “Place” kelimesinden doğan sözcüğün Türkçe karşılığı ”Meydan” dır. Fakat meydanlar sadece açık alan olarak kalmayıp bulunduğu çevrenin merkezi haline gelen, niteliğini artırıp tarihini de koruyan, insan eylemlerine ve aktivitelerine sahiplik eden alanlardır.

Günümüze kadar agora, forum, plaza, campo, piazza, grand place gibi farklı isimlerde anılan meydanlar; dini törenlere, kutlamalara, sanatsal faaliyetlere, rekreasyonel aktivitelere ev sahipliği yapmaktadır.

Form-Fonksiyon İlişkilerine Göre Meydanlar

Meydanların büyüklüğü ile o meydanda yapılacak aktivitelerin ve meydanı kullanacak kişi sayısı arasında bir oran olmalıdır. Ayrıca meydanlara farklı fonksiyonlar yüklenerek kent içinde bulundukları yere ve fonksiyona bağlı olarak özellikler taşımaları gerekmektedir.

1. Cadde Plaza

Caddeye yakın ve yaya yolunun hemen yanında yer alır. Genellikle kısa süreli oturma, bekleme veya seyir amaçlı kullanılır.

2. Fuaye

Yüksek yapı komplekslerinin bir parçasıdır. Yer aldığı binaya güzel bir giriş sağlamak amaçlanır. Ayrıca davetlerden önce tanışma ve dinlenmelerin yapılması için kullanılan hol anlamına da gelir.

3. Kent Vahaları

Caddelerden uzak, park ve bahçe hissini yaratan mekanlardır. Kullanıcılar şehrin gürültü kirliliğinden uzaklaşmak için öğle tatili gibi kısa da olsa zamanlarını bu mekanlarda geçirip dinlenirler. Çatı bahçeleri, dış mekan yemek yeme alanları ve bahçeler kent vahaları olarak çeşitlendirilebilir.

4. Geçiş Fuayesi

Asıl amacı adından anlaşıldığı gibi geçişi sağlamaktır. Fakat kullanıcılar bu alanlardaki sokak sanatçılarına da ilgi gösterip burada vakit geçirebilmektedirler. Metro girişleri ve otobüs durakları geçiş fuayesi sayılabilen mekanlardır.

5. Sokağın Plaza Olması

Trafiğe kapalı sokaklarda insanların yemek yiyip alışveriş yapabildikleri alanlar için bu tabir kullanılır. Bu mekanlarda öncelik yayaya aittir. Bu yüzden güvende hissedilen bir alandır.

6. Büyük Toplumsal Mekanlar

a) Kent Plazası

Çoğunlukla sert zeminli, merkezde konumlandırılmış ve kolay ulaşılabilen mekanlardır. Konserler, gösteriler, mitingler gibi programlanmış etkinlikler için kullanılır.

b) Kent Meydanı

Kentin kültürünün, tarihinin hissedildiği, kentin merkezine konumlanmış, genellikle etrafı yollarla veya binalarla çevrilmiş, kentin çoğunlukla landmarkını da içinde bulunduran meydanlardır. Bu özelliklerinden dolayı da kentteki aktiviteleri ve pek çok kullanıcıyı da kendine çeker.

Meydanların Niteliklerini Etkileyen 7 Kentsel Tasarım Ögesi

1. Döşeme

• Döşemelerin mekanın algılamasındaki rolü büyüktür.
• Öncelikli olarak yaya ve taşıt trafiğini ayırır.
• Yayalar için bir yönlendirme oluşturur.
• Kentin dokusuna göre büyüklüğü, küçüklüğü, rengi değişiklik gösterse de meydanlardaki döşemelerin kullanımı kolay ve rahat olmalıdır.
• Meydanda kullanılan döşeme kentteki diğer döşemelerden farklı olursa meydan algısı daha da kolaylaşır.

2. Plastik

• Heykel, çeşme ve çeşitli plastik ögeler en çok meydanlarda anlam kazanır.
• Plastik ögelerin en büyük etkilerinden birisi motonluğu kırıp vurgu oluşturmaktır.
• Döşemede olduğu gibi plastik ögelerin de ölçüleri mekana uygun olmalıdır.
• Plastik ögelerin su ile kullanımı oldukça etkilidir.
• Plastik ögeler aynı zamanda meydanın sosyal ve kültürel anlamını ortaya çıkarıcı nitelikte olmalıdır.
• Ögeler her zaman kullanıcıların temasına açık olmalıdır.

3. Renk

• Meydanlarda renk kullanımında; meydanın aldığı ışığa, kullanıcıların rahatlığına, alanın iklimine, kültürel geçmişine dikkat edilmesi gerekir.
• Bireylerin ayrı ayrı tecrübeleri, psikolojileri değişiklik göstereceği için toplumun psikolojisine göre renk seçimi yapılmalıdır.
• Renklerin kullanımı birbiri ile ölçülü ve uyumlu olmalıdır.
• Meydan girişleri veya özelliği olan alanlardaki renkler diğer alanlardaki renklere kontrast olup dikkat çekmelidir.
• Renkler meydanın çerçevelenmesi için de kullanılabilir.
• Meydan içerisinde ayrı mekanlar yaratmak için de renk kullanılabilir.
• Renk etkisi ile bir öge daha ağır veya hafif uzak veya yakın hissettirilebilir.

4. Bitki

• Meydanlarda kullanılacak bitkilerde insanlar ilgi çekici özellikler ararlar. Farklı renkte ve çeşitte ağaç ve çalılar kullanmak bu konuda faydalı olabilmektedir.
• Bitkiler canlı materyaller olduğu için mevsim değişikliğine göre farklı estetik görünüş oluşturması önemli bir özelliktir.
• Bitkilerin sadece estetiği etkilemesi değil meydanda bulunan hava kirliliği gibi sorunlara da çözüm olması gerekmektedir.
• Bitkiler sert zemin etkisini kırıcı nitelikte, yerden en az 1.50-1.80 m yükseklikte gölgeleme özelliği olan ağaçlarla, yaprak döken ve dökmeyen bitkiler arasında bir denge kurarak her mevsime uygun bir görsel oluşturmalıdır.
• Meydanda kentin tarihi dokusunun öne çıkarılmak istendiği alanlara da bitkilendirme sayesinde vurgu sağlanabilmektedir.
• Bitkiler uzun yıllar kalıcı olacak materyaller olduğu için alanın sıcaklık, iklim, nem, rüzgar dengesine uyum sağlaması gerekmektedir.

5. Işık

• Işık denilince akla genellikle güneş ışığı gelir. Fakat ay ışığı ve yapay aydınlatmalar da ışık örneklerindendir.
• Peyzajda aydınlatmanın iki amacı vardır; güvenlik ve estetik.
• Tarihi yapılar gün ışığı varken meydanlarda odak noktası oluşturup estetik görünüş sağlarken karanlıkta ise ürkütücü bir hava katabiliyor. Bu yüzden yapay ışıklandırma uygulaması gereklidir.
• Işığın kalitesi, yönü, miktarı önemli rol oynamaktadır. Aynı zamanda ışığın oluşturduğu gölgenin etkisi de unutulmamalıdır.
• Meydanda en çok aydınlatılması gereken yerler öncelikli olarak giriş ve çıkışlardır. Ardından havuz, heykel ve kent ekipmanları aydınlatılmalıdır.
• Meydan ışıklandırması kullanıcıları daha güvende hissettirmekte ve meydanın kullanım süresini uzatmaktadır.

6. Zaman

• Zaman, meydanı kullanacak kişilerin meydanda bulunma süreleri olarak ele alınırsa, meydanın varlığına, algılanma süresine katkıda bulunur. Yani kişi meydanı algıladığı sürece meydan canlı kalır.
• Kişilerin meydanı algılama biçimleri ve süreleri de meydanda yaptıkları aktivitelere göre değişiklik gösterir. Belli bir algılama süresinden sonra mekân değişikliği ardından meydan hakkında zihinlerinde bazı izlenimler kalır.

7. Ölçü

• Meydanın kullanıcılarının kendilerini huzurlu hissetmeleri için meydanın genişliği ile medyan etrafındaki binaların yüksekliğinin belli bir oranda olması gerekmektedir. Eğer binalar meydan genişliğine oranla yüksek ise kullanıcı ezilme hissine kapılır. Eğer düşükse acizlik hissine kapılır. Meydan genişliği ve binaların yükseklikleri arasındaki oran en fazla 1:4 olmalıdır.

Dünya’da Ünlü Kent Meydanları

Türkiye’de Ünlü Kent Meydanları

Kaynakça

Geçmişi 4000 yılı aşkın olsa da adını şimdilerde daha sık duyduğumuz Şans Bambusu (Dracaena sanderiana), aslında bambu ailesinde yer almayıp Asparagales (Kuşkonmazlar) ailesinde yer almaktadır. Fakat bambuların saplarına benzediği için ve sahip olan insanlara şans getirdiğine inanıldığı için Şans Bambusu ismini almıştır.

Şans Bambusunun (Dracaena sanderiana) Özellikleri Nelerdir?

Cins: Dracaena
Tür: Sanderana
Aile: Asparagales (Kuşkonmaz)
Yaşam Döngüsü: Çok yıllık
Anavatan: Batı Orta Tropikal Afrika'dan Kuzey Doğu Angola
Çiçek Rengi: Beyaz
Çiçek Açma Zamanı: Sonbahar, Kış
Kök Rengi: Yeşil
Yaprak Rengi: Yeşil
Önerilen Yayılma Stratejisi: Kök Kesme

Dracaena Sanderiana, düz, kıvrımlı, spiral ya da kafes formu gibi formlarda kullanılabilirken toprakta ve suda yetişebilme özelliğine sahiptir. Bitkinin sap sayısına göre temsil ettiği duygu farklılık göstermektedir.

• Bitki iki sapa sahipse, sevgiyi temsil eder. Şansınızın da ikiye katlandığı anlamına gelir.
• Üç sapa sahipse, zenginliği, mutluluğu ve uzun yaşamı temsil eder.
• Beş sapa sahipse, iş hayatında başarıyı temsil eder.
• Altı sapa sahipse, refah getirdiği söylenen şansı temsil eder.
• Yedi sapa sahipse, sağlığı temsil eder.
• Sekiz sapa sahipse, motivasyonu temsil eder.
• On sapa sahipse, mükemmelliği temsil eder.
• Yirmi sapa sahipse, bolluğu temsil eder.

Şans Bambusu (Dracaena sanderiana) Bakımı

Şans Bambusu bakımı oldukça kolay bir bitkidir. Bakımını daha da kolaylaştırmak adına ilk aşamada canlı renkli, yeşil, sararmamış, sağlıklı bir bambu seçmelisiniz.

İkinci aşamada bitkiyi suda mı toprakta mı yetiştireceğinize karar vermelisiniz. Suda yetiştirmek kolaylığını artıracaktır. Suda yetiştirmek için kendinize bir vazo seçebilirsiniz. Vazonuza, musluk suyu değil de arıtılmış sularla bitkinin kök kısmını kaplayacak kadar su eklemelisiniz. Bu suyu yaklaşık olarak ayda bir değiştirmelisiniz. Bitkinizin verdiği tepkiye, suyun kirliliğine ve kokusuna göre bu süre değişiklik göstermektedir.

Şans Bambunuzu direkt ışığa maruz bırakmak yanlış olup güneş alan bir odaya koymalısınız.

Şans Bambusu Gerçekten Şans Getirir mi?

Şans bambusu, en popüler Feng Shui tedavilerinden biridir. Feng shui, aslen Çin’den gelen binlerce yıllık bir disiplindir. Amacı, çevremizdeki pozitif enerjiyi teşvik etmektir. Bazı insanlar bunun bir bilim olduğunu bazıları ise sanat olduğunu düşünür. Fakat doğru olsa da olmasa da olumlu etkiler gösterdiği bir gerçektir. Psikolojide de buna ‘’İnancın Hipnotik Gücü’’ adı verilir. Batıl inançlarda da aynı etki görülür. Yani batıl inançlara inanan bir insan kara kedi görünce saçını çekmediği takdirde başına gerçekten kötü bir şey gelebilir. Burada olayın gerçekleşme sebebi kara kedi değil zihindeki inanç gücündedir.

Şans Bambusunu kişi kendi aldığında değil hediye geldiği takdirde şans getirdiğine inanılır. Bu yüzden her ne kadar şans bambusu rivayeti tartışılsa da doğru olması veya olmaması durumunda bir kayıp yaşanmaz ve hediyeleşmeyi artırır. Ayrıca bitkilerin bulunduğumuz ortamlara pozitif enerji verdiği de bilinmekte olup Şans Bambusuna bir şans verip evinizde, ofisinizde bulundurmanızı öneririz.

Kaynakça

Tasarımcıların ilham alabilecekleri en iyi alan; asırlardır gözlemlenebilen ve elimizdeki en iyi örnek olan uçsuz bucaksız doğadır. İlham alınırken ise doğadaki canlı veya cansız varlıklardan yola çıkarak onların özelliklerinden ilham alınır. Fakat canlıların tıpa tıp aynı görünüşlerini tasarıma uygulamak iyi bir biyomimikri örneği değildir. Gelin yazımızın devamında doğru bilinen yanlışları düzeltip ”Biyomimikri nedir?” öğrenelim.

Biyomimikri Ne Demek?

Diğer adları Biyomimesis, Biyomimetizm olan Biyomimikri, doğadaki varlıkların taklit edilerek yeni tasarımlara ilham kaynağı olması anlamına gelir. Örneğin helikoptere baktığımızda ‘’Yusufcuğa ne kadar benziyor’’ demeyiz. Ama helikopter, yusufcuk böceğinin özellikleri baz alınarak yapılmış bir tasarımdır.  

Bu kavram 20. yüzyılın sonunda literatüre girmiştir. Doğadan esinlenme, öğrenme, uyarlama veya uygulama biçimlerinin neler olabileceği ve farklı bilgi ve teknoloji alanlarında nasıl kullanılabileceği sistematik olarak tartışılmaya başlanmıştır. Bu kavramın son dönemde konuşulur olmasının en büyük sebebi ise Dünya’da azalan doğal kaynakların daha verimli kullanılmasını sağlama çabasıdır.

Biyomimikri ile sadece doğanın geliştirdiği çözümler değil; tasarım stratejileri, mekanizmalar ve sistemler de temel alınır. Temelinde doğa vardır ve doğadaki kusursuz işleyişin taklit edilmesi ile sürdürülebilir tasarımlar yapılabilir. Gücünü doğallıktan alan süreç, insanın çevreye duyarlı projeler üretebilmesini sağlar.

Günümüzde biyomimikri süreci yapıdan, formdan ya da ekosistemin tümünden ilham alınarak gerçekleştirilebilir. Biyomimetik mimari olarak adlandırılan bu yeni ve özgün bakış açısının en önemli sonucu da sürdürülebilir tasarımlar yaratabilmeye imkan tanımasıdır.

Doğadan İlham Alan Biyomimikri Örnekleri

Örümceklerin bacak ve gövde yapısından esinlenerek tasarlanan robotlar askeri amaçlı kullanılmaktadır. Askeri robotların arazi ve kötü hava koşullarına dayanabilmesi için örümceklerde bulunan yürüme, zıplama, birbirinden bağımsız hareket edebilme gibi özellikleri barındırmalıdır.

Yusufcuk böceğinin uçuş stili ve denge sisteminden esinlenerek helikopter tasarlanmıştır. Aynı zamanda helikopterin kuyruk tasarımı ve kütle merkezinin konumu da yusufçuğa bakılarak tasarlanmıştır.

Uyluk kemiğinden esinlenerek tasarlanan Eyfel Kulesi, yapımında binlerce demiri kullanılarak kemik gibi tutturulmuş olup sağlam ve hafiftir.

Fermuarlar sineklerin ağız yapısından esinlenerek tasarlanmıştır.

Yakın gelecekte insanlarla robotların birlikte çalışmasına kolaylık getirmek için yapılan projelerden biri olan biyonik kollar fillerin hortumlarının esnekliğinden esinlenilerek tasarlanmıştır.

Tasarımda doğadan ilham alma akımının yanında Mimar Felipe de Castro, tasarımda önceden yapılmış tasarımlardan ilham alarak yeni ürünler ortaya koymaktadır. Bunlara bazı örnekler:

Biyomimikri Akımı ile Tasarlanmış Peyzaj Tasarımları

Orquideorama, orkidelerin biçimlerinden yola çıkılarak tasarlanan güneş kırıcılardır. Tasarımda mikro ve makro malzeme organizasyonu prensipleri ele alınmıştır. Mikro ölçekte geometrik dokular tanımlanırken makro ölçekte tasarımın çevresel ilişkiler kurması doğaya ait algılanması amaçlanmıştır.

Dev Çiçekler şeklinde tasarlanan güneş enerjisi panelleri, Abu Dhabi’nin sıcağından faydalanmak ve alışveriş merkezi peyzaj alanlarında gölgelikler oluşturmak amacıyla gündüz açılıp akşam kapanan çiçekler şeklinde tasarlanmıştır.

Plastik şişelerin geri dönüştürülmesiyle üretilmekle birlikle Treepodlar, ağaçlardan esinlenerek tasarlnamış ve 100 ağaçtan daha fazla oksijen üretebilmektedirler. Treepod sistemleri havadaki karbondioksidi ayrıştırma ve nem salınımı ismi verilen bir süreç sonrasında karbondioksitten oksijen üretebilmektedir. Buna ek olarak solar paneller ve üzerinde ziyaretçilerin oynayabileceği tahtarevallilerden elde ettikleri kinetik enerji ile hem hava filtreleme hem de aydınlatma için gerekli enerjiyi üretebilmektedir.

Kaynakça

Bahardan yaza geçtiğimiz bu güzel  dönemde her ne kadar dışarı çıkmamaya özen göstersek de bahçenizde, yol kenarlarında, tarlalarda bolca görebileceğiniz Papaver dubium (Türkçe adı ile Gelincik) Çiçeğini sizler için derledik. Keyifli okumalar dileriz.

Gelincik Çiçeğinin hikâyesi konusunda birden fazla rivayet olsa da en çok bilineni; Eski Türk gelinlerinin kırmızı gelinlik giymesi ve onların güzelliğinin de gelincik çiçeğine benzetilmesidir. Hatta bir inanışa göre; Bir bölgede çok sayıda asker şehit olursa oradaki gelincik çiçeklerinin tükeneceği düşünülür.

Gelincik Çiçeğinin haricinde Köpek yağı ismini de alan Papaver dubium’un taksonomisi aşağıdaki gibidir:

• Sınıf: Equisetopsida
• Alt sınıf: Magnoliidae                                            
• Üst takım: Ranunculanae
• Takım: Ranunculales
• Familya: Papaveraceae
• Cins: Papaver
• Form: Therophyte

Genel özellikleri:

• Tek yıllık otsu, çiçekli bir bitki olan gelincik, 30-90 cm arası boy yapar.
• 0-1000 m yükseklikte yetişebilir.
• Mart, Eylül ve Ekim aylarında tohum ekilebilir.
• Yaz sıcaklarında, temmuz ve ağustos aylarının sabah saatlerinde polen tozlarını yaymaya başlarlar. Bu polenler ile böcekleri kendilerine çekerler.

• Çiçek rengi kırmızı, sarı veya beyaz renklerde olmaktadır.
• Bitkinin sapı yeşil renkli ve üzeri tüylerle kaplıdır.
• Dik bir yapıya sahiptir.
• Çiçeğin dip kısmındaki yaprakları uzun saplı iken gövde yaprakları sapsız ve gövdeye bitişik durumdadır.
• Yapraklarının alt birleşim noktaları siyah çizgilidir.
• Bitki kırıldığında sarı ile beyaz arası bir özsu sızdırır.
• Tohumlar toprakta uzun süre canlı kalabilir.
• Stigma yıldız biçimlidir.
• İnce ve uzun sap üzerine kadifemsi dokuda çok ince taç yapraklara sahiptir.

Yayılış Gösterdiği Alanlar  

Kahramanmaraş, Adana, Amasya, Antalya, Bolu, Çanakkale, Elazığ, Erzurum, Eskişehir, Gaziantep, Mersin ve Trabzon’da doğal olarak yetişmektedir.

Türkiye ile ılıman Avrupa ve Kuzeybatı Afrika yayılışlıdır.

Çiçeklenme Ayları  

Nisan Mayıs ve Haziran aylarda çiçekli kalırlar

Kullanıldığı Alanlar

• -Tıp alanında bazı ilaçlarda yatıştırıcı madde olarak kullanılır. Hafif bir yatıştırıcı özelliği taşır.
• -Bazı yörelerde kırmızı yapraklarından gelincik şerbeti ve reçeli yapılır.
• -Uykusuzluk problemine, mide ve baş ağrılarına da iyi geldiği bilinmektedir.

Tasarım Kategorisindeki İlgili Diğer Yazımız:

Kudüs merkezinde Dev Gelincikler