Mimarlık bir yapıya işlevsellik kazandırmanın yanında, o yapıyı diğerlerinden ayıracak bir tasarım anlayışı getirmeyi de zorunlu kılar. Geçmişten günümüze kadar birçok mimari akım ortaya çıkmıştır ve çıkmaktadır. Her mimar eserini meydana getirmeden önce mutlaka etkisinde kaldığı akımdan yararlanmıştır.

Dünyanın En Çarpıcı ve İlginç Mimari Yapıları

Bu yazımızda dünyada tek olmasıyla ve çarpıcı yapısıyla dikkatleri üzerine çekmiş olan mimari yapıları göreceğiz. Bazıları barok tarzından, gotik mimariden, bazıları Osmanlı mimarisi ya da Bizans mimarisinden etkilenmiş eserlerden oluşmaktadır.

Keyifli okumalar..

LONGABERGER BİNASI

Amerika’nın Ohio eyaletinde bulunan, dünyanın en büyük el yapımı sepet üreticilerinden biri olarak tanınan Dave Longaberger tarafından tasarlanan 7 katlı, kocaman bir piknik sepetini andıran bir yapıdır. Binanın ağırlığı 9000 ton kadardır.

AZİZ VASİL KATEDRALİ

Moskova Kızıl Meydan’da bulunan renkli mimari yapısıyla dikkatleri üzerine çeken bu yapı, Ruslar tarafından bir zafer anıtı olarak yapılmış ve günümüzde müze olarak kullanıma açılmıştır. En büyük kubbesinin uzunluğu 65 metre olan müze, UNESCO Dünya Mirası listesinde bulunmaktadır. Efsanevi bir inanışa göre, bu eserin bir benzerinin yapılmaması için tasarımı yapan İtalyan mimar, Korkunç Ivan olarak bilinen Rus liderin emriyle kör edilmiştir.

NOTRE DAME KATEDRALİ

Fransa’nın Paris şehrinde bulunan , Gotik mimarinin en önemli eseri olarak kabul edilen katedralin yapımı 170 -200 yıl kadar sürdüğü söylenmektedir. Özellikle Victor Hugo’nun en çok bilinen eserlerinden biri olan Notre Dame’nin Kamburu’ndan sonra dikkatleri üzerine çeken yapı her yıl binlerce turist tarafından ziyaret edilmektedir.

AYASOFYA CAMİİ

İstanbul’ da bulunan bu mimari yapı birçok dine hizmet etmiştir. Katedral, bazilika, müze ve camii olarak kullanılmıştır. Yapı ilk olarak MS 360 da inşa edilmiş ancak çıkan bir isyanda yakılmış ve yeniden inşa edilmiştir. Günümüze ulaşan yapı MS 537 yılında tekrardan inşa edilen yapıdır. İstanbul’un fethinden sonra Fatih Sultan Mehmet tarafından Camii olarak yeniden yapılandırılarak minareler eklenmiştir. Yapının ilk inşasının kilise olmasının yanında kubbesinin diğer kiliselerden çok daha büyük olması dikkat çekmektedir. Yakın tarihe kadar müze olarak kullanılan Ayasofya, 2020 yılında alınan kararla tekrardan camii olarak kullanıma açılmıştır.

TAÇ MAHAL

Hindistan’ın Agra şehrinde bulunan 73 metre yüksekliğe sahip en büyük anıt mezar olarak bilinmektedir. Taç mahal aynı zamanda aşkın sembolü olarak da ortaya çıkmış, dünyanın 7 harikasından biridir. Rivayetlere göre Babür İmparatoru Şah Cihan’ın 14 çocuğunun annesi Mümtaz Mahal için inşa edilmiştir. Yapımı 22 yıl süren bu mimari yapı içerisinde mescit , çevresinde büyük bir havuz ve bahçe bulunmaktadır.

LOTUS TAPINAĞI

Hindistan’ın Delhi şehrinde İranlı mimar tarafından Bahai ibadet evi olarak tasarlanan bir tapınaktır. Görünüş olarak lotus çiçeğine benzediği için Lotus Tapınağı olarak adlandırılmaktadır. 40 M yükseklikte 9 giriş kapısı bulunan mimari yapı, güneş enerjiyle aydınlatılan ilk tapınak olma özelliğine sahiptir.

KUBBETÜS SAHRA

Filistin’de bulunan mimari yapı 3 din tarafından da kutsal kabul edilir. İlk olarak Emevi halifesi tarafından 687-692 yılında inşa edilmiştir. İslamiyet’in ilk kıblesi olarak bilinen ibadethane , 35 m yüksekliktedir, ayrıca İslamiyet’in ilk kubbesi olma özelliğine sahiptir. Altından yapılma sekizgen yapıdaki kubbesi 20 metre çapa sahiptir.

KANSAS HALK KÜTÜPHANESİ

Amerika’nın Kansas şehrinde 1873 yılında inşa edilmiştir. Zamanla yapının eskimesi sonucu 2004 yılında halkın bağışıyla 50 milyon dolar toplanarak 100 yıllık mimari yapı yeni tasarımıyla günümüzdeki halini almıştır. Halkın oylarıyla ilk 22 ye giren kitaplar seçilerek binanın dış cephesi bir kütüphaneyi andıracak şekilde düzenlenmiştir. Bu kitaplar arasında ”Bülbülü Öldürmek, Sessiz Bahar, Yüzüklerin Efendisi” gibi eserler de yer almaktadır. 2 milyon kişiye kadar hizmet verebilen binada, kütüphanenin yanı sıra toplantı odaları, kahve dükkanları da bulunmaktadır.

PİYANO EV

Çin’in An-Hui kentinde 2007 yılında bir grup mimarlık öğrencisi tarafından bir piyanoya dayanmış viyolonselin 50 katı büyüklüğünde tasarlanıp hayata geçirilmiştir. Bina içerisinde kolej öğrencileri için müzik odaları, uygulama sınıfları ve 2 büyük konser salonu bulunmaktadır.

WONDERWORKS TERS EV

Amerika’nın Florida eyaletinde bulunan bu mimari yapı, eski sihirbazlık eşyalarının sergilendiği bir müze olarak kullanılmaktadır. Hem iç yapısı hem de dıştan görünümüyle rüzgarın etkisiyle ters dönmüş bir evi yansıtmaktadır. Birçok turist tarafından ziyaret edilen müzenin girişleri ücretsizdir.

GİZA PİRAMİTLERİ

Mısır’ın Kahire bölgesinde bulunan 3 büyük piramit; Keops, Kefren, Mikerinos piramitleri toplu olarak Giza semtinde bulunduğu için Giza Piramitleri adını almıştır. Piramitlerin o dönemde henüz nasıl yapıldığı bilinmese de Keops Piramidi dünyanın yedi harikasından biri olarak yerini almıştır. 5.9 milyon ton ağırlığında olduğu tahmin edilen piramitlerin yapımında kullanılan her bir taşın ağırlığı 2.5 ton olarak hesaplanmıştır. Giza Piramitlerinin en eski ve en büyük olanı Keops Piramididir ve uzunluğu günümüzde 138 metre olarak ölçülmüştür.

KÜP EVLER

Hollanda’nın Rotterdam şehrinde mimar Piet Blom tarafından 1984 yılında tasarlanmıştır. 45 derecelik açıyla duran altıgen yapıdaki binaların her biri ağacı, birlikte de ormanı temsil etmektedir. 3 katlı olan binanın ilk katı oturma odası, ikinci katı yatak odası ve üçüncü katı banyo olarak kullanılmaktadır.

MİND HOUSE

İspanya’nın Barselona şehrinde mimar Antoni Gaudi tarafından tasarlanan binaların bulunduğu Park Güell‘in girişinde bulunan kertenkele figürü zamanla Barselona’nın sembolü haline gelmiştir. Evlerden birinde Gaudi 20 yıl boyunca babası ve yeğeniyle yaşanmıştır, ölümünden sonra yaşadığı ev müzeye çevrilmiştir.

SELİMİYE CAMİİ

Mimar Sinan’ın ustalık eserim dediği Selimiye Camii Edirne de bulunmaktadır. Mimar Sinan neden buraya ustalık eserim demiştir, üstteki videoda açıklamalarıyla anlatılmaktadır.

İlkokul sıralarında öğrendiğimiz coğrafya derslerinden birinde, hepimiz mutlaka şu cümleleri duymuşuzdur ”Türkiye 3 tarafı denizlerle çevrili, dört mevsimin belirgin olarak görüldüğü, 7 bölge, 3 iklimden oluşan bir yarımada ülkesidir”.

İşte bu jeopolitik konumun etkilerinden biri de Türkiye’de bitki çeşitliliğinin çok geniş olmasıdır.

Türkiye’de bitki çeşitliliği fazladır ancak her bitkinin ortam koşulları aynı olmadığı için, bitkilerin yetişme alanları birbirinden farklılık gösterebilir. Karadeniz de yağmura, İç Anadolu da kuraklığa dayanıklı türler yaşamlarını sürdürebilir.

Ankara’nın Bitki Örtüsü

Ankara İç Anadolu bölgesinin içinde yer alan şehirlerimizden biridir. İç Anadolu bölgesinin hakim olduğu bitki örtüsü bozkırdır. Bu bitki örtüsüne sahip bölgelerde Karasal İklim görülür.

Ankara bitkileri genel anlamda bu karasal iklime uyum sağlayan türlerdir. Ancak Ankara bahçelerinde korunaklı alanlar olması, sulama sistemleri olması gibi nedenlerden zamanla tropikal bitkiler de yetiştirilmeye başlanmıştır.

Birbirinden Güzel Ankara Peyzaj Bitkileri

Bahçelerinizde kullanabileceğiniz Ankara peyzaj bitkileri ve özelliklerini bir yazıda toplayıp sizlere yardımcı olmak istedim. Umarım bahçelerinize bitki seçerken faydası olur.

1. MAGNOLIA GRANDIFLORA – MANOLYA AĞACI

Magnolia grandiflora; 12-16 metreye kadar boylanan, kokulu büyük beyaz çiçeklere sahip, herdemyeşil, piramidal sütun formlu bir ağaçtır.

Ekolojik İsteği: Humusça zengin topraklarda, tam ya da yarı güneşli alanlarda yetiştirilebilir. Su isteği ortadır.

Peyzajda Kullanım Alanı: Fon, geçiş bitkisidir. Tek başına ya da alle olarak kullanılabilir. Bahçelerde kullanıma uygun Ankara peyzaj bitkilerindendir.

2. PINUS BRUTIA – KIZILÇAM

Pinus brutia; 20-25 metreye kadar boylanabilen, kızılımsı kozalaklara sahip, herdemyeşil, gençken piramidal, yaşlanınca şemsiye formuna sahip bir ağaç türüdür.

Ekolojik İsteği: Sıcaklık ve ışık isteği fazladır. Ancak kalın gövdesi sayesinde dona dayanıklıdır. Su isteği azdır, kuraklığa dayanıklıdır. Tüm toprak tiplerinde yetişmeye elverişli Ankara peyzaj bitkilerindendir. Balçık bulunan topraklarda çok iyi gelişir.

Peyzajda Kullanım Alanı: Alle ağacıdır. Yaşlandığında oluşan kalın ve iri gövdesiyle soliter olarak manzara ağacı olarak da kullanılabilir.

3. PICEA EXCELSA – BATI LADİNİ

Picea excelsa; 15-30 metreye kadar boylanan, koyu yeşil rengiyle etkili, herdemyeşil, piramit formlu bir bitkidir.

Ekolojik İsteği: Güneşli ya da yarı gölge alanlarda, nemli topraklarda yaşamaya elverişlidir. Soğuğa dayanıklıdır. Kireçli toprakları sevmez. İyi bir drenaj bitkisidir.

Peyzajda Kullanım Alanı: Grup ya da soliter olarak kullanılabilir. Rüzgar perdesi olarak işlev görür. Bahçelerde kullanıma uygun Ankara peyzaj bitkilerindendir.

4. VIBURNUM TINUS – DEFNE YAPRAKLI KARTOPU

Viburnum tinus; 1,5-3 metreye kadar boylanan, beyaz çiçekli, herdemyeşil, sık dallı, budamaya uygun bir çalı türüdür.

Ekolojik İsteği: Tam ve yarı gölge alanlarda, humuslu ve verimli topraklarda yetişir. Az nemli ya da nemsiz ortamlarda yetişmeye uygundur.

Peyzajda Kullanım Alanı: Park ve bahçelerde, özellikle kaya bahçelerinde grup halinde kullanılabilen Ankara peyzaj bitkilerindendir.

5. YUCCA GLORIOSA – AVİZE ÇİÇEĞİ

Yucca gloriosa; 3-3,5 metreye kadar boylanan, yeşil yapraklı, beyaz çiçekli, herdemyeşil, avize şeklinde bir çalı türüdür.

Ekolojik İsteği: Yarı gölge ve gölge alanlarda yetişir. Su isteği ortadır. Kumlu topraklarda yetişmeye elverişlidir. Toprak drenajı iyi olmalıdır.

Peyzajda Kullanım Alanı: Sınır elemanı olarak, çatı bahçelerinde, refüjlerde ve kent parklarında kullanılır. Bahçelerde kullanıma uygun Ankara peyzaj bitkilerindendir.

6. RHUS TYPINA – SUMAK AĞACI

Rhus typina; 2-3,5 metreye kadar boylanabilen, sonbahar renklenmesiyle etkili, sarı-turuncu renklerde çiçekleriyle bilinen , şemsiye formu bir ağaççıktır.

Ekolojik İsteği: Drene olmuş topraklarda iyi yetişir. Düzenli sulanmaya ihtiyaç duyar. Güneşli ortamları sever.

Peyzajda Kullanım Alanı: Renklenmesiyle etkili olduğu için vurgulanmak istenen alanlarda kullanıma uygundur.

7. PRUNUS LAUROCERASUS – KARAYEMİŞ AĞACI

Prunus laurocerasus; 6-10 metreye kadar boylanabilen, koyuya yakın siyah renkte meyveli ve kokulu beyaz çiçekleriyle etkili, herdemyeşil bir bitkidir.

Ekolojik İsteği: Humuslu toprakları sever, yarı gölge alanlarda iyi yetişir. Soğuğa dayanıklıdır.

Peyzajda Kullanım Alanı: Soliter ya da grup halinde, meyve bahçelerinde kullanılabilir. Çit bitkisi olarak kullanımı mümkündür.

8. ANTHEMIS NOBILIS – KIR PAPATYASI

Anthemis nobilis; Beyaz çiçekleriyle bilinen , çok yıllık türleri herdemyeşil olan, kesme çiçekçilikte kullanıma uygun yer örtücü bir bitkidir.

Ekolojik İsteği: Kalkerli ve kuru topraklarda iyi yetişir. Soğuğa dayanıklıdır. İlkbahar başında dışa bakan tomurcuklar budanırsa hızlı gelişim gösterir.

Peyzajda Kullanım Alanı: Çiçek parterlerinde bordür bitkisi olarak, kaya bahçelerinde yer örtücü olarak kullanıma uygundur.

9. CALLUNA VULGARIS – SÜPÜRGE ÇALISI

Calluna vulgaris; 10-60 cm arası boylanabilen, çalımsı ve zengin dallı , çiçekleriyle etkili odunsu bir bitkidir. Yaz ve sonbahar aylarında çiçek açar.

Ekolojik İsteği: Düzenli ve sık sulanmaya ihtiyaç duyar. Çiçekleri geçtikten sonra budanması gerekir. Asitli ve nemli toprakları sever. Soğuğa dayanıklıdır. Güneşli ve yarı gölge alanlarda yetiştirilmeye uygundur.

Peyzajda Kullanım Alanı: Kaya bahçelerinde, çiçek parterlerinde, havuz ve su kenarlarında gruplar halinde kullanıma uygundur.

10. CERASTIUM TOMENTOSUM – FARE KULAĞI BİTKİSİ

Cerastium tomentosum; Gümüşi gri renkte, tüylü yaprakları vardır. İlkbahar ve yaz başında beyaz renkte çiçekler açan, herdemyeşil yayılıcı bir bitkidir.

Ekolojik İsteği: Güneşli ve yarı gölge alanları sever, nemli topraklarda iyi yetişir. Kuraklığa ve soğuğa dayanıklıdır.

Peyzajda Kullanım Alanı: Kaya bahçelerinde, çiçek parterlerinde grup halinde, balkon ve teraslarda kullanıma uygundur. Bahçelerde kullanıma uygun Ankara peyzaj bitkilerindendir.

11. DIANTHUS BARBATUS – KARANFİL

Dianthus barbatus; Kırmızı, beyaz ve pembe çiçekleriyle etkili, çok fazla boylanma göstermeyen yer örtücü bir bitkidir.

Ekolojik İsteği: Güneşli alanlarda ve humuslu topraklarda iyi gelişim gösterir. Çiçeklenmenin devamı için düzenli olarak budanması gerekir.

Peyzajda Kullanım Alanı: Çiçek parterlerinde, saksılarda ve geniş alanlarda yer örtücü olarak kullanıma uygundur.

12. HEDERA HELİX – KAYA SARMAŞIĞI

Hedera helix; Koyu yeşil yaprakları, siyah meyvesi olan , herdemyeşil, sarılıcı ve tırmanıcı bir yer örtücü bitkidir.

Ekolojik İsteği: Yaz aylarında düzenli sulanması gerekir. Kireçli ve zengin toprakları sever. Bol ışık altında hızlı gelişim gösterir. İlkbahar aylarında budama yapılması bitkinin dallanma göstermesinde etkili olur.

Peyzajda Kullanım Alanı: Kaya bahçelerinde, çitlerde, saksılarda ve eğimli alanların bitkilendirilmesinde kullanıma uygundur. Bahçelerde kullanıma uygun Ankara peyzaj bitkilerindendir.

13. LAVANDULA ANGUSTIFOLIA – LAVANTA BİTKİSİ

Lavandula angustifolia; 1 metreye kadar boylanabilen, eflatun ya da mor renkli çiçekleriyle bilinen, herdemyeşil, tıbbi ve aromatik bir bitkidir.

Ekolojik İsteği: Güneşli ve yarı güneşli alanlarda, kumlu topraklarda yetiştirilmeye uygundur. Su isteği azdır. Hızlı büyüme gösterir. Ayrılma ve çelikle üretimi mümkündür.

Peyzajda Kullanım Alanı: Kaya bahçelerinde, Japon bahçelerinde, aromatik bahçelerde soliter ya da gruplar halinde kullanıma uygundur. Fon bitkisi veya geçiş bitkisi olarak kullanılabilir. Kesme çiçekçilikte de kullanımı yaygındır.

14. CORNUS MAS – KIZILCIK

Cornus mas; 7-15 metreye kadar boylanabilen, kışın yaprak döken, kırmızı meyveleri ve sarı çiçekleriyle etkili bir bitkidir.

Ekolojik İsteği: Güneşli veya yarı gölge alanlarda, humusça zengin topraklarda gelişim gösterir. Uzun ömürlüdür. 80-100 yıl kadar yaşayabilir.

Peyzajda Kullanım Alanı: Çatı bahçelerinde, refüjlerde ve otoparklarda kullanılabilir.

15. BUXUS SEMPERVIRENS – ŞİMŞİR

Buxus sempervirens; 3 metreye kadar boylanabilen, yaprakları koyu yeşil renkte, nisan aylarında açık yeşil renkli çiçekler veren, herdemyeşil, sık dallı bir bitkidir.

Ekolojik İsteği: Gölgeye dayanıklıdır. Besin maddelerince zengin toprakları sever. Dona karşı hassastır. Nemli ortamlarda iyi yetişir.

Peyzajda Kullanım Alanı: Soliter ya da gruplar halinde , özellikle topiary (budama) sanatıyla birlikte kullanıma uygundur. Ankara da iklim şartlarından dolayı korunaklı alanlarda yetiştirilir. Ankara peyzaj bitkileri için önemli türlerdendir.

16. ACER PALMATUM ”ATROPURPUREUM” – AKÇAAĞAÇ

Acer palmatum ”Atropurpureum’ ; 3-6 metreye kadar boylanabilen, hafif dokulu ve kırmızımsı yapraklara sahip, yaprak döken, manzara formlu bir bitkidir.

Ekolojik İsteği: Ilıman iklim sever. Donlara karşı hassastır. Humuslu ve organik maddece zengin topraklarda iyi yetişir. Çok soğuk ve çok sıcak alanlardan hoşlanmayan Ankara peyzaj bitkilerinden biridir.

Peyzajda Kullanım Alanı: Kaya bahçelerinde kullanılabilir. Soliter olarak kullanılacak alanda vurgu etkisi yapar. Manzara formuyla kullanılır.

17. ABIES PINSAPO – İSPANYA GÖKNARI

Abies pinsapo; 20-25 metreye kadar boy yapabilen, kırmızı renkte erkek çiçekleri bulunan, herdemyeşil, sütun formlu bir bitkidir.

Ekolojik İsteği: Işıklı alanları ve kalkerli toprakları sever. Donlara karşı hassastır. Budama yapılmaya uygun değildir.

Peyzajda Kullanım Alanı: Park ve bahçelerde vurgulanmak istenilen alanlarda soliter olarak kullanıma uygun Ankara peyzaj bitkilerindendir.

18. TAXUS BACCATA – PORSUK

Taxus baccata; 3-7 metreye kadar boylanabilen, kırmızı küçük meyveleriyle etkili, herdemyeşil, piramit formlu bir bitkidir.

Ekolojik İsteği: Soğuk iklimlere, kurak alanlara ve şehir kirliliğine dayanıklıdır. Gölge ve yarı gölge alanlarda yetiştirilmeye uygundur.

Peyzajda Kullanım Alanı: Çit bitkisi olarak kullanılabilecek Ankara peyzaj bitkilerindendir. Meyveleri zehirli olduğu için çocuk oyun alanlarından uzak yerlerde konumlandırılmalıdır.

19. PELARGONIUM ZONALE – SARDUNYA

Pelargonium zonale; 25-30 cm kadar boylanabilen, nisan ve kasım aylarında çiçeklenen, herdemyeşil, çok yıllık bir bitkidir.

Ekolojik İsteği: Nemli alanları sever. Gelişim sürecinde 18C sıcaklık uygundur.

Peyzajda Kullanım Alanı: Park ve bahçelerde, çiçek parterlerinde ve evlerde kullanıma uygundur.

20. IMPATIENS WALLERIANA – CAM GÜZELİ

Impatiens walleriana; 15-30 cm kadar boylanabilen, yazın pembe, beyaz, mor, sarı, eflatun renkte çiçekler veren, çok yıllık bir bitkidir.

Ekolojik İsteği: Aydınlık ve yarı gölge alanlarda yetiştirilebilir. Gelişim sürecinde 15-18C sıcaklık yeterlidir.

Peyzajda Kullanım Alanı: Ankara’da Park ve bahçelerde, çiçek parterlerinde ve evlerde kullanıma uygundur.

21. ILEX AGUIFOLIUM – ÇOBAN PÜSKÜLÜ

Ilex aquifolium; 4-8 metreye kadar boylanabilen, yeşil yaprak ve krem çiçeklere sahip, herdemyeşil bir bitkidir.

Ekolojik İsteği: Toprak drenajı iyi olan alanlarda, su isteği orta derecede iyi yetişir. Güneşli, gölge veya yarı gölge alanlarda yetiştirilmesi mümkündür. Budamaya elverişli Ankara peyzaj bitkilerindendir.

Peyzajda Kullanım Alanı: Çatı bahçelerinde, refüjlerde ve korunaklı alanlarda sınırlandırma elemanı olarak kullanılabilir.

22. FORSYTHIA INTERMEDIA – ALTIN ÇANAK

Forsythia intermedia; 2,5-3 metreye kadar boylanabilen, sarı renkte çiçeklere sahip, yaprak döken, çalı formlu, odunsu bir bitkidir.

Ekolojik İsteği: Müşkülpesent değildir, aşırı soğuk olmadığı sürece her yerde yetiştirilmeye uygundur.

Peyzajda Kullanım Alanı: Ankara’da Park ve bahçelerde soliter veya gruplar halinde kullanılabilir.

23. EUONYMUS JAPONICA – TAFLAN

Euonymus japonica; 1 metreye kadar boylanabilen, beyaz çiçeklere sahip, alacalı yaprakları olan, herdemyeşil, sık dallı bir Ankara bitkisidir.

Ekolojik İsteği: Nemli topraklarda, tam ve yarı gölge alanlarda yetiştirilmeye uygundur.

Peyzajda Kullanım Alanı: Çit bitkisi ve sınırlandırma elemanı olarak parklarda, refüjlerde, çatı bahçelerinde kullanıma uygundur.

24. CORYLUS COLURNA – TÜRK FINDIĞI

Corylus colurna; 25 metreye kadar boylanabilen, yeşil yapraklarıyla etkili, yenilebilir fındık meyvelere sahip, yaprak döken bir bitkidir.

Ekolojik İsteği: Humusça zengin topraklarda ve nemli alanlarda iyi yetişir.

Peyzajda Kullanım Alanı: Ankara’da Ormanlık alanlarda, park ve bahçelerde kullanılabilir.

25. CAMELLIA JAPONICA – KAMELYA ÇALISI

Camellia japonica; 2-5 metreye kadar boylanabilen, kokulu pembe ve kırmızı renkte çiçeklere sahip, herdemyeşil bir bitkidir.

Ekolojik İsteği: Güneşli ve serin bölgelerde, humusça zengin topraklarda iyi yetişir. Çiçeklenme döneminden sonra ilkbahar aylarında budanmalıdır.

Peyzajda Kullanım Alanı: Korunaklı alanlarda olmak şartıyla her yerde kullanılabilir. Bahçelerde kullanıma uygun Ankara peyzaj bitkilerindendir.

26. HYDRANGEA – ORTANCA ÇALISI

Hydrange; 1-3 metreye kadar boylanabilen, yaz ve sonbahar aylarında mavi, beyaz, pembe, kırmızı renkte çiçeklere sahip, kışın yaprak döken, çok yıllık, çalımsı bir bitkidir.

Ekolojik İsteği: Direkt güneş ışığı almayan aydınlık ama gölgeli alanlarda iyi yetişir. Az kumlu, nemli toprakları sever, yaz aylarında sulanmasına dikkat edilmeli toprağı kuru bırakılmamalıdır.

Peyzajda Kullanım Alanı: Kaya bahçelerinde, balkon ve teraslarda, ağaç altlarında kullanıma uygun Ankara peyzaj bitkilerinden biridir.

27. IRIS GERMENICA – SÜSEN

Iris germenica; 60-90 cm kadar boylanabilen, hemen hemen her renkte hoş kokulu çiçekler verebilen, çok yıllık bir bitkidir.

Ekolojik İsteği: Güneşli yerlerde, kalkerli topraklarda ve sulak olmayan alanlarda iyi yetişir.

Peyzajda Kullanım Alanı: Kaya bahçelerinde, yol şevlerinde, balkon ve teraslarda, yer ürtücü olarak kullanıma uygundur.

28. MENTHA – NANE

Mentha; 40-70 cm kadar boylanabilen, kokulu yeşil yaprakları olan, başak şeklinde leylak renkte tüylü çiçeklere sahip, yayılıcı formda, çok yıllık bir bitkidir.

Ekolojik İsteği: Güneşli alanları ve humuslu toprakları sever. Yaz aylarında bolca sulanmaya ihtiyaç duyar.

Peyzajda Kullanım Alanı: Adım taşlarının aralarında, saksılarda, bahçelerde vb. birçok yerde kullanıma uygun Ankara peyzaj bitkilerindendir.

29. ROSMARINUS OFFICINALIS – BİBERİYE

Rosmarinus officinalis; 1,5 metreye kadar boylanabilen, kokulu mavi ve mor renkte çiçeklere sahip, herdemyeşil bir bitkidir.

Ekolojik İsteği: Güneşli alanlarda, rutubetli ve zengin topraklarda iyi yetişir. Kuraklığa dayanıklıdır ancak yaz aylarında bolca sulamaya ihtiyaç duyar.

Peyzajda Kullanım Alanı: Tıbbi ve aromatik bahçelerde, çit ve bordür bitkisi olarak kullanıma uygun Ankara peyzaj bitkilerindendir.

30. VINCA MAJOR – CEZAYİR MENEKŞESİ

Vinca majör; 25-30 cm kadar boylanabilen, ilkbahar aylarında mavimsi leylak renkte çiçeklere sahip, herdemyeşil, yayılıcı formda, otsu bir bitkidir.

Ekolojik İsteği: Gölge alanlarda ve humuslu topraklarda iyi yetişir. İlkbaharda budama yapılmalı ve organik gübre verilmelidir.

Peyzajda Kullanım Alanı: Ağaç ve çalıların kademelendirilmesinde veya balkon ve teraslarda sarkıcı bitki olarak kullanılabilen Ankara peyzaj bitkilerinden biridir.

DAAN ROOSEGAARDE tarafından alüminyum kullanılarak tasarlanan Kirli Havayı Temizleyen Kule Smog Free Tower başta Pekin ve Delhi olmak üzere kalabalık nüfusa sahip birçok şehirde inşa edilen, 7 metre uzunluğunda halka açık alanlarda kurulan havayı temizleyen bir kuledir.

Yenilenebillir enerji ile çalışan havayı temizleme kulesi 1170 watt, yani bir tost makinası kadar enerji tüketerek saatte 30 bin metreküp havayı temizleme kapasitesine sahiptir.

Smog Free Tower Havayı Nasıl Temizler?

Kule tepesinden çektiği havayı temizleyerek, yan yüzeylerden dışarı verir. Kirli havada bulunan partikülleri ayrıştırarak bünyesinde toplar ve bu partiküller kullanılarak yüzük üretilir. Üretilen yüzüklerin her birinde 1000 metreküp karbon elementi bulunur.

Smog Free Bisiklet

Kirli Havayı Temizleyen Kule Smog Free Tower; Hollanda, Polonya, Çin ve Güney Kore’de başarıyla uygulanmış ve proje birçok alanda ödüller almıştır. Bu projeden ilham alınarak SMOG FREE HALKASI ve SMOG FREE BİSİKLET tasarlanmıştır.

Herhangi bir bisikletin direksiyon simidine takılabilen bir hava filtreleme cihazıyla, kirli havayı absorbe ederek, temizler ve bisiklet sürücüsüne temiz hava verir.

Dumansız ve temiz bir hava için geliştirilen bu proje kalabalık şehirlerin nefes almasını sağlıyor. Pekin’de bulunan temiz hava kulesi halk tarafından ‘TEMİZ HAVA TAPINAĞI’ olarak adlandırılıyor. Çin Çevre Koruma Bakanlığı’nın Kasım 2016 da yayınladığı rapora göre Kirli Havayı Temizleyen SMOG FREE KULESİ çevresindeki temiz havayı %55 oranında arttırmıştır.

Türkiye’de Hava Kirliliği

Ülkemizdeki hava kalitesini ölçmek için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın Ulusal Hava Kalite İzleme Ağı bulunmaktadır. Bu sistem kullanılarak Türkiye’de hangi bölgelerde temiz hava kulesinin konumlandırılabileceği, açıkça görülür. Ülkemizde henüz diğer ülkelerdeki boyutlarda bir hava kirliliği bulunmamakla birlikte artan nüfus ve bazı illerdeki göç dengesizliğiyle bu olasılık bizden çok da uzakta değildir. Bu tür projelerin desteklenmesi ve mevcut durum tahribata uğramadan hava kirliliğinin önlenmesi için yerli projeler üretilmelidir.

Yazımızı bu eşsiz tasarımın sahibi DAAN ROOSEGAARDE‘nin bir sözü ile bitirelim.

”Gerçek güzellik bir Louis Vuitton çantası veya bir Ferrari değil, TEMİZ HAVA ve TEMİZ ENERJİdir.”

Temiz Hava Kulesi Smog Free Tower Videosu

2021 bir bitki olsa adı ne olsun isterdin deseler, Selaginella lepidophylla derdim. Namı diğer Yeniden Diriliş Bitkisi ya da sahra çalısı..

Varoluşçuluk, soyut anlamda yeryüzünde devamlılık sağlamak, genlerini bir sonraki nesilde devam ettirmek açısından insana en çok benzeyen bitki, yüz yıllık bir serüvenin, derin bir uykudan uyanışın hikayesi;

Sahra Çalısı (Yeniden Diriliş Bitkisi)

Selaginella lepidophylla, spikemoss ailesine ait bir çöl bitkisi türüdür. Sahra çalısı olarak bilinen S. lepidophylla, kuraklığa dayanabilmesiyle ünlüdür. Kurak iklimde gövdesi birleşerek bir top şeklini alır, nemli yerlerde ise top şeklinden çıkarak kendini salar ve tekrar yeşil haline döner. Selaginella lepidophylla, Chihuahuan (Arizona) Çölü’ne özgü bir bitkidir.

Tamamen Kuruduktan Sonra Yeniden Hayata Dönebilir

Sahra’da, yüz yıl boyunca top şeklini alarak rüzgarlara karşı tohumlarını koruma altına alır. Diğer bitkilerin aksine su olmadan yaşayabilir. %100 kuraklığa dayanıklılık gösterir. Dışardan bakıldığında kuru dallarıyla hiçbir yaşam belirtisi göstermeyen ölü bir bozkır çalısına benzer. Yağmur yağana kadar çölde oradan oraya sürüklenir. Çöle yüz yılda 2 defa yağmur yağar.

Tohumlarını toprağa bırakmak için yağmurun yağmasıyla top şeklinden çıkarak suyun içine dallarını yayar. Açıldığında bir yağmur daha gelir ve tohumlarını yağmur damlalarıyla birlikte serbest bırakır.

Bir iki hafta kadar sürede gelişimini tamamlar, çiçek vermeye başlar. Ancak güneş ışığıyla birlikte dalları kurur ve ölür. Artık genlerini aktarmış ve soyut varlığını devam ettirmiştir.

2021 Yeniden Diriliş Bitkisi gibi Olsun.

2020 başından beri tüm insanlar için zorlu bir seneydi. Şehit haberiyle başladık , depremler, seller , uçak kazaları ve en sonunda da virüsle çetin bir mücadeleye girdiğimiz bir yıl oldu.

2020’de herkes uzak ya da yakın bir tanıdığını kaybetti. Okula gitmeye, sokaklarda koşup oynamaya, sevdiklerimizi görmeye ve daha birçok şeye hasret kaldık. Kucaklaşmanın sıcaklığını, dostlarımızla içtiğimiz kahveleri, kalabalık aile kahvaltılarını, piknikleri, bayramlaşmayı çok özledik. Misafirperver bir millet olarak kendi kabuğumuza çekilip yaşamayı kabullenmemiz pek kolay olmadı. Kısacası belki Sahra Çalısı gibi yüz yıllık bir uykuda beklemesek de koca bir yıl bizi bunca felaketten kurtaracak yağmuru bekledik, bekliyoruz.

2020’nin son demlerindeyiz ve umarız 2021 ihtiyacımız olan yağmuru, yeniden değerinin idrakına vardığımız sağlığı, birlikte yaşamanın mutluluğunu, maskesiz sokaklarda dolaşabilmeyi, özgürce nefes almayı, okulların bahçelerinde koşup oynayan çocukları, mantığın değil ama halayın bizi her yere götürebildiği düğünlerimizi yani bizi biz yapan her şeyi beraberinde getirir.

Bu yağmurla birlikte daha nice yüzyıllar köklerimizi daha sağlam bir şekilde topraklarımıza salar, neslimizin devamı için güzel bir dünya bırakırız.

Yazımızı şairin dizeleriyle bitirelim. Biz susalım, şiir bizi anlatsın.

BİR YAĞMUR BEKLİYORUM, KURUYANI ISLATSIN

BİR YAĞMUR BEKLİYORUM, TOHUMLARA CAN KATSIN

BİR YAĞMUR BEKLİYORUM, SİLSİN KİRLERİMİZİ

BİR YAĞMUR BEKLİYORUM, BİZİ BİZE ANLATSIN.

Türk kültüründe bahçe çok önemli bir yere sahiptir. Çünkü Türklerde bahçe birçok işlevde kullanılır. Dinlenme, oturma, yemek yeme gibi günün büyük bir bölümünün geçirildiği yerlerdir. Bu yazımızda Osmanlı’dan günümüze kadar ulaşmış olan Türk bahçe yapılarını inceleyeceğiz.

Türk Bahçe Yapıları

Günümüzde dikey mimariyle birlikte her ne kadar bahçe kültürü hayatımızdan uzaklaşmaya başlasa da Anadolu’da hala önemli bir yere sahiptir.

1. Bahçe Köşkleri

Bir park ya da bahçe içinde yer alan güzel görünüşlü köşk ya da şale olan bahçe köşkleri, Türk bahçesinin içinde önemli bir noktada, bahçenin havadar bir kesiminde yer alan, üzeri kapalı, yanları açık genelde kolonlar üzerinde taşınan bir üst örtüsü olan; tek odalı, yaşama mekanlarıdır. (Erdoğan ve Erdinç, 2009)

İstendiği koşulda dış çeperi perdeler ile kapatılarak ya da kısmen sınırlandırılarak dış etkilere karşı kafes ya da perdelerle korunaklı olabilecek biçimde tasarlanmış yapılardır (Erdoğan ve Erdinç, 2009)

2. Türk Bahçe Yapıları: Kasırlar

Kasır Farsça kökenlidir. Türk Dil Kurumuna göre kelime karşılığı KÖŞK demektir. Saraylar kadar büyük yapılar olmasa da saray yapılarıyla benzerlik gösterir. Türk Bahçe Yapılarındandır.

3. Kameriyeler

Bahçe köşklerine benzeyen , ancak daha az korunaklı yapılar olan kameriyeler genelde ahşap ayaklar üzerine oturan bir çatıdan oluşan yapılardır. Çatı altında minder ya da taht biçiminde bir oturma yeri bulunmaktadır. Kameriyeler genelde manzaraya hakim noktalarda konumlandırılırlar ve bahçede birden fazla bulunabilmektedir(Erdoğan ve Erdinç, 2009).

4. Bahçe Tahtları

Osmanlıların özel tören tahtları dışında günlük yaşamda kullandıkları tahtlar son derece yalındır. Bu basit tahtlar değerli  kumaşlardan yapılan örtü, minder, yastık vb. elemanlar ile gösterişli hale gelmiştir. Türk Bahçe Yapılarındandır. (Erdoğan ve Erdinç, 2009)

Çoğunlukla ahşaptan yapılan bahçe tahtları kimi zaman mermerden de yapılmıştır.(Erdoğan ve Erdinç, 2009)

5. Çardaklar

Çardaklar çoğunlukla asma, mor salkımlar ve yasemin gibi bitkilerle örtüldükleri de bilinmektedir. 18. yy itibaren ahşap çardaklı yolların uygulandığı da bilinmektedir. Çardaklara gerçek kandiller ve çiçek sepetleri asılarak, bahçelerde ve açık mekanlarda çok farklı etkiler elde edilmiştir. (Erdoğan ve Erdinç, 2009)

6. Mehtabiyeler

Genellikle bahçe köşkleri ve kameriyeler arasında , üst örtüsü bulunan ve daha çok geceleri kullanılmak üzere tasarlanmış alanlardır. (Erdoğan ve Erdinç, 2009).

7. Kuş Evleri

Çoğu yazara göre en eski kuş evleri 16. yy. dan kalmadır. Kuş evlerinin eskilikleri, üzerlerine yapıldıkları  yapılarınki ile bir tutulabilir. Ancak, kimi, kuş evlerinin yapılara sonradan eklendikleri de olmuştur.     Çoğunlukla ahşaptan yapılan kuş evlerinin taştan, kiremitten, tuğladan, sıva ya da harçtan yapılanlarına da rastlanmaktadır. Kuş evleri, başta evler, köşkler, saraylar, camiiler olmak üzere pek çok yapıda görülebilir (Erdoğan ve Erdinç, 2009).

8. Su Yapıları

Türk bahçesinde su olgusu oldukça zengin bir niteliğe sahiptir. Türk bahçesinde çok yalın su elemanları; havuz, çeşme gibi öğelerin yanı sıra, en karmaşık çözümleri içeren çağlayanlar biçimine kadar geniş bir yelpaze içeren su kullanımı özgün çözümler şeklinde ifade bulmuştur.(Erdoğan ve Erdinç, 2009)

Bahçede hiçbir zaman havuz, fıskiyeler eksik olmamış, kimi zaman bunlar birbirine mermer zemine gömülmüş kanal biçiminde su yolları ile bağlanmışlardır(Erdoğan ve Erdinç, 2009).

8.1. Havuzlar

Havuzlar genelde dört köşe ya da kare şeklindedir. Yuvarlak veya yükseklikli havuzlar 18. yy. dan bu yana ortaya çıkmış ise de, 19. yy. da yine terk edilmiş ve aynı yüzyılın sonlarına doğru yapay göl şeklinde yapılmaları moda olmuştur.(Erdoğan ve Erdinç, 2009)

Havuzların derinliği  genelde 1-1.5 m. den çok olmamıştır; küçük teknelerde ise derinlik 0,5 m. Kadar olmuştur. Havuzun zemini çoğu zaman horasanla sıvanmıştır ve dekoratif bir karakter taşımamaktadır. Havuzların çevresi genellikle taş yada mermer kaldırımlı yollar ile çevrelenmiştir. Türk bahçesinde durgun sudan çok hareketli su tercih edilmiş; bu nedenle de fıskiyeler önem kazanmıştır(Erdoğan ve Erdinç, 2009).

8.2. Türk Bahçe Yapıları: Selsebil ve Çeşmeler

Selsebiller daha çok bahçe duvarlarında, köşklerde ve divanhanelerde yer almışlardır. Çoğu kez havuzlarda ince kanallar ile bağlanmaktadır. Türk Bahçe Yapılarındandır. (Erdoğan ve Erdinç., 2009).

Evrensel tasarım, yaş, beceri ve durum farkı gözetmeksizin pek çok kişi tarafından tüm ürün ve çevrelerin kullanılabilmesini mümkün kılan bütünsel bir yaklaşımdır. Evrensel tasarımı sadece engelli bireylerle alakalı bir durum olarak görmemek gerekir, evrensel tasarım; diğer adıyla herkes için tasarım engellerin ortadan kaldırıldığı bir tasarım biçimidir. Peki peyzaj mimarlığı evrensel tasarım ve engelsiz bir yaşam için neler yapabilir? Otizmli bireylerde peyzajın nasıl bir etkisi olur? Hadi başlayalım!

Otizm Nedir?

Otizm (Otizm Spektrum Bozukluğu) kişinin iletişim becerilerinin kısıtlanması ile meydana gelen gelişimsel bir bozukluktur. Günümüzde otizmin görülme sıklığı 88 çocukta 1 çocuk olarak tahmin edilmektedir. Erkek çocuklarında görülme oranı kız çocuklara göre 2 ile 5 kat daha fazladır.

Otizmin Belirtileri Nelerdir?

• İletişime geçememe
• Sosyal becerileri yerine getirememe
• Sözlü ifadeler yerine bedensel ifadeleri kullanma
• Alışkanlıkların dışına çıkmaya tepki gösterme ( sürekli aynı bardağı kullanma)
• Bedensel hareketlerde tekrarlılık gösterme
• Sık sık öfke sorunları yaşama, kendine vurma
• Dönen cisimlere karşı aşırı ilgi
• Bireysel oyunlara ilgi
• Bazı nesnelere üst düzeyde bağlılık gösterme

Farkında mıyız?

Ülkemizde Otizm birçok sosyal sorunda olduğu gibi sorunları yaşamadığımız sürece farkında olmadığımız durumlardan biridir. Otizm farkındalığında olmak için ne yazık ki bu durumu yakın çevremizde tecrübe etmek gerekiyor, tıpkı kan vermenin ya da organ bağışının önemini sevdiğimiz birileri bunlara ihtiyaç duyana kadar tam manasıyla anlayamamamız gibi.

Neler Yapılıyor?

Farkındalık çalışmaları çerçevesinde sivil toplum kuruluşları, kamu kurumları sloganlar, reklamlar, çeşitli etkinlikler düzenlemektedir. Ancak yapılan çalışmalar genel olarak yetişkin bireyleri hedeflediği için uygulama sürekliliği kısa ve etkisi kısıtlıdır.

Ne Yapılmalı?

Öncelikli olarak toplumdaki kişilerde otizm farkındalığı oluşturulmalı, empati becerisi geliştirilmelidir. Engelsiz bir yaşam için toplumdaki her birey elinden geleni yapmalıdır. Toplumsal olarak hayatının belli bir noktasında sorun yaşayan insanlara yardımcı olunmalı ve bireyler toplum tarafından dışlanmadan kabul görülmelidir.

Otizmli Bireyler için Peyzaj Tasarım Kriterleri Nelerdir?

9. Brüt motor aktivitelerinin uyarılması için uygun mekanların oluşturulması

10. Fiziksel egzersiz faaliyetleri için mekân oluşturulması    

11. Oryantasyon için görsel ipuçlarının bulunması

12. Maksimum doğa etkileşimini sağlayan mekanların oluşturulması

13. Uygun donatı elemanlarının seçilmesi

14. Kullanımda esneklik ilkesine uygun tasarımların yapılması

Permakültür, doğal ekosistemlerin çeşitliliğine, istikrarına ve esnekliğine sahip olan tarımsal olarak üretken ekosistemlerin bilinçli tasarımı ve bakımlarının sağlanmasıdır.

ÜRDÜN PERMAKÜLTÜR PROJESİ UYGULAMACISI; GEOFF LAWTON

Ürdün su kaynağı açısından dünyanın en fakir 10 ülkesinden biridir.

Permakültür de, arazi uygulamalarının genellikle ilk adımı arazideki su yönetimidir. Su nereden girecek, giren su nerelerde hangi şekillerde depolanacak, arazi boyunca hangi döngülere sokulacak, bunlara yönelik düzenlemeler yapılır.

Geoff Lawton tarafından gerçekleştirilen Ürdün Permakültür Projesi

Geoff Lawton ‘un Ürdün de gerçekleştirdiği Permakültür Projesinde öncelikle arazi boyunca, uzunlukları 100 m ila 250 m arası değişen 8 hendek kazılmıştır. Hendeklerin eşyükseltide olması araziye suyun dengeli bir şekilde yayılmasını sağlamaktadır.

Toprağın oldukça kötü durumda olduğu ve aşırı sıcakların yaşandığı bu yerde malçlama yapmak daha da önem kazanmaktadır. Toprağın malç tabakasıyla kaplanması, hem suyun hızlı buharlaşmasını önlemekte, hem de uzun vadede çürümeyle toprağa organik madde desteği sağlamaktadır.

Ürdün Permakültür Projesinde, açılan yağmur hendeklerinin her iki sırtına da hendek boyunca ağaç dikimi ve bitki ekimi yapılmıştır. Hendeklerin üst tarafına baklagiller ağaçlar ve azot bağlayıcı yer örtücü türler (yonca türleri) dikilmiştir. Alt tarafa ise meyve ağaçları dikilmiştir.

Bölgeye yılda sadece 3-4 kez yağmur yağmasına karşın bu yağış çok şiddetli yaşanmaktadır. Arazinin yanı başından geçen bir karayolundan gelen ve bazen sele dönüşen yağmur yüzey akışı fazlasını toplamak üzere, arazinin yola bakan tarafına su çanakları açılmıştır. Ayrıca yüzey hacmi düşük ama derin bir su bendi yapılmıştır. Böylece yoldan gelen su kontrollü bir şekilde hendeklere yöneltilmiş ve su bendinde biriktirilmiştir. Tüm bu yöntemler sayesinde toplamda yılda 1.000.000 m³ su toprağa verilmektedir.

Destek türler olarak baklagiller, akasya türleri, Casuarina equisetifolia, Sesbania, Albizia julibrissin gibi türler tercih edilmiştir. Koşullara alışık, öncü tür konumdaki, dayanıklı çöl baklagilleri suya daha az ihtiyaç duyuyor, hızlı büyüyebiliyor, böylece malç sağlıyor, gölgeleme yapıyor (aşırı sıcaklarda buharlaşma etkisini kırarak su muhafazası sağlıyor), hayvan yemi sağlıyor, azot bağlıyorlar.

Üretken türler olarak meyve ağaçları dikkati çekmektedir: incir, dut, hurma, nar, narenciye, keçiboynuzu, papaya, guava tercih edilen türlerdir. Bunların yanı sıra kavak gibi orman türleri, çeşitli çalı türleri, çeşit çeşit çiçekler, hayvan yemi olarak arpa ve yonca ekilmektedir. Yer yer bu çeşitliliğin arasına, çoğunlukla da hendekler arasına sebzeler ekilmektedir.

Ürdün Permakültür Projesi sonucunda bölgede, topraktaki tuz oranının fazla olması sebebiyle yetiştirilmesi mümkün olmayan incir ağacı, malçlama ve diğer bitkilerin kullanılmasıyla çok ekonomik bir yolla topraktaki tuz seviyesini düşürerek incir ağacının yetişmesine olanak sağlamıştır. Ekim 2009 da başlayan permakültür projesi sonucunda arazi, zamanla kurak alandan yeşil alana dönüşmüştür.