Nergis çiçeği koklamaya devam ediniz, zira kalpte delilikten, barastan, cüzzamda bir habbe vardır. Onları nergisten başka bir şey gideremez.

Hz. Muhammed

Echo, Kithairon dağında yaşayan güzel sesli bir dağ-su perisidir. Zeus’un gönlü ne zaman nympelerle vakit geçirmek istese Echo’yu, karısı Hera’nın yanına gönderip O’nu oyalamasını istiyordu. Bu durumu fark eden Hera çok öfkelendi ve Echo’yu cezalandırdı. “ Sesini keseceğim senin, artık sadece son kelimeleri tekrarlayarak konuşabileceksin. Tek başına bir kelime dahi edemeyeceksin.” der ve ondan sonra hiçbir zaman söze ilk başlayan olamadı Echo, sadece son kelimeleri tekrar ederek yaşamaya çalıştı.

Bir peri ve tanrının oğlu olan Narkissos dünyanın en yakışıklı erkeğiymiş. Onun bu yakışıklılığını yeryüzünde bilmeyen yokmuş. Onu görenler yakışıklılığı karşısında büyülenirmiş. Onu gören bütün kadınlar ona aşık olurmuş ama Narkissos hiçbirini kendine layık görmediği için hepsini geri çevirirmiş.

Dağlarda yaşayan güzeller güzeli Echo Narkissos’un bu şanından haberdarmış ama onu daha önce hiç görmemiştir. Bir gün hiç beklemediği bir anda Narkissos ile karşılaşmış ve diğer kadınlar gibi o da Narkissos’u görür görmez aşık olmuş. Günlerce onu gizliden gizliye takip etmiş. Bir gün cesaretini toplayıpaşkını ilan etmeye karar vermiş. Fakat şöyle bir problem varmış Echo konuşamıyormuş. Sadece söylenenleri tekrar ederek kendini ifade edebiliyormuş. Eğer Narkissos beni gördüğünde güzel bir şey söylerse belki duygularımı biraz da olsa diye düşünüyormuş.

Narkissos bir gün gezerken bir mağaraya denk gelir. Bu mağara ise Echo’nun yaşadığı mağaraymış. Narkissos mağaraya yaklaşarak “Burada kimse var mı?” diye seslenmiş. Buna karşılık olarak Echo “burada” yanıtını vermiş. Narkissos sesin geldiği yöne ilerlemiş ve Echo ile karşılaşmış ama ona da diğer kızlar gibi davranak Ekho’yu görmemezlikten gelmiş. Bu duruma üzülen Echo aşkından ne yemek yiyebilmiş ne de bir damla su içebilmiş. Günden güne kaybolup gitmiş geriye sadece sesi kalmış. Ne zaman biri gelip yaşadığı mağaralara seslense Echo tekrar edermiş. Narkissos için ise oda benim gibi sever ve benim gibi karşılığını bulamaz diye ah etmiş.

Narkissos yine bir gün ormanda dolaşırken susamış. Ve ormanın içinde su aramaya başlamış. Biraz yürüdükten sonra berrak bir pınar bulmuş. Tam su içmek için pınara eğildiği anda suda kendi yansımasını görmüş. Kendi güzelliğine hayran kalmış. O kadar hayran kalmış ki kendisinde gözünü alamamış. Günlerce pınarın başında kendi yansımasını izlemiş. Elini uzatıp dokunamamış, seslenmiş sesine yanıt bulamamış. Çaresizce günleri bu pınarın başında geçmiş. En sonunda Narkissos kendisine aşık olmuş. Echo’ nun dediği gibi olmuş ve Narkissos imkansız bir aşka kapılmış. Kendini o kadar çok sevmiş ki yansımasını izlerken üzüntüsünden pınarın başında ölmüş. Öldüğü yerde sapsarı mis gibi kokulu bir çiçek açmış. Herkes o çiçeğe Narkissos olarak adlandırmış.

Böylece Nergis çiçeği, imkansız aşın, sevipte kavuşamayanların ve kendi ölümüne yol açacak kadar çok sevenlerin simgesi haline gelmiş.

Nergis çiçeğinin özellikleri

• Nergis soğanlı bir bitkidir. Soğanları tekrardan kullanılabilir ancak bir sene dinlendirilmesi önerilir.
• Kesme çiçekçilikte en çok kullanılan çiçeklerden biridir.
• Taç yaprakları beyaz veya sarı karışımları şeklindedir.
• Soğanı zehirlidir.
• Yaprakları direkt olarak soğandan çıkar.
• Çiçekleri beyaz veya sarı yapraklıdır.
• Yan taç yaprakları ovaldir ve 6 adettir.
• Sapları 20 cm ile 80 cm arasında uzayabilir. Her dalda birden fazla çiçek bulunabilir. 
• Nergis çiçeğinin yaprakları da soğanından çıkar.
• Nergis dinlenme zamanına giren bir çiçektir.

Nergis çiçeğinin türleri

• Çin nergisi (Narcissus tazetta)
• Yabani nergis (Narcissus pseudonarcissus)
• Fulya (Narcissus jonquilla)
• Zerrin (Narcissus poeticus)
• Güz nergisi (Narcissus serotinus) 

Aşık Veysel’in bir türküsünde dediği gibi;

Lale Der Ki Be Hey Tanrı
Benim Boynum Neden Eğri
Yardan Ayrı Düştüm Gayrı
Benden Ala Çiçek Var Mı Çiçek Var Mı Hey

Ağlayan Gelin Çiçeği Hikayesi

Mezopotamya’nın önemli merkezlerinden Hakkari’nin tarihinde yaşayan Asurlular zamanında bile var olup adına ‘Ağlayan Lale’ ismi verilen bu bitkinin çiçeklerinin alt kısmında çiçek özlerinin damlacık oluşturması ve bunların da sarkan çiçekler nedeniyle yere damlaması, Hz. İsa’nın çarmıha gerildiği zaman Meryem Ana’nın gözlerinden yere akan gözyaşlarına benzetilmiştir. Bu damlaların birer Ağlayan Gelin Çiçeği tohumu haline gelerek büyüdüğüne inanılan ters laleler, Hıristiyan alem için de kutsal çiçek olarak kabul edilmektedir (1).

Ağlayan Gelin Çiçeği Çeşitleri ve Önemli Türleri

• F.imperialis L. (Şemdinli Lalesi)
• F.persica L. (Adıyaman Lalesi)

Ağlayan Gelin Çiçeği Özellikleri

• Ters lalenin soğanları 7-8 cm çapında olup basık şekillidir ve yaprakları kiremit dizilişlidir.
• Gövde boyu 50-100 cm arasında değişebilmektedir.
• 4-8 adet yaprağı bulunan bitkinin parlak yeşil renkteki bu yaprakları gövdenin alt yarısında dairesel olarak dizilmiş olup mızrak şeklindedir.
• 5-12 adet arasında değişen sayıda çan şeklinde çiçeği bulunmaktadır.

Ağlayan Gelin Çiçeği Nerede Yetişir?

• Soğan olarak dikilen, mart ve mayıs aylarında çiçek veren Ağlayan Gelin Çiçeği, Güneydoğu, Doğu Anadolu, Ege ve Akdeniz Bölgeleri’nde görülür.
• Yoğun olarak görüldüğü iller Hakkari, Adıyaman, Tunceli, İzmir, Muğla ve Antalya’dır.

Toprak İsteği

Drenajı iyi, nemli, verimli, kumlu ve organik maddece zengin topraklar.

Çiçek Renkleri

Kırmızı, sarı ve turuncu renklerde olmaktadır.

Ağlayan Gelin Çiçeği Bakımı

• Ağlayan Gelin Çiçeği yaz güneş ile doğrudan temas halinde olmamalıdır
• İyi drene edilmiş topraklarda bitki soğanları ve kök sistemi oturuncaya kadar nemli tutulması gerekmektedir.
• Çiçeğin yeri değiştirilmediği takdirde çok fazla çiçek vermektedir.
• Bitkiyi sularken kullanılan kap her sulamada aynı ölçüde, sulamalar aynı günde ve aynı miktarlarda su dökülmeye özen gösterilmelidir.

Peyzajda Kullanım Alanları

• Kaya bahçelerinde kullanılabilir
• Rengi ve görünüşü bakımından vurgu yaratmak için kullanılabilir

Ağlayan Gelin Çiçeği Faydaları

Kimyasal Açıdan İncelendiğinde; F.imperialis L.’te bulunan imperiallin adındaki alkaloidin, yapılan çalışmalar sonucunda iki ana etkisinin bulunduğu belirlenmiştir:

1. Antitusif ve ekspektoran etkisi (akciğerlerdeki salgılanmanın azaltılarak öksürüğün hafifletilmesi, burun ve gözlerdeki akıntının azaltılması gibi gribin semptomlarının giderilmesi),
2. Merkezi sinir sistemi ve kalp kasları üzerindeki etkisi (kalp atışlarındaki düzensizliğin giderilmesi, kalp atış hızının azaltılarak tansiyonun düşürülmesi, motor hareketlerinin düzenlenmesi vb). Ancak alkaloid yapısındaki bu maddelerin zehir etkisi oluşturacağı gözden uzak tutulmamalıdır 1.

İkebana Nedir?

Kelime anlamı “yaşayan çiçek” olan ikebana, farklı aranjmanlarla çiçekleri sanatsal olarak sergileme anlamına gelmektedir. İkebana sanatında kesme çiçek kullanılmasının nedeni; Japonya bir ada ülkesi olması sebebiyle park-bahçe gibi doğal alanlar için yeterli yer bulunmamaktadır. Ancak çiçekler Japonlar için çok önemlidir. Bunun için yetiştirdikleri çiçeklerini evlerinde, ofislerinde ve çalıştıkları yerlerde ikebana tarzında sergilemektedirler. Ortalama haftada bir ya da 10 günde bir çiçekleri yenilerler.

İkebana Hangi Ülkeye Aittir?

Japon sanatı olarak bilinen İkebana sanatı, ilk olarak Hindistan’da yayılan Budizm’in dini törenlerinde kullanılmıştır. 6. YY’da Budizm’in Japonya’ya girişi ile bu sanat Japonya’da da yapılmaya başlar. Budizm’de ibadet, ölmüşlerin ruhu için Buda’nın onuruna, sunağa çiçek koyarak yapılırdı. 10. yüzyıla doğru Japonya’da, çiçek sunumları farklı formdaki kaplar içerisinde yapılmaya başlandı.  Zamanla değişik okullar, ekoller artış göstermiş, stiller değişmiş ve ikebana toplumun her seviyesinde yapılmaya başlanmıştır. Japonya’da çay sumları İkebana sanatı ile birlikte yapılmaktadır.

İkebana Sanatının Ekolleri

İkebana Sanatı Örneklerine de yer verdiğimiz İkebana Stillerini şöyle açıklayabiliriz:

1- Ikenobo Ekolü

İkebana sanatının kökeni olmuştur.
Japonya’da Rokkakudo Tapınağı’nda yaklaşık 550 yıl önce başlayan İkenobo ekolü Prens Shotoku tarafından kurulmuştur.

2- Rikka Stili

Muromachi döneminde kurulan rikka ikebananın en eski tarzıdır. Dallar ve bitkiler ve Dört mevsim çiçekleri kullanılarak doğal peyzaj, tek bir vazo olarak ifade edilir. Rikka Shofutai ve Rikka shimputai olarak iki stili vardır.

3- Shoka Stili

Shoka geç Edo dönemine resmiyet kazanmış İkenobo ekolünün stil tarzıdır.
Rikka bitkiler arasındaki uyum içinde güzelliği ararken, Shoka bir bitkinin yaşamını anlaşılacağı shussho (bir bitkinin iç güzelliği) ya odaklanır.
Iki stili vardır; Shoka shimputai ve Shoka shofutai

4- Chiko Ekolü

Chiko Ekolü’nde yapılan ikebanada, çiçek malzemelerine ek olarak mevsim meyve ve sebzeleri, süs, bebek ya da diğer sanatsal veya  bazı aksesuarlar da kullanılır. Kum sık sık ikebana kompozisyonu ile birlikte derinlik ve hissi vermesi için tabanda serpilir.

5- Misho Ekolü

Misho Ekolü, Ippo Mishosai tarafından 1807 yılında Osaka’da kurulmuştur. Misho Ekolü’nün ikebana felsefesinde Yin-Yang ve beş elementin yanı sıra geometrik tasarımı ile oluşan kompozisyon formu vardır.

6- Ichiyo Ekolü

Ichiyo Ekolü İzleyiciye uyarıcı, beklenmeyen bir deneyim yaşatmak için, geleneksel ikebana kompozisyonlarından farklı bir şekilde duyu uyandırmak için tasarlanmıştır.

7- Ohara Ekolü

Mevsimlere göre doğal büyüme süreçleri içindeki bitkiler kullanılarak kompozisyon yapılır. Bitkilerin doğal ortamdaki güzelliğini vurgular. 

8- Ryuseiha Ekolü

Ryuseiha stili ikebanada aranjör kendi bireysel kişiliğini ifade eder, kompozisyonunun temelini serbest stil oluşturur. Bitkilerin özünü yakalamak, kendi hassasiyetine göre istediğiniz herhangi bir şekilde bunları düzenlemek ile oluşturulur.

9- Saga Goryu Ekolü

Günlük hayata görsel ve manevi zevk tanıtmaktır. Bu ekolü icra etmek için, sadece çiçek süsleme teknikleri değil, aynı zamanda çiçeklerin narin ve sofistike güzelliğini tanımak gerekir.

10- Shinpa Seizan Ekolü

Shinpa Seizan okulun sloganı “doğa en iyi öğretmendir” dir. Bu amaca ulaşmak için, doğayı gözlemlemek  daha sonra çiçek düzenleme yoluyla güzelliğini ifade etmek gerekir. 
Bu nedenle, kompozisyonlarında fiziksel güzellik arkasındaki, doğanın kalbini ve ruhunu anlamaya çalışmak yatmaktadır.

11- Sogetsu Ekolü

Sogetsu Stilinde bitkiler oldukları gibi güzeldir fakat insanların yardımıyla, daha anlaşılır etkili bir tarzda düzenlenebilir.

İkebana Tekniği

İkebanada çiçek düzenleme stilleri;

• Rikka stili
• Seika stili
• Nagaire stili
• Moribana stili olmak üzere gruplandırılır.

İkebananın özelliği olan üç esas dal vardır. Bunlar:

• En büyük dal ŞİN; gökyüzünü, yüceliği, cenneti
• İkinci dal SO; insanı
• Üçüncü dal HİKAE (TAİ); toprağı simgeler.

Bu üç ana dalın yanında farklı stillerde, farklı şekilde küçüklü büyüklü dallarda kullanılır.

İkebana Sanatında Temel İlkeler

Çiçek düzenleme sanatında üç ana ilke vardır. Bunlar; birlik, ölçü ve ilgi merkezidir. Diğer ilkeler ana ilkeler olmadan olmaz.

Birlik

Kompozisyonun bütün olarak bir birlik oluşturması, ayrı ayrı kısımların bir bütün olarak görünüm kazanmasıdır.

Ölçü 

Çiçek düzenlemede çiçekler, yapraklar, kullanılan kap, kullanıldığı yerle uyumlu olmalıdır.Çiçek sapları uzun bir kapta kabın yüksekliğinin yaklaşık bir buçuk iki katı, geniş bir kapta ise genişliğinin bir buçuk katı olduğu zaman en iyi şekilde görünür.

İlgi merkezi

Bir kompozisyonun dikkat çeken ve ilgi toplayan kısmına, ilgi merkezi denir. İlgi merkezinin mutlaka, desenin ortasında olması gerekmez. Bu bir renk, özel bir çiçek ya da eklenecek ilgi çekici bir gereç olabilir. Göz, doğal olarak desenin o noktasına takılır. İlgi merkezinde vurgu yapılarak tüm dikkatleri ortaya toplamaktadır. Ve ilk bakıldığında herkesin oraya odaklanmasını sağlamaktadır.

Denge

Çiçek düzenlemede denge, kompozisyonun parçalarının ne sağa, ne de sola eğim göstermemesi ile sağlanır. Bunu elde etmek için, düzenlemede kullanılan gereçler ortada var sayılan dik bir çizginin çevresinde ağırlık bakımından eşit olarak görülecek şekilde dağıtılmalıdır. Denge de kullanılan parçaların ritmik şekilde artmalı ya da azalmalıdır. Böylece denge oluşturulmaktadır.

Uyum (Armoni)

Kompozisyonu yaparken kullanılacak dallar ve çiçeklerin mümkün olduğu kadar birbirine uygun olması gerekir. Bir kompozisyondaki parçaların birbiriyle ilişkilerindeki uyuma karşı her insan farklı tepkiler gösterir. .

Ritim

Çiçek düzenlemede ritim, dondurulmuş hareket olarak ifade edilebilir. Burada yapılan düzenlemeye bakan kimse, baktığı şeyler hareketsiz durduğu hâlde bir hareket varmış duygusuna kapılır. Ritim de belirli sayılarda ve örüntüde kullanılarak hareketlilik oluşturulmaya çalışılır.

İkebana Nasıl Yapılır?

Uluslararası İkebana Birliği

Dünyada İkebana çeşitli sebepler ve vesilelerle pek çok ülkede uygulanmaktadır. Ancak bir sebep var ki çok önemlidir. Dünya savaşlar ile boğuşurken “Uluslararası İkebana Birliği” üyeleri, “çiçek vasıtasıyla dostluk” başlığı altında, kar amacı gütmeyen bir kuruluş olarak, Japonya ve diğer ülkeler arasında hiç bir farklılık gözetmeksizin dostluk ve barışı yaymak için İkebana’yı dünyaya tanıtma ve öğretme çalışmaları yapılmaktadır.

Türkiye’nin üye olmadığı bu kuruluşun sloganı şöyledir:

 İkebana yoluyla kişiler, yaşamlarının derin anlamlarını keşfetmekte, ruhları tatlılık, huzur, cömertlikle dolmakta ve tüm çevrelerine ışık, neşe ve güzellik getirmektedir. Hep beraber İkebana tohumlarını ekelim, yarın onlar tüm dünyada çiçek açacak ve barışçı ve daha iyi bir dünyaya zemin oluşturacaktır.

Çiçek düzenleme sanatı adına daha fazla bilgi edinmek isterseniz aşağıdaki kaynaklarda verdiğimiz Öğretim Görevlisi Elif Durmuş Kınık’ın hazırladığı belgeyi okuyabilirsiniz.

Faydalanılan Kaynaklar

1. Öğr. Gör. Elif DURMUŞ KINIK – Çiçek Düzenleme Sanatı (PDF)
2. https://fakirkene.blogspot.com/2019/05/ikebana-japon-cicek-duzenleme-sanat.html
3. https://www.plantdergisi.com/t-fusun-gulec/ikebana-japon-cicek-duzenleme-sanati.html