Tokyo

Güney Kore’nin ardından rotamızın ikinci durağı Japonya oluyor. Japonya denildiğinde ise yolculuğumuzun ilk durağı, hiç şüphesiz ülkenin başkenti ve kendine özgü enerjisiyle Tokyo.

Tokyo’nun en eski ve en etkileyici bölgelerinden biri olan Asakusa ve Sensoji Tapınağı, özellikle gece atmosferiyle benim için unutulmaz duraklardan biri oldu. Tapınağa uzanan aks boyunca hediyelik eşya dükkânları, restoranlar ve küçük mağazalar bulunuyor. Hediyelik alışverişi yapmak için oldukça fazla seçenek var. Sensoji’nin girişinden itibaren başlayan görsel şölen, tapınağın içerisine ilerledikçe daha da etkileyici hâle geliyor. Renkler, ışıklar, mimari detaylar ve kalabalık bir araya geldiğinde oldukça güçlü bir atmosfer ortaya çıkıyor.

İmparatorluk Sarayı

Tokyo’nun merkezinde yer alan İmparatorluk Sarayı, şehrin modern ve hareketli atmosferi içerisinde geçmişin izlerini hissettiren önemli duraklardan biri. Geniş bahçeleri, geleneksel Japon peyzaj anlayışını yansıtan düzenlemeleri, taş duvarları ve sakin atmosferiyle oldukça etkileyici bir görünüme sahip. Saray çevresinde ilerlerken doğayla bütünleşen mimari detaylar ve özenle düzenlenmiş yeşil alanlar dikkat çekiyor. Özellikle sade ve dengeli tasarım anlayışı, Japon kültüründe doğaya verilen önemi hissettiriyor. Tokyo’nun yoğun kent yaşamından kısa bir süreliğine uzaklaşarak Japonya’nın tarihî ve kültürel dokusunu deneyimlemek için etkileyici bir durak olduğunu düşünüyorum.

Shinjuku Gyoen Parkı

Shinjuku Gyoen Parkı gerçekten masal diyarını andıran, kendinizi bir anda bambaşka bir dünyanın içinde hissedebileceğiniz yerlerden biri. Parkı yürüyerek keşfetmek başlı başına bir deneyim; daha önce hiç görmediğim büyüklükte bambu ormanları, dev nilüferler ve birbirinden farklı bitki dokuları parkın her köşesinde karşınıza çıkıyor. Geniş çim alanlar, doğal malzemelerin yoğun olarak kullanıldığı ahşap köprüler, çakıl ve kumla oluşturulmuş yürüyüş yolları, geleneksel Japon kültürünü yansıtan evler ve göletler bu atmosferi tamamlıyor. Burada şehirden tamamen koptuğunuzu, sanki başka bir dünyaya adım attığınızı hissediyorsunuz. Etrafta yalnızca kuş sesleri duyulurken gölet kenarında güneşlenen kaplumbağalara rastlamak da bu doğal atmosferi daha özel hâle getiriyor. Yeşilin ve mavinin buluştuğu bu sakin ortamda geriye sadece oturup manzaranın ve doğanın keyfini çıkarmak kalıyor.

Ginza

Tokyo’nun daha sofistike ve modern yüzünü görmek için Ginza’ya uğramamak olmaz. Lüks markaların mağazaları, şık restoranlar, modern mimari ve özenle düzenlenmiş sokaklarıyla bölge, Tokyo’nun çağdaş ve hareketli atmosferini güçlü bir şekilde yansıtıyor. Özellikle binaların mimarisi, vitrinlerin tasarımı ve sokakların düzeni yürürken sürekli farklı bir detayla karşılaşmanızı sağlıyor. Geleneksel Japonya’dan tamamen farklı bir atmosfer sunan Ginza, Tokyo’nun modern yaşam tarzını ve şehir kültürünü yakından görmek için oldukça etkileyici bir durak.

Shibuya

Tokyo’nun belki de dünyada en çok tanınan noktalarından biri olan Shibuya Crossing, ekrandan görmekle gerçekten içinde bulunmak arasında büyük bir fark olduğunu hissettiren yerlerden biri. Binlerce insanın aynı anda yaya geçidine yöneldiği o an, kalabalığın içerisine karıştığınızda çok daha etkileyici bir hâle geliyor. Elinizde telefon, etrafınızda binlerce insan… Herkes farklı bir yöne hareket ederken birkaç dakika içerisinde kavşağın tamamı yeniden düzenleniyor ve ardından trafik yeniden akmaya başlıyor.

Biz de önce bu kalabalığın içerisine karıştık, ardından kavşağı farklı bir açıdan izlemek için karşı taraftaki bir kafeye çıktık. Fotoğraf çekenler, dans edenler, şarkı söyleyenler ve yalnızca kalabalığın içerisinde yürüyen insanlar… Shibuya Crossing, yalnızca bir kavşak değil; Tokyo’nun hızını, hareketliliğini ve şehir ritmini birkaç dakika içerisinde hissettiren canlı bir sahne. İşte tam o anda, gerçekten Tokyo’da olduğunuzu hissediyorsunuz.

Tokyo Metropolitan Government Building

Tokyo’yu yukarıdan izlemek için güzel duraklardan biri de Tokyo Metropolitan Government Building. Tokyo’nun ne kadar büyük ve hareketli bir şehir olduğunu daha yakından hissettiriyor. Seyir alanından baktığınızda gökdelenler, geniş caddeler ve uzayıp giden şehir dokusu göz alabildiğine devam ediyor. Bir köşede oturup arkadan gelen piyano sesleri eşliğinde manzarayı izleyebilir, şehrin hareketini biraz uzaktan gözlemleyebilirsiniz. Küçük hediyelik eşya dükkânları da ziyaretinize farklı bir detay katıyor. Tokyo’yu bu kez kalabalığın arasından değil, yukarıdan izlemek şehrin bambaşka bir yüzünü görmenizi sağlıyor.

teamLab – Visual Art Museum

Bu müze, yolculuk boyunca beni en çok heyecanlandıran deneyimlerden biriydi. Burada sanat yalnızca duvarlarda sergilenen eserlerden oluşmuyor; mekânın tamamına dönüşüyor. Bazen ayakkabılarımızı çıkarıp suyun içerisinde yürüdük, bazen uzanıp çiçek temalı görsel enstalasyonları izledik, bazen kendimizi devasa bir uzay boşluğunun içerisinde hissettik. Mekân, ışık, ses, hareket ve ziyaretçiyi tek bir deneyimin içerisinde buluşturuyor. Bir sanat eserine bakmaktan çok, sanatın içerisinde dolaşıyorsunuz. Benim için Japonya yolculuğunun en keyifli ve en unutulmaz duraklarından biriydi.

Osaka

Tokyo’dan Osaka’ya yolculuğumuz, Japonya’nın simgelerinden biri olan Shinkansen ile başladı. Yaklaşık 700 kilometrelik mesafeyi yaklaşık 2,5 saatte tamamlayarak Osaka’ya ulaştık. Trenin kendisi bile Japonya’nın hız, teknoloji ve düzen anlayışını deneyimlemek açısından başlı başına bir deneyimdi.

Dotonbori

Osaka’nın yaşayan, nefes alan ve hiç durmayan noktası: Dotonbori. Burayı hem gündüz hem de gece deneyimleme fırsatımız oldu. Her iki zaman diliminde de kalabalık, hareket ve enerji hiç eksilmiyor. Nehir boyunca sıralanan restoranlar, alışveriş alanları, hediyelik eşya dükkânları, kozmetik mağazaları ve tekne gezileri bölgenin karakterini oluşturuyor. Bununla da bitmiyor. Sokaklarda dans eden gruplar, gösteri yapanlar ve ikonik karakterlerin kostümleriyle dolaşan insanlar, Dotonbori’yi adeta açık hava sahnesine dönüştürüyor. Eğlenmek, yemek yemek ve Osaka’nın enerjisini hissetmek için kesinlikle görülmesi gereken bir yer.

Nara

Nara, Japonya’nın eski başkentlerinden biri ve bence Japonya’nın en farklı deneyimlerinden birini burada yaşayabilirsiniz. Şehrin en dikkat çekici sakinleri ise geyikler. Tapınaklar, geniş yeşil alanlar ve geyikler aynı peyzaj içerisinde bir araya geliyor. Geyiklerin insanlarla bu kadar yakın ilişki kurması oldukça şaşırtıcı. Onlar için satılan yiyeceklerden alıp besleyebilir, yanlarına yaklaşabilir ve fotoğraf çekebilirsiniz. Hatta bazı geyiklerin trafik ışıklarında insanlarla birlikte beklediğine bile şahit olduk. Bir noktadan sonra insanlardan çok geyiklerle karşılaşmaya başladığınızı hissediyorsunuz. Böylesine farklı bir insan-hayvan-kent ilişkisini deneyimlemek, Nara’yı yolculuğun unutulmaz duraklarından biri hâline getiriyor.

Okayama

Namba-Parks

Namba Parks, alışveriş merkezi kavramına dair bildiğimiz bütün tanımları değiştirebilecek nitelikte. Geleneksel bir AVM anlayışından oldukça farklı. Kademeli yapısı ve her seviyede kullanılan yoğun bitkisel tasarım, yapının içerisinde adeta bir botanik bahçesinde dolaşıyormuş hissi yaratıyor. İlk başta kademeli teraslar ve farklı giriş-çıkışlar nedeniyle biraz kaybolduk. Fakat belki de bu durum, yapının en güzel taraflarından biriydi. Kayboldukça yeni bir alan keşfettik. Teraslarda ilerledikçe farklı manzaralarla karşılaşmak, yapının mimarisi ile peyzaj tasarımının ne kadar güçlü bir birliktelik oluşturabileceğini gösteriyordu.

Okayama Castle

Okayama Kalesi, dışarıdan bakıldığında geleneksel Japon mimarisini yansıtan etkileyici yapısıyla dikkat çekerken, içeride ziyaretçileri farklı bir deneyim bekliyor. Kale içerisinde ışık gösterileri, çeşitli sergiler ve küçük bir kafe bulunuyor. Tarihi yapının içerisinde modern dokunuşlarla hazırlanan ışık ve görsel gösteriler, kalenin atmosferini daha da ilgi çekici hâle getiriyor. Burada geleneksel Japon kıyafetlerini deneme fırsatımız da oldu. Kıyafetinizi seçtikten sonra sizi özenle hazırlıyorlar ve ardından kendi fotoğraflarınızı çekerek bu anı ölümsüzleştirebiliyorsunuz. Geleneksel kıyafetlerin içerisinde Japon kültürünü deneyimlemek, bizim için gezinin en keyifli anlarından biri oldu.

Bir de küçük bir öneri: Yanınıza mutlaka küçük bir not defteri alın. Japonya’da ziyaret ettiğiniz birçok yerde o mekâna özel kaşeler bulunuyor. Gittiğiniz yerin kaşesini defterinize bastırarak her duraktan size kalacak küçük ve anlamlı bir hatıra biriktirebilirsiniz. Bu küçük detay, seyahatinizi yıllar sonra yeniden hatırlamanızı sağlayacak güzel bir anıya dönüşüyor.

Kurashiki

Kurashiki, Japonya’nın geleneksel atmosferini en güçlü şekilde hissedebileceğiniz yerlerden biri. Dar sokakları boyunca uzanan tarihi ahşap evler, beyaz ve siyah duvarlar, küçük butik kafeler ve su kanalı, bölgeye oldukça farklı bir atmosfer kazandırıyor. Özellikle bazı yapıların dış cephesindeki yakılarak kömürleştirilmiş ahşap detaylar dikkat çekiyor. Ahşabın yüzeyinin kontrollü şekilde yakılmasıyla uygulanan bu geleneksel yöntem, ahşabı dış etkenlere karşı daha dayanıklı hâle getirmek amacıyla kullanılıyor. Siyahlaşmış ahşabın beyaz duvarlarla oluşturduğu bilinçli kontrast ise Kurashiki’nin geleneksel mimarisine karakteristik bir görünüm kazandırıyor.

Su kanalı boyunca uzanan söğüt ağaçları, sarmaşıkların arasında neredeyse kaybolmuş yapılar, ahşap köprüler ve geleneksel evler Kurashiki’ye adeta bir masal kasabası görünümü kazandırıyor. Sokaklarda yürürken butik kafelere, hediyelik eşya dükkânlarına ve Japonya’ya özgü farklı lezzetler sunan küçük mekânlara rastlamak mümkün. Özellikle dondurmaları ve yerel tatlıları denemek de gezinin keyifli detaylarından biri. Tarihi dokunun günümüzde hâlâ korunarak yaşatılması, eski yapıların farklı işlevlerle kullanılmaya devam etmesi ve doğal peyzajla bütünleşmesi, Kurashiki’yi Japonya’da gördüğümüz diğer şehirlerden oldukça farklı ve özel bir yer hâline getiriyor.

Murou Sanat Ormanı

Sevgili hocamız burayı, ulaşım mesafesi nedeniyle çoğu kişinin gitmekten vazgeçtiği; ancak gitmeyenlerin çok şey kaçırdığı bir yer olarak anlatmıştı. Ve gerçekten de haklıydı. Oldukça izole bir bölgede, doğayla bütünleşen bir sanat alanı oluşturulmuş. Ancak burayı özel kılan yalnızca sanat ormanı değil, oraya ulaşırken yaşanan yolculuğun kendisi de.

Murou’ya giderken geçtiğimiz küçük köyler, geleneksel yerleşimler ve kırsal peyzaj Japonya’nın şehirlerden uzak günlük yaşamını gözlemleme fırsatı sunuyor. Dönüşte bu köylerin arasından yürüyerek ilerlemek ise yolculuğun bambaşka bir deneyime dönüşmesini sağlıyor. Sessiz yollar, çevredeki doğa ve küçük yerleşimlerin sakin atmosferi, insanı yavaşlamaya ve bulunduğu yeri gerçekten fark etmeye yönlendiriyor. Bu yürüyüşün ardından Murou Sanat Ormanı ile karşılaşmak, doğa ve sanatın bir araya geldiği bu alanın etkisini daha da güçlü hissettiriyor. Tüm bu özellikleriyle Murou Sanat Ormanı, benim için Japonya’da gördüğüm en özel ve etkileyici duraklardan biri olarak hafızamda yer ediyor.

Kyoto/ Kiyomizu-dera Tapınağı

Japonya’da tarih duygusunu en yoğun hissettiğim şehirlerden biri Kyoto oldu. Şehrin atmosferinde modern Japonya’dan çok daha farklı bir zaman duygusu var. Altın Tapınak ile başlayan keşfimiz, Kyoto’nun simge yapılarından biri olan Kiyomizu-dera Tapınağı ile devam etti.

Kiyomizu-dera, yolculuk boyunca ziyaret ettiğimiz en kalabalık tapınaklardan biriydi. Girişten itibaren uzanan aks boyunca dükkânlar, çeşmeler, ritüel alanları ve farklı tapınak yapıları ziyaretçileri karşılıyor. İçeri doğru ilerledikçe kendinizi adeta tapınakların arasında kaybolmuş hissediyorsunuz. Kalabalık nedeniyle yürümekte zaman zaman zorlanıyorsunuz; ancak aks boyunca ilerledikçe her köşede başka bir mekân, başka bir detay ve başka bir manzara karşınıza çıkıyor. Ve sonunda şehirden tamamen uzaklaşıp ormanın içerisinde, yüksek bir noktadan çevrenizi izlerken buluyorsunuz kendinizi. Belki de Kyoto’nun en etkileyici tarafı tam olarak bu. Kalabalığın içerisinde bile insana yalnızca kendisiyle kalabileceği bir alan bırakabilmesi.

Hiroşima

Hiroşima’ya geldiğinizde burayı yalnızca bir şehir olarak gezmek mümkün değil. Her sokakta, her anıtta ve özellikle sessizliğin içinde geçmişin izlerini hissediyorsunuz. 6 Ağustos 1945’te yaşananların boyutunu bugün anlamaya çalışmak gerçekten kolay değil. Hiroshima Peace Memorial Museum’da ilerlerken gördüğümüz fotoğraflar, kişisel eşyalar ve bombalamanın ardından şehirde yaşananları anlatan görüntüler, tarihte okuduğumuz bir olayın çok ötesinde, insana doğrudan dokunan bir gerçeklikle karşılaşmamızı sağlıyor. Bazı görüntülerin karşısında uzun süre durup düşünmeden geçmek mümkün olmuyor.

Müzede ve Barış Anıtı Parkı’nda en dikkat çekici hikâyelerden biri ise Sadako Sasaki’nin hikâyesi. Atom bombasından iki yaşındayken etkilenen Sadako, yıllar sonra lösemiye yakalandığında iyileşme umuduyla origami turna kuşları katlamaya başladı. Japon kültüründe turna kuşu uzun yaşam ve dileklerle ilişkilendirilirken, Sadako’nun hikâyesi zamanla turna kuşunu Hiroşima’da barışın güçlü sembollerinden biri hâline getirdi. Onun anısına yapılan Çocuklar Barış Anıtı da bugün rengârenk binlerce turna kuşuyla çevrili.

Hiroşima’dan sonra Miyajima (Itsukushima) Adası’na geçtiğimizde ise atmosfer tamamen değişiyor. Denizin üzerinde yükselen ve adanın en önemli simgelerinden biri olan Otorii (Büyük Torii Kapısı), özellikle uzaktan bakıldığında oldukça etkileyici bir görüntü oluşturuyor. Tarihi yapılar, deniz ve doğanın bir araya geldiği bu manzara, Hiroşima’da yaşadığımız yoğun duyguların ardından bambaşka bir deneyim sunuyor. Hiroşima benim için yalnızca gezip gördüğüm bir şehir olarak kalmadı. Burada geçmişin izlerini görmek, insanların yaşadıklarını anlamaya çalışmak ve bugün barış adına verilen mesajları görmek, yolculuğun en düşündürücü duraklarından biri olmasını sağladı.

SOKAKLAR VE DETAYLAR

Japonya’da günlük yaşamın her alanında hissedilen temizlik anlayışı, düzen ve karşılıklı saygı, ülkenin en dikkat çekici özelliklerinden biri. Kamusal alanların temizliğine gösterilen özen, doğaya ve çevreye duyulan hassasiyet; insanların birbirlerine, yaşadıkları mekâna ve hatta en küçük detaylara karşı gösterdikleri saygıyla bütünleşiyor. Sokaklardan parklara, tapınaklardan toplu taşıma sistemine kadar bu düzen ve özen, gezinin her anında kendisini hissettiriyor. Japonya’dan geriye ise doğayla uyumu, temizliği, düzeni ve karşılıklı saygıyı günlük yaşamın doğal bir parçası hâline getirmiş bir toplumun izleri kalıyor.

Bir peyzaj mimarı olarak en çok dikkatimi çeken ise bütün bu deneyimlerin arkasındaki mekânsal kararlar oldu. Bir derenin yeniden kente kazandırılması, bir alışveriş merkezinin botanik bahçesine dönüşmesi, geleneksel yapıların bitkisel doku ile bütünleşmesi ya da bir sanat eserinin doğanın içerisine yerleştirilmesi… Japonya’da farklı ölçekteki bu uygulamaların ortak noktasının, insan ile doğa arasındaki ilişkiyi güçlendiren mekânlar oluşturmak olduğunu gördüm.

Bu yolculuk, peyzajın yalnızca estetik bir düzenleme olmadığını; kentin kimliğini, insanların yaşam biçimini ve çevreyle kurduğu ilişkiyi şekillendiren önemli bir tasarım aracı olduğunu bir kez daha gösterdi. Japonya’da gördüğüm bu yaklaşım, doğayı kentin dışında tutmak yerine onu yaşamın bir parçası hâline getirmenin mümkün olduğunu gösteren güçlü örneklerle doluydu.

Uzak Doğu yolculuğum, 2023 yılının ekim ayında, sevgili hocam Doç. Dr. Emrah Yalçınalp’in düzenlediği Güney Kore ve Japonya gezisiyle başladı. Bugün geriye dönüp baktığımda, bu yolculuğun yalnızca iki ülkeyi keşfetmekten çok daha fazlası olduğunu düşünüyorum. Farklı bir kültürün gündelik yaşamına, mimarisine, kamusal alanlarına, peyzajına ve şehirle kurduğu ilişkiye yakından tanıklık ettiğimiz uzun ve oldukça yoğun bir keşifti.

Ekim ayı, bu yolculuk için neredeyse kusursuz bir zamandı. Gündüzleri bunaltmayan sıcaklık, akşamları hissedilen serinlik, arada kendini gösteren kısa yağmurlar ve ardından açan güneş, gezinin atmosferini tamamladı. Rotamızın önceden titizlikle planlanmış olması da her günü dolu dolu geçirmemizi sağladı. Her gün, bir önceki günden daha farklı bir dünyayla karşılaştık. Bir noktada “bundan daha etkileyicisi olamaz” dediğimiz her deneyimin ardından başka bir manzara, başka bir yapı, başka bir sokak ya da bambaşka bir şehir kültürü karşımıza çıktı.

Güney Kore ile başlayan yolculuğumuz Japonya ile devam etti. İstanbul’a döndüğümde ise geriye yalnızca çekilmiş binlerce fotoğraf değil; zihnimde kalan mekânlar, kokular, sesler, renkler ve unutulmaz deneyimler vardı.

Keyifli okumalar.

Green Sky Overpass Park

Seul’de, kullanılmayan bir otoyol üst geçidinin nasıl kentin içinde yaşayan, nefes alan bir “gökyüzü bahçesine” dönüştürüldüğünü görüyoruz. Seoullo 7017 Skygarden, atıl durumdaki bir ulaşım altyapısının peyzaj ve kamusal alan tasarımıyla yeniden işlevlendirilmesine yönelik dikkat çekici bir örnek oluşturuyor. Peyzaj tasarımında benimsenen minimalist yaklaşım, yapının kendisini geri planda tutarak bitkilerin ve kamusal kullanımın ön plana çıkmasını sağlıyor. Farklı boyutlardaki yüzlerce beton saksı içerisinde yer alan çiçekler, çalılar ve ağaçlar, beton ağırlıklı kentsel çevrenin içerisinde güçlü bir yeşil doku oluşturuyor. Ancak Skygarden yalnızca bir kent bahçesi olarak tasarlanmamış. Aynı zamanda sosyal, kültürel ve eğitici bir kamusal alan olarak da kurgulanmış. Güzergâh boyunca ilerlerken kafeler, dinlenme alanları ve çeşitli sosyal mekânlarla karşılaşıyoruz. Bitkiler ise yalnızca peyzajın bir parçası olarak değil, adeta açık hava sınıfı gibi kullanıcılarla etkileşim kuran birer eğitim unsuru olarak karşımıza çıkıyor. Bitkilerin Latince, İngilizce ve Korece isimlerinin etiketler üzerinde belirtilmesi, daha ayrıntılı bilgi edinmek isteyen ziyaretçiler için QR kodların kullanılması bu deneyimi daha da zenginleştiriyor. Mevsimlere göre değişen bitki örtüsü ise alanın yıl boyunca farklı bir karakter kazanmasını sağlıyor.

Deoksugung Sarayı

Güney Kore’nin geleneksel mimarisini yakından deneyimlemek için Deoksugung Sarayı, Seul’de mutlaka görülmesi gereken duraklardan biri. Geleneksel Kore mimarisinin karakteristik ahşap detayları, renk kullanımı, zarif çatı formları ve ince işçilik anlayışı sarayın her noktasında kendini gösteriyor. Girişte izlediğimiz askerlerin nöbet değişim seremonisi ise renkli geleneksel kıyafetler ve ritüelin kendine özgü düzeniyle tarihî atmosferi daha da güçlendiriyor.

Kompleks içerisindeki Dondeokjeon Hall ise farklı mimari karakteriyle özellikle dikkat çekiyor. Batı mimarisinden etkilenmiş eklektik üslubu, geleneksel Kore yapılarıyla güçlü bir kontrast oluşturuyor. Geçmişte kraliyet ailesinin yabancı devlet adamlarını ağırladığı ve diplomatik törenlerin gerçekleştirildiği yapı, bugün restorasyonu tamamlanmış olarak arşiv, sergi alanı ve müze işlevleriyle ziyaretçilere hizmet veriyor. Geleneksel saray yapılarıyla modernleşme döneminin izlerini aynı alanda buluşturması, Deoksugung’u mimari açıdan daha da özel kılıyor.

Sarayın geniş avluları, yapıların birbirleriyle oluşturduğu akslar ve çevresindeki bitkisel doku ise mekânsal deneyimi tamamlıyor. Yapılar arasında ilerlerken açık ve ferah avlulardan daha kontrollü geçiş alanlarına uzanan farklı atmosferler hissediliyor. Benim için Deoksugung’un en etkileyici yanı, tarih, mimari, ritüel ve peyzajın aynı mekânda bütünleşmesi oldu. Burayı yalnızca geçmişten günümüze ulaşmış bir saray kompleksi olarak değil, farklı dönemlerin ve kültürlerin aynı mekânda okunabildiği canlı bir tarih katmanı olarak deneyimledim.

Bukchon Hanok Village / Samcheongdong-dong

Geleneksel Kore evleri arasında yürümek, Seul’ün modern yüzünden kısa bir süreliğine uzaklaşıp geçmişine dokunmak gibi. Sokakların tamamında renk, taş işçiliği, ahşap detaylar ve bitkisel dokular bir araya geliyor. Sokak ölçeği ve yapıların birbirleriyle kurduğu ilişki, bölgenin karakterini oluşturan en önemli unsurlardan. Burada geleneksel Kore kıyafetleri (hanbok) kiralayarak sokaklarda dolaşan ve fotoğraf çektiren çok sayıda yerli ve yabancı turist görmek mümkün. Bölgenin eğimli sokaklarında yürürken zaman zaman yorulsanız da arkanızı dönüp baktığınızda karşılaştığınız Seul manzarası bütün yorgunluğu unutturuyor.

Cheonggyecheon River ve ChonGae Canal

Bir peyzaj mimarı için Cheonggyecheon, yalnızca görülmesi gereken bir kent parkı değil; aynı zamanda kentsel dönüşümün ne kadar güçlü sonuçlar yaratabileceğini gösteren önemli bir örnek. Bir zamanlar üzeri kapatılmış olan derenin yeniden gün yüzüne çıkarılması ve çevresinin kamusal bir yeşil alana dönüştürülmesi, bugün Seul’ün en ikonik kentsel mekânlarından birini oluşturuyor.

Yüksek katlı yapıların arasında ilerleyen dere, yoğun kent dokusunun ortasında adeta ekolojik bir koridor oluşturuyor. Kullanılan malzemeler, bitkisel tasarım kararları, suyla kurulan ilişki ve farklı oturma alanları oldukça dikkat çekici. Yürüyüş boyunca bir anda modern bir kent merkezinde, birkaç dakika sonra ise orman içerisinde yürüyormuşsunuz hissine kapılabiliyorsunuz. Benim için en etkileyici detaylardan biri ise köprü altlarıydı. Uzaktan karanlık ve ürkütücü görünen bu alanların yaklaştıkça teraslanmış büyük kaya parçaları, adım taşları ve oturma alanlarıyla aktif kamusal mekânlara dönüştürüldüğünü görmek, peyzaj tasarımının mekân algısını nasıl değiştirebildiğini bir kez daha gösterdi.

Gwangjang Market

Gwangjang Market, Güney Kore’deki rotamız içerisinde benim için biraz daha farklı bir deneyimdi. Seul’ün en hareketli ve yerel pazarlarından birini görmek, kalabalığın içine karışmak ve günlük yaşamın bir parçası olmak kültürü anlamak açısından oldukça değerli. Ancak gastronomi açısından benim için aynı şeyi söylemek biraz zor. Pazarın tamamına yayılan yoğun yemek kokuları ve farklı yiyecek seçenekleri herkes için kolay bir deneyim olmayabilir. Benim damak zevkime çok hitap etmeyen seçeneklerle karşılaşsam da özellikle sushi oldukça lezzetli ve uygun fiyatlıydı. Pazarın tamamını gezemeden ayrılmış olsam da Gwangjang Market, Seul’ün yerel yaşamını görmek isteyenlerin mutlaka uğraması gereken noktalardan biri.

Myeongdong

Seul’de enerjinin hiç azalmadığı bir yer varsa, Myeongdong kesinlikle bunlardan biri. Alışveriş, gastronomi ve eğlencenin iç içe geçtiği bu bölge; rengârenk tabelaları, hareketli sokakları, restoranları ve dünyaca ünlü Kore markalarının mağazalarıyla sürekli bir akış hâlinde. Burada yorulduğunuzu hissetseniz bile bir sonraki sokağın sizi neyle karşılaştıracağını merak ettiğiniz için yürümeye devam ediyorsunuz. Myeongdong, Seul’ün modern ve dinamik yüzünü hissetmek için ideal bir başlangıç noktası.

Bongeunsa Tapınağı

794 yılında Silla döneminde kurulan Bongeunsa Tapınağı, modern Seul’ün içerisinde geçmişten günümüze ulaşan etkileyici bir Budist tapınağı. Benim için burayı ilginç kılan en önemli noktalardan biri, tapınağın yüksek yapılarla çevrili Gangnam bölgesinin tam ortasında yer almasına rağmen içeri girdiğiniz anda bambaşka ve oldukça sakin bir atmosferle karşılaşmanız oldu. İlk girişten itibaren geleneksel Kore mimarisinin karakteristik ahşap detayları, renkleri, süslemeleri ve zarif çatı formları kendisini gösteriyor. Yapılarla birlikte çiçekler, heykeller, yaşlı ağaçlar ve açık alanların kullanımı, tapınak kompleksinin mekânsal deneyimini daha da zenginleştiriyor.

Tapınak içerisinde ilerledikçe mimari ile peyzajın birbirinden ayrı düşünülmediği çok net bir şekilde hissediliyor. Yapıların önündeki açık alanlar, geçişler ve bitkisel doku, ziyaretçiyi bir yapıdan diğerine yönlendirirken aynı zamanda mekânın ritmini de oluşturuyor. Renkli geleneksel süslemelerin yeşil doku ve doğal malzemelerle bir araya gelmesi, oldukça güçlü bir görsel bütünlük ortaya çıkarıyor. Tapınak kompleksinin en dikkat çekici noktalarından biri ise 23 metre yüksekliğindeki Maitreya Buddha heykeli. Heykelin arkasında modern Seul’ün yüksek katlı yapılarının yükselmesi, benim için buradaki en etkileyici karşıtlıklardan birini oluşturdu. Bir tarafta yüzyıllardır korunan geleneksel bir tapınak dokusu, diğer tarafta ise günümüzün yoğun ve modern kent silueti var. Bu karşıtlık, Bongeunsa’yı yalnızca tarihi bir yapı olarak değil, Seul’ün geçmişi ile bugünü aynı kadraj içerisinde okuyabildiğimiz yaşayan bir mekân hâline getiriyor.

Coex Mall

Dünyanın en büyük yeraltı alışveriş merkezlerinden biri olarak bilinen COEX Mall, ölçeğiyle başlı başına etkileyici. Ancak bizim için en güzel sürprizlerden biri burada karşılaştığımız Türk restoranı oldu. Uzak Doğu’nun ortasında Türkiye’den tanıdığımız lezzetlerle karşılaşmak ve yemeklerin Türkiye’deki lezzet ve kaliteyi koruduğunu görmek oldukça keyifliydi. Bazen bir yolculukta tanıdık bir lezzetle karşılaşmak, bütün mesafeleri bir anda ortadan kaldırabiliyor.

COEX Mall içerisinde karşılaştığımız Starfield Kütüphanesi, benim için Güney Kore’deki en etkileyici mekânsal deneyimlerden biri oldu. Mekânın en güçlü unsuru, yaklaşık 13 metre yüksekliğe ulaşan dev kitaplıklar. Kitaplıklar, alışveriş merkezinin farklı kotları arasında yükselerek mekânın tamamını tanımlayan bir mimari öğeye dönüşüyor. Yaklaşık 70.000 kitabın yer aldığı bu raflar, yalnızca kitapların depolandığı bir yüzey değil; kütüphanenin kimliğini oluşturan güçlü bir tasarım elemanı hâline gelmiş. Normalde alışveriş merkezleri; hareket, tüketim ve ticaret üzerinden şekillenen mekânlardır. Burada ise bu yoğunluğun tam ortasında insanı yavaşlamaya, oturmaya, okumaya ve etrafını izlemeye davet eden bir kamusal alan oluşturulmuş. Üstelik burası yalnızca kitap okumak için kullanılan bir alan değil. Yazar buluşmaları, söyleşiler, şiir dinletileri, konferanslar ve konserler gibi farklı kültürel etkinliklere de ev sahipliği yapıyor. Böylece kütüphane, kitapların bulunduğu bir mekândan çıkarak kültür, sosyalleşme, dinlenme ve deneyim alanına dönüşüyor.

War Memorial of Korea

Kore Savaşı ve ülkenin yakın tarihini anlamak için oldukça etkileyici bir savaş müzesi. Açık alanda sergilenen uçaklar, helikopterler, tanklar ve çeşitli askerî araçlar, tarihin yalnızca anlatılmadığı; aynı zamanda fiziksel olarak deneyimlenebildiği bir atmosfer oluşturuyor. Özellikle büyük ölçekli askerî araçları yakından görmek, savaş tarihini kitaplardan okumaktan çok daha farklı ve etkileyici bir deneyim sunuyor.

Gangnam

Gangnam, Seul’ün modern, hareketli ve yüksek yoğunluklu kent yaşamını en güçlü şekilde hissettiren bölgelerinden. Devasa yüksek katlı yapılar, alışveriş merkezleri, kafeler, mağazalar ve daha önce karşılaşmadığımız markalar bölgenin ana karakterini oluşturuyor. Fakat benim için asıl dikkat çekici olan, ana caddelerin birkaç sokak arkasında başlayan farklı dünya oldu. Küçük dükkânların cephe tasarımları, kent mobilyaları, zemin döşemeleri, bitki seçimleri ve sokak ölçeğindeki detaylar, kentin yalnızca büyük yapılarla değil, küçük tasarım kararlarıyla da şekillendiğini gösteriyor.

Güney Kore’de geleneksel kültürün modern yaşamla kurduğu güçlü bağ, gezinin her anında kendisini hissettiriyor. Tarihi saraylardan çağdaş kent dokusuna, tapınaklardan kamusal alanlara kadar geçmişin izleri günlük yaşamın içinde varlığını sürdürüyor. Bunun yanında insanların birbirlerine karşı gösterdiği saygı, nezaket ve güler yüzlülük; düzenli, temiz ve özenli kent yaşamıyla birleşiyor. Güney Kore’den geriye ise geçmişini korurken geleceğe uyum sağlayan, doğaya ve çevresine özen gösteren, insan ilişkilerinde saygı ve nezaketi yaşatan bir toplumun izleri kalıyor.

Bir kenti anlamak için önce ona yukarıdan bakmak gerekir derler. Ben buna pek katılmıyorum. Bir kenti anlamanın en iyi yolu yürümektir. Aynı kaldırımdan ikinci kez geçmek, aynı bankta farklı saatlerde oturmak, yağmur yağarken de güneş açtığında da aynı sokağı görmek… Kent, kendini ancak o zaman anlatmaya başlar.

Ordu Şehri Üzerine Düşünceler

Ordu da böyle bir kent. İlk bakışta deniz, yeşil ve ufuk çizgisiyle insanı kendine çeken; yaşadıkça ise çelişkilerini yavaş yavaş gösteren bir şehir.

Karadeniz’in sert coğrafyası ile kent yaşamı arasında hassas bir denge kurmaya çalışan Ordu, son yıllarda önemli dönüşümler yaşadı. Yeni yollar, kıyı düzenlemeleri, meydanlar ve rekreasyon alanları kente yeni bir görünüm kazandırdı. Ancak her dönüşüm beraberinde şu soruyu getiriyor: Kent gerçekten değişiyor mu, yoksa yalnızca görüntüsü mü yenileniyor?

Mimarlık yalnızca bina yapmak değildir. Mimarlık, insan ile mekân arasında kurulan ilişkinin niteliğini belirler. Bir meydanın neden sevildiğini, bir sokağın neden boş kaldığını ya da bir parkın neden sadece fotoğraf çekilen bir yere dönüştüğünü anlamaya çalışır.

Kent bazen mimarla kavga eder.

Bir kaldırım yürümek için değil park etmek için kullanılır. Bir meydan buluşma noktası olmaktan çıkar, yalnızca geçiş alanına dönüşür. Gölgeye en çok ihtiyaç duyulan yerde tek bir ağaç bulunmazken, kimsenin oturmadığı noktaya gösterişli peyzaj düzenlemeleri yapılır. İşte tam da bu noktada tasarım ile yaşam arasındaki mesafe görünür hâle gelir.

Ordu’nun en büyük avantajı, aslında hiçbir tasarımın tek başına üretemeyeceği doğal mirasıdır. Deniz, yamaçlar, dereler, ormanlar ve Boztepe… Bu coğrafya, mimarlığın rakibi değil en güçlü ortağıdır. Ancak kent, doğaya uyum sağlamak yerine zaman zaman ona yön vermeye çalıştığında bu ortaklık zayıflar.

Belki de asıl mesele daha büyük yapılar inşa etmek değildir. Daha çok dinleyen, daha çok gölge üreten, daha fazla yürünmek isteyen ve insanı denizden uzaklaştırmayan mekânlar tasarlamaktır.

Kentle kavga etmeyen mimarlık mümkün mü?

Bence mümkün. Bunun ilk şartı, kenti yalnızca çizim paftalarında değil, gündelik yaşamın içinde okumaktır. Çünkü en iyi projeler, önce insanı dinleyen projelerdir. Kentler ise kendilerini en çok yürüyenlere anlatır.

Ordu, tüm doğal zenginliğiyle bize önemli bir fırsat sunuyor. Bu fırsat; doğayı yeniden tasarlamak değil, onunla birlikte yaşamayı öğrenmek olabilir. Belki de iyi mimarlık tam olarak burada başlar: Kente hükmetmeye çalışmadan, onun ritmine eşlik ederek.

Muğla’nın kent merkezine birkaç kilometre uzaklıkta konumlanan Karabağlar Yaylası, ilk bakışta yalnızca yaz aylarında kullanılan bir kırsal alan gibi görülebilir. Ancak bu yüzeysel okuma, yaylanın taşıdığı hem mekânsal hem de kültürel derinliği kavramak için yetersiz kalabilir. Bu bağlamda, Karabağlar Yaylası’nı kentten kopmadan yer değiştiren bir ekolojik yaşam olarak ele almak doğru bir yaklaşım olur.  Doğa ve Muğla halkı için bu kadar kıymetli olan bu mekân, mevsimsel bir hareketin sonucu olarak ortaya çıkan geçici bir yerleşimin ötesinde; gündelik hayatın doğayla kurduğu sürekliliğin mekânsal karşılığıdır.

Kentin İçindeki Saklı Cevher

Muğla Merkez, dört bir yanı, ova, yayla ve ormanlarla çevrili yapısıyla, doğanın Muğla Halkına sürekli “ben buradayım” dediği bir mekânsal karaktere sahiptir. Muğla halkı da doğanın sesine kulak verir ve onun varlığını hiçbir zaman görmezden gelmez. Burada yaz aylarının başlamasıyla birlikte kent yaşamı kesintiye uğramaz; yalnızca yer değiştirir. Bu hareket, bir kaçıştan çok bir uyumlanma biçimidir. Karabağlar Yaylası bu adaptasyonun en görünür, en somut ve en köklü örneklerinden birini oluşturur. Kentte doğayla kurulan ilişkiler, alışkanlıklar ve sosyo-kültürel bağlar, yaylada yerini bulur. Bu nedenle Karabağlar yaylası diğer yayla örneklerinden bir tık daha farklı bir değer taşır, kentten kopuk bir “öteki mekân” değil, kentin içine hapsolmuş bir cevherdir.

Mekânın Üretimi: Lefebvre Perspektifi

Karabağlar Yaylası’nı anlamak için mekânı yalnızca fiziksel bir varlık olarak değil, kullanım pratikleri aracılığıyla sürekli yeniden üretilen bir süreç olarak ele alabiliriz. Henri Lefebvre’in ortaya koyduğu üzere, Mekânın yalnızca fiziksel bir düzenleme değil, toplumsal ilişkiler aracılığıyla üretildiği fikri (Lefebvre, 1991), Karabağlar Yaylası’nda açıkça gözlemlenebilir..

Bu perspektiften bakıldığında Karabağlar, tasarlanmış bir düzenin değil; tekrar eden gündelik pratiklerin, alışkanlıkların ürünü olarak okunabilir. Yaylada gözlemlenen mekânsal kurgu, planlanmış bir sistemin ötesindedir, zaman içinde oluşmuş bir yaşam pratiğinin ve doğanın konuşmasının bir sonucudur.

Açık Alan Üzerinden Kurulan Mekânsal Kurgu

Karabağlar Yaylası’nın kendine özgü mozaik dokusu ve mekânsal organizasyonu, klasik yerleşim mantıklarından ayrışır. Nitelikli doğal koruma alanı (1. Derece Doğal Sit alanı) olan bu bölgenin kültüründe uzun yıllardan beri oturmuş olan bir “kıraathane” kültürü vardır. Bu kıraathanelerden kimi şu anda kullanılmamakta, kimi ise restoran olarak yayladan kopamamış durumdalar. Aynı zamanda buradaki parsellere Muğla halkı sadece parsel demeyi yeterli bulmamış ve her birine “yurt” demeyi uygun görmüşler. Kıraathaneleri, yurtları ve yeşil dokunun içinde yürürken tepenizden sarkan meyve ağaçlarıyla birlikte Karabağlar bambaşka bir deneyimi bizlere göstermektedir.

Bir diğer yandan, Muğla’nın yağışlı iklimi, Karabağlar Yaylası’nın yılın belirli dönemlerinde suyla kaplanmasına neden olur. Bu durum, zengin bir bitki örtüsünün gelişmesine olanak tanır. Ayrıca yaylada yürürken özellikle tütün tarlalarına rastlamak da oldukça mümkündür. Muğla’da halk arasında göç göç çiçeği olarak bilinen Sternbergia Lutea (Sarı Çiğdem) ise yine hem buraya hem de Muğla’ya özgü olan bir değerdir. Yoğun yapılaşmanın bulunmadığı bu alanda, mekânsal düzen büyük ölçüde açık alan kullanımları üzerinden şekillenir. Bağ evleri, bahçeler ve kuyular, zaman içinde oluşmuş ilişkili bir sistem oluşturur.

Karabağlar Yayla’sının bu kendine özgü mozaik dokusu, mekânlar arasında keskin sınırlar yerine geçirgen ilişkiler kurar ve mekânsal süreklilik kesintiye uğramaz. Bu geçirgenlik hem fiziksel hem de sosyal etkileşimi mümkün kılmaktadır.

Kendiliğinden Üretilen Kamusallık

Karabağlar Yaylası’nda kamusallık, gündelik etkileşimler aracılığıyla kendiliğinden oluşur. Özellikle kıraathaneler, camiler bu kamusal yapının en güçlü düğüm noktalarıdır.

Çünkü bu mekânlar yalnızca hizmet sunan alanlar değildir; sosyal ilişkilerin kurulduğu, sürdürüldüğü ve yeniden üretildiği merkezlerdir. Bu durum, Lefebvre’in tarif ettiği anlamda mekânın yalnızca fiziksel değil, aynı zamanda “yaşanan bir deneyim” olduğunu da açıkça ortaya koyar.

Karabağlar Yaylası’nda Ekolojik Uyum

Karabağlar Yaylası’nın sunduğu yaşam biçimi, doğayla kurulan hassas bir denge üzerine kuruludur. Yoğun ağaç dokusunun sağladığı doğal gölge, yaz aylarında serin bir mikroklima oluşturur. Yer altı su kaynaklarını kullanan kuyular, suyun yerel ve sürdürülebilir biçimde kullanımını da sağlar.

Toprağın geçirgen yapısı ve bitki örtüsüyle kurulan ilişki, burada ekolojik döngülerin korunmasına katkı sunar. Bu yönüyle yayla, bizlere günümüz kentlerinin yeniden üretmeye çalıştığı ekolojik tasarım ilkelerinin zaten var olduğu bir sistem sunar.

Planlama İçin Bir Soru: Tasarlamak mı, Anlamak mı?

Karabağlar Yaylası’nın en dikkat çekici yönlerinden biri, tasarlanmış bir sistem olmamasına rağmen doğanın kendi başına güçlü bir mekânsal ve sosyal düzen üretebilmesidir. Bu durum, planlama disiplinine bir soru yöneltir:

Mekân her zaman tasarlanmalı mıdır, yoksa bazı durumlarda var olan ilişkileri anlamak ve ona uygun bir tutum sergilemek daha mı anlamlıdır?

Karabağlar, bu sorunun tartışılabileceği güçlü bir referans örneğidir.

Kırılgan Bir Süreklilik

Günümüzde artan yapılaşma baskısı ve değişen yaşam biçimleri, Karabağlar Yaylası dahil olmak üzere doğanın bizlere sunduğu özgün dokuları tehdit etmektedir. Geleneksel kullanım biçimlerinin zayıflaması, mekânsal sürekliliğin de kırılmasına neden olabilir. Doğanın korunması için önce onu fark etmek, sonra da saygı duymak gerekir.

Bu nedenle Karabağlar Yaylası’nın korunması, yalnızca fiziksel unsurların değil; aynı zamanda bu mekânı var eden gündelik pratiklerin ve sosyal ilişkilerin, kültürel mirasın sürekliliğinin de korunmasını gerektirir. Korumanın temelinde ise bilinçlenme yatar. Muğla halkında doğa kenara atılmaz, kendilerinden bir parça olarak görülür. Muğlalı Nejat Altınsoy ile gerçekleştirilen konuşmada onun da söylediği gibi;

Biz modernleşmeyi hiçbir zaman betonlaşmak olarak algılamadık.

Nejat Altınsoy – (Ekim,2025)

Nejat Bey’in söylemiş olduğu tek bir cümle bile aslında bizlere doğaya karşı olan tutumun nasıl olması gerektiği hakkında güçlü bir mesaj vermektedir.

Yaşanan Mekânda Doğanın Gücü

Karabağlar Yaylası bize şunu hatırlatır: Mekân, yalnızca tasarlanan bir nesne değil; yaşanan, paylaşılan ve sürekli yeniden üretilen bir süreçtir. Doğa ise bunun en baskın olan tarafıdır. Belki de en güçlü mekânlar, doğanın var olup sesini duyurabildiği, en az müdahale ile en çok yaşam barındıran alanlardır.

Yararlanılan Kaynaklar:

• Gehl, J. (1987). Life between buildings: Using public space. Van Nostrand Reinhold.
• Lefebvre, H. (1991). The production of space. Blackwell.
• Muğla Büyükşehir Belediyesi. (n.d.). Karabağlar Yaylası ve çevresine ilişkin planlama/koruma çalışmaları.
• Muğla Postası. (n.d.). Muğla’da alışılmışın dışında bir yayla: Karabağlar.
• T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. (n.d.). Karabağlar yayla kahveleri.
• T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. (2022). Karabağlar Yaylası.
• Yılmaz, A. (2015). Karabağlar Yaylası’nın mekânsal ve kültürel analizi (Yüksek lisans tezi).

Aradan uzun bir zaman sonra, bir akşam ansızın, daha önce izleyip sevdiğim bir Kore dizisi olan Memories of the Alhambra’yı yeniden açtım. Ama bu kez ekranda izlediğim şey bir hikâyeden çok tanıdık bir his oldu. Granada sokakları, taş duvarların arasından sızan ışık, suyun sesi… Ve elbette Alhambra…

Dizi ilerledikçe, farkında olmadan aynı soruya takıldım: Bu kadar kırılgan bir coğrafyada, bu kadar geçici bir hâkimiyet bilinciyle, neden bu kadar zarif bahçeler inşa edildi? Neden savunma yapıları kadar su kanallarına, surlar kadar gölgeye emek verildi? Bir medeniyet, sonunu sezdiği hâlde neden bahçeyi merkeze almayı seçer?

Endülüs’ün bahçeleri belki de kazanma arzusundan çok, kaybetmeyi kabullenişin mekânsal karşılığıydı. Alhambra’da bahçe bir güç gösterisi değil; zamanla pazarlık etmeyi reddeden sessiz bir bilgelikti. Bu yazı, tam da bu sorudan yola çıkıyor: Kaybedeceğini bilen bir medeniyet neden bahçe inşa eder?

“Uzun bir yazı olacak. Arkanıza yaslanıp, kendinizi yazıya bırakın. Arkada sizin için bıraktığım Francisco Tárrega (Recuerdos de la Alhambra) çalmasını öneririm.”

Endülüs: Hiçbir Zaman Tam Güvende Olmayan Bir Medeniyet

Endülüs medeniyeti, özellikle son yüzyıllarında, tarihsel bir vedanın ve yaklaşan sonun bilinciyle şekillenmişti.Çeşitli kaynaklarda, El Hambra Sarayı’nın inşasını, Hristiyan egemenliği altındaki bir bölgede ve İslamiyet’in doğuş yerinden çok uzakta, siyasi varlığın sona ereceği 1492 yılına doğru giden çalkantılı bir süreçte (Nasri Hanedanı dönemi) gerçekleştiğini vurgulamaktadır. Bu durum, sarayın sadece bir yönetim merkezi değil, aynı zamanda parlayan son nefes olarak nitelendirilen bir medeniyetin, taşa kazınmış melankolik bir hatırası olmasına yol açmıştı.

Siyasi baskı ve kuşatma hissi, yapıların fiziksel gerçekliğinin ötesine geçerek bir geçicilik duygusu yaratmıştır. Sultan II. Muhammed’in (Boabdil) Gırnata’yı (Granada) terk ederken yaşadığı hüzün ve annesinin ona “erkek gibi savunamadığın yer için kadın gibi ağlama” şeklindeki tepkisi, bu siyasi kırılganlığın ve kaybedilen gücün en dramatik ifadesiydi.

• Gücün Değil, Zarafetin Tercih Edilmesi…

Endülüs medeniyeti, varlığını kaba kuvvetle değil, estetik ve zarafetle sürdürme yolunu seçmişti. El Hamra, kanla değil; sabır, inanç, estetik ve zarafetle yazılmış bir tarihin şahidiydi. Duvarlar ve mekanlar, gücün ve aklın hizmetinde olsa da (El Mexuar salonu gibi), asıl vurgu incelik, simetri, ışık kullanımı ve süsleme sanatlarındaydı.

Yapılarda kullanılan Mudejar üslubu, İslam ve Batı sanatının sentezi olarak ortaya çıkmıştır. İnce sütunlar, zarif kemerler ve geometrik bezemelerle kaba savunma duvarlarının ötesinde, ruha hitap eden bir estetik dil oluşturulmuştu. Bu tercih “Yapılar yıkılır ama güzellik ve zarafet hep yaşar” mesajını taşımaktadır.

• Endülüs’te Bahçenin Bir Savunma Değil, Bir Kabulleniş Alanı Oluşu…

Endülüs’ün bahçeleri, dış dünyadaki tehlikelere karşı örülen bir savunma hattı değil, ilahi iradeye teslimiyetin ve iç huzurun mekânsal karşılığıydı. Generalife (Cennetül’l-Arif) gibi bahçeler, Kuran’daki cennet tasvirlerinin yeryüzündeki izdüşümü olarak tasarlanmıştı. Bu mekanlar suyun sesi ve bitkilerin kokusuyla duyusal bir deneyim sunarak, insanı fiziksel ve ruhsal olarak arındırmayı amaçlar. Buradaki doğa bir dekor değil, Tanrı’ya yönelen bir dua biçimidir.

Bahçelerin içe dönük avlu sistemi, mahremiyeti sağlarken aynı zamanda dışarıdaki kaostan kopup iç dünyaya, sükunete ve kabullenişe sığınmayı simgeler. Endülüs sufi düşüncesinde doğa, ilahi gerçekliğe işaret eden birer ayet (işaret) olarak görülür. Bu da bahçeyi bir mücadele alanından ziyade, varoluşun sırrını anlama ve Yaradan’a teslim olma alanına dönüşür.

Taş Değil Su: Endülüs’ün Mimari Tercihi

Endülüs mimarisinde su, taşın durağanlığına karşı hareketin, değişimin ve sürekliliğin simgesi olarak kullanılmıştı. Su, havuzlarda bir ayna görevi görerek mimariyi yansıtır, görüntüleri çoğaltır ve katı taş yapıların gerçekliğini deforme ederek onlara akışkan, dinamik ama aynı zamanda statik bir boyut kazandırır. Akışkanlarda değişkenlik yok edilemez. Su, öngörülemez ve hareketli yapısıyla mekânın ruhunu oluşturur. Hristiyan fethinden sonra sarayın ruhu değişse, duvarların anlamı silinmeye başlasa bile, fıskiyelerden akan su geçmişin bir hayali gibi akmaya devam etmekteydi.

• Saray Mimarisinde Bile Bahçenin Merkeze Alınması…

Endülüs‘ün bahçeleri ve su, yapısının dışındaki bir süsleme unsuru değil, yaşam alanlarının kalbiydi. El Hambra Sarayı, dış dünyayı, temiz havayı ve bahçe manzaralarını avlular ve salonların içine taşıyarak doğanın asla unutulmamasını sağlayan mimari anlayışının zirvesiydi. Saray kompleksi, işlevsel olarak farklı kullanımlara sahip ancak birbirine geçitlerle bağlı, merkezinde suyun bulunduğu avlular (patio) etrafında kurgulanmıştı. Örneğin Aslanlı Avlu (Patio de los Leones) ve Mersinli Avlu (Patio de los Arrayanes), suyun mimariyi domine ettiği, mekânın odağını oluşturduğu en belirgin örnekleridir. Su, sarayın en mahrem alanlarına, müzik ve şiir meclislerinin kurulduğu İki Kız Kardeşler Salonu (Hall Of Two Sisters) gibi mekanlara kadar nüfuz ederek samimi bir atmosfer yaratırdı.

• Sert Coğrafyada Yumuşak Mekân Üretme İradesi…

Endülüs mimarları, su kaynağının kısıtlı olduğu, kurak ve sıcak bir coğrafyada (kızıl tozlu bir tepeyi), karmaşık hidrolik sistemler, barajlar ve su kemeleri kullanarak adeta bir vahaya dönüştürmüştür. Bu çaba, sadece görsel bir estetik arayışı değil, aynı zamanda sert iklim koşullarına karşı geliştirilen bir iklimlendirme stratejisidir. Avluları çevreleyen mekanlar, kanallarda akan suyun yarattığı serinlik ve nem ile yaşanabilir, yumuşak mikro iklimlere kavuşturulmuştur. Çölün kuraklığına ve vahşi doğaya karşı, suyun hayat verdiği bu düzenli bahçeler, dünyevi bir cennet ideali olarak tasarlanmıştır.

Alhambra: Bir İktidar Göstergesi Değil, Bir Veda Mekânı

Alhambra, geleneksel saray algısının ötesinde, yapı ile doğanın sınırlarının buluştuğu bir mekân kurgusuna sahipti. Alhambra’nın sadece bir yönetim merkezi olmadığını, saray arazisi boyunca ağaçların, çalıların ve çiçekli bitkilerin yayıldığı, mimarinin bahçeyle bütünleştiği bir “vaha” olduğunu vurgular. Bu yapıda dış dünya; temiz hava, bahçe manzaraları ve suyun sesiyle birlikte avluların ve salonların içine taşınarak, doğanın asla unutulmadığı bir atmosfer yaratılmıştır. Saray, birbirine geçitlerle bağlı, ancak her biri kendine özgü bir peyzaj düzenine sahip (Mersinli Avlu, Aslanlı Avlu gibi) bir dizi bahçe ve avlu silsilesi olarak okunabilir. Generalife (Cennetü’l-Arif) ise bu anlayışın zirvesi olup, sebze bahçeleri ve meyveliklerin estetik bahçelerle iç içe geçtiği, tarımsal üretimin bile sanata dönüştüğü bir alandır.

Alhambra, dışarıdan bakıldığında heybetli ve aşılmaz duvarlara sahip bir kale (Alcazaba) görünümündedir; ancak içerideki dili, askeri bir güç gösterisi değil, tam tersine mahremiyet ve yakınlık üzerine kuruludur. Nasrî sultanları, devasa emperyal yapılarla ezici bir korku uyandırmak yerine, daha küçük, insani ölçekte ve ruha hitap eden mekanlarla bir zarafet dili oluşturmayı tercih etmiştir. Duvarlar, kanla ve güçle değil; sabır, inanç ve estetikle yazılmış bir tarihin şahidiydi.

Alhambra, sonsuz bir iktidar iddiasından ziyade, faniliğin kabullenişini ve hüzünlü bir vedayı barındırıyordu. Duvarları süsleyen “Lâ galibe illâ Allah” (Allah’tan başka galip yoktur) yazıları, dünyevi gücün geçiciliğini ve sultanların, gücün asıl sahibine olan teslimiyetini haykıran bir veda manifestosuydu. Saray, 1492’de Gırnata’nın düşüşüyle bir medeniyetin sonuna tanıklık etmiş; Sultan II. Muhammed’in (Boabdil) şehri terk ederken attığı son bakış (El Suspiro del Moro), bu mekânın bir zafer anıtı değil, kaybedilen bir cennetin ve “sessiz bir vedanın” simgesi olduğunu tescillemiştir. Akan suyun dinamizmi ve bitkilerin mevsimsel döngüsü, taşın donukluğuna karşı hayatın geçiciliğini ve sürekli değişimi hatırlatan, kalıcılık iddiası gütmeyen canlı bir ihtişam sunar.

Endülüs’ün Bahçelerinde Zaman Algısı: Gelecek Yok An Var

Endülüs ve İslam bahçe sanatı, Batı’nın anıtsal ve kalıcı olma iddiasındaki yapılarının aksine, dünyanın geçiciliği “fena” ve ahiretin sonsuzluğu “beka” fikri üzerine kuruluydu. Mimari; cidarın (duvarın) içindeki boşluktur ve bu boşluktaki yaşam, suretteki siretin (özün), yokluktaki sonsuzluğun bir yansımasıdır. Bu anlayışta zaman “geniş bir süreç” değil, yaşanan “an”dan ibarettir. Generalife gibi bahçelerdeki mevsimsel döngü; kuruyan yapraklar ve açan çiçekler üzerinden sonbaharın ağıtını veya baharın neşesini fısıldayarak, insanı sürekli değişen bir senaryonun ve faniliğin farkına varmaya davet eder.

• Bahçenin ‘Şimdi’ye Ait Olması…

Bahçe, geçmişin nostaljisi veya geleceğin planı değil, duyusal bir şimdi deneyimidir. El Hamra ve Generalife’de suyun havuza düşerken çıkardığı ses, kuş cıvıltıları ve rüzgârın yapraklara teması, ziyaretçiyi modern dünyanın karmaşasından kopararak “o an”ın içindeki sükûnete ve kendi iç sessizliğine yöneltir. İslam sanatında şekiller ve eşya, hakikatin bir aynası olarak görülür; bu nedenle bahçe, ziyaretçisine sadece görsel bir şölen sunmaz, aynı zamanda suyun sesi ve bitkilerin kokusuyla ruhu arındıran anlık bir ibadet ve tefekkür atmosferi sağlar. Zamanın akışı, suyun akışıyla birleşerek mekânın “şimdi”de yaşanmasını zorunlu kılar.

Bahçe, Bir Medeniyetinin Kendine Son Hediyesidir

Bu medeniyet, siyasi veya askeri gücünün sonuna yaklaştığını hissettiğinde, geriye saltanatın kaba kuvvetini değil, ruhunun inceliğini bırakmaya çalıştı. El Hamra, bir medeniyetin (Endülüs’ün) “parlayan son nefesi”idi; bu nefes kanla değil, zarafet, sabır, inanç ve estetikle taşa işlenmişti. Bu bağlamda bahçe, yaklaşan kaçınılmaz sona karşı bir direniş değil, medeniyetin kendi estetik zirvesini ve dünya görüşünü, kendisinden sonrakilere “sessiz bir veda” hediyesi olarak sunma çabasıdır. Endülüs’ün son sultanı Boabdil’in şehri terk ederken attığı son bakış ve annesinin “erkek gibi savunamadığın yer için kadın gibi ağlama” sözü, kaybedilenin sadece toprak değil, bir hafıza ve kimlik olduğunu, ancak geride bırakılanın (El Hamra ve bahçeleri) fiziksel bir yapıdan öte bir anlam olduğunu gösterir.

Siyasi yapılar geçicidir, ancak güzellik ve doğa ile kurulan bağ kalıcıdır. Kaynaklarda geçen “Yapılar yıkılır, ülkeler değişir, bayraklar iner… Ama güzellik, zarafet ve anlam hep yaşar” ifadesi, bahçelerin taş binalardan daha güçlü bir hafıza taşıyıcısı olduğunu özetler. Şehirler işgal edilip kültürel kimlikleri değişse bile (Endülüs’ün İspanya’ya dönüşümü gibi), bahçedeki bir çiçeğin kokusu veya suyun akışı, o medeniyetin hikayesini fısıldamaya devam eder. Zaman taşları aşındırsa da bahçelerin temsil ettiği “cennet ideali” ve hikayeler unutulmaz; çünkü “Bizi kim yıktıysa değil; kim unuttuysa, ondan korkun” düsturu, bahçenin hafızada kalan asıl miras olduğunu hatırlatır.

Görseller Kaynağı: Pixabay
Bu yazıda kullanılan görseller, Pixabay İçerik Lisansı kapsamında ücretsiz olarak temin edilmiştir.

Bildiğiniz klasik yapıdaki tüm cami mimarisini unutun. Sizlere alışılagelmişin dışında çok sade bir o kadar da ihtişamlı bir cami tanıtacağım;

Sancaklar cami

Mimarisiyle dikkat çeken camimiz, bir mağarayı andıran görüntüsüyle yerin altındadır. Evet yanlış okumadınız yerin altında. Sade mimarisiyle görenleri kendine hayran bırakan Büyükçekmece’deki Sancaklar cami Uluslar arası platformlarda aldığı ödüllerle adından söz ettirmeye devam ediyor.

İslamiyetin özünden yola çıkılarak gösterişten uzak, sade, mütevazı olmasına dikkat edilerek tasarlanmıştır. Yeryüzünün her yerinde ibadet edilebilir fikri caminin her metrekaresinde görülüyor.

Muhteşem tasarımı Emre Arolat’a ait olan Sancaklar camiyi diğer camilerden ayıran en büyük özellik; eğimli arazisi nedeniyle yerin altındaymış hissi vermesi. 7400m2 ilk alan üzerinde kurulu olan caminin kapalı alanı 1200m2 den oluşuyor. Cami 650 kişi kapasiteli olarak planlanmıştır. İlk vahinin geldiği Hira mağarasından esinlenilerek yapılan Sancaklar camide ışıklandırma çok az kullanılmıştır. Gündüz saatlerinde mihrap kısmından belirlenen aralıklardan gün ışığının içeriye girmesi sağlanıyor. Akşam saatlerinde ise loş bir ışık hakim. Gündüz ve gece ışığı aynı loşlukta. Dışarıdan bakınca camiye benzememesi açısından sütun benzeri dikdörtgen minareler tasarlanmış. Kadın ve erkekler bölümümün aynı kotta olması, Led ışıkları, kademeli safların bulunması, kayarak ve bazalt taşlarını inşaatta kullanılması, kimyasal boya kullanılmaması caminin diğer yapısal özelliklerinden.

Peyzaj kısmını inceleyecek olursak; yine caminin iç kısmı gibi abartıdan uzak, sade, toprakla iç içe bir mimari bizi karşılıyor. Çoğunluğu yeşil çim alandan oluşan genellikle taşlarla bezenmiş dış yapısı ve yeşil zemin üzerindeki dikdörtgen minareyle bir bütünlük oluşturuyor. İki avludan oluşan camide birinci avlula ikinci avluyu birbirinden ayıran kesik taşlardan yapılmış basamaklardır. Barışın saflığın simgesi zeytin ağaçlarıyla da desteklenen avlu çok huzur verici ve sakin.

Caminin hemen karşısında yer alan kütüphane ve kafe bu açık alanı fonksiyonel olarak zenginleştirmiş. Genellikle bakıma çok ihtiyacı olmayacak şekilde yeşillendirme yapılarak su ve ekstra enerji israfı engellenmiştir.

Günümüz inşaat teknikleri ve Osmanlı mimarisini tekrar etmek istemeyen Emre Arolat ve ekibi oldukça sıra dışı ve bir o kadar da huzurlu bu yapının varolmasını sağlamışlar. 2013 yılında tamamlanan Sancaklar cami daha faaliyete geçmeden ödüller almaya başlamıştır. 2013 yılında Singapur’da yapılan Dünya Mimarlık festivali kapsamında Dini yapılar kategorisinde Dünya birincilik Ödülü almıştır. 2016 yılında WAC (Dünya Mimarlık Birliği) tarafından ‘Yılın En İyi Dini Yapısı Ödülü’ ne layık görülmüş. 2018 yılında RIBA Uluslararası Mimarlık Ödülü başvuruları arasında en iyi 20 yapı arasında yer almış ve Mükemmellik Ödülü verilmiştir.

Temmuz ayında adım attığım Kirstenbosch Botanik Bahçesi, bana sadece rengârenk bir doğa şöleni sunmakla kalmadı; içimde bir yerleri de yeşertti. Dağların eteklerine serilmiş bu büyüleyici bahçe, her köşesiyle bana “doğa hâlâ mucizeler yaratıyor” dedirtti. Sıcacık güneşin altında yürürken, yaprakların arasından süzülen ışık, sadece yolu değil, içimi de aydınlatıyordu sanki. Bu satırlarda sadece bir mekânı değil, o güne ait duygularımı da paylaşmak istedim. Çünkü Kirstenbosch, benim için bir bahçeden çok daha fazlasıydı.

Cape Town’un hemen dışında, Masa Dağı’nın koruyucu gölgesinde uzanan Kirstenbosch Botanik Bahçesi, yalnızca Güney Afrika’nın değil, dünyanın en etkileyici doğal alanlarından biri. 1913 yılında kurulan bu bahçe, “sadece yerli bitkilere” ev sahipliği yapan ilk botanik bahçe olma özelliğini taşıyor. Bu yaklaşım, onu sıradan bir peyzaj düzenlemesinin ötesine taşıyor; Kirstenbosch yaşayan, büyüyen, koruyan bir ekosistem alanı olarak tanımlanıyor.

Ziyaretçisini karşılayan ilk his, düzenlenmiş bir bahçeden çok, doğal bir cennetle karşı karşıya olunduğu. Bitkilerin düzeni kontrollü ama özgür, yollar insan eli değmiş ama doğayla çelişmeyen bir sadelikte. Bahçeye adım atar atmaz insanın içinde bir yavaşlama hissi doğuyor; zaman akmayı bırakıyor, sadece nefes kalıyor geriye.

Kirstenbosch Botanik Bahçesi, 528 hektarlık (yaklaşık 5,28 km²) geniş bir alana yayılmıştır. Ancak, bu alanın yalnızca 36 hektarlık bölümü düzenlenmiş bahçelerden oluşur; geri kalan kısım ise Table Mountain Ulusal Parkı’nın bir parçası olan doğal koruma alanıdır. Bu geniş alan sayesinde Kirstenbosch, Güney Afrika’nın yerel bitkilerini doğal yaşam alanlarında koruyarak sergileyen en büyük botanik bahçelerden biri olarak kabul edilir. Bahçede 7.000’den fazla bitki türü bulunur ve bunların çoğu yalnızca Güney Afrika’da yetişen endemik türlerdir.

Bu bahçenin kalbinde ise “Fynbos” yer alıyor. Sadece Güney Afrika’nın Cape bölgesine özgü olan bu bitki örtüsü, yaklaşık 9.000 farklı tür içeriyor ve bunların büyük çoğunluğu dünyanın başka hiçbir yerinde bulunmuyor. İnce yapraklı, aromatik çalılar, endemik orkide türleri, etkileyici protea çiçekleri ve zarif sukulentler…

Fynbos, ekolojik açıdan hem kırılgan hem de olağanüstü dirençli bir sistem. Kirstenbosch, bu nadir ekosistemi tanıtmak ve korumak için bir açık hava müzesi gibi çalışıyor.

Bu türlerin çoğu, yalnızca burada görebileceğiniz kadar eşsiz. Bitkiyle ilgilenen biri olmasanız bile, bu çeşitlilik karşısında büyülenmemek neredeyse imkânsız. Renklerin geçişi, yaprak dokularının zenginliği ve çiçeklerin biçimsel estetiği insanı hem bir sanat galerisinde hem de bir doğa laboratuvarında hissettiriyor.

Bahçede doğanın ritmine karışmanın en etkileyici yollarından biri de Boomslang yürüyüş yolu. İsmini Güney Afrika’da yaşayan bir ağaç yılanından alan bu ince, zarif köprü; ağaçların tepe seviyesinde kıvrılarak uzanıyor. Metalden yapılmış olmasına rağmen doğayla olağanüstü bir uyum içinde; dalga dalga ilerleyerek yamaçtan vadiye uzanıyor ve yürüyenlere hem manzarayı hem de kuş seslerini yakından hissettiren bir deneyim sunuyor.

Boomslang sadece bir yapı değil, doğayla temassız kalmış şehir insanına doğanın içinden bakmayı öğreten bir geçiş. Yukarıdan aşağıya bakarken zamanın ağırlaştığını, altınızdan geçen yaprakların sessizliğini duyabileceğinizi fark ediyorsunuz.

Canopy Walkaway

Protea (Güney Afrika’nın Ulusal Çiçeği)

• Protea cynaroides (Kral Protea): Güney Afrika’nın ulusal çiçeği olup büyük, gösterişli çiçekleriyle tanınır.

• Protea repens (Şeker Çalısı): Bal arıları ve şekercik kuşları tarafından çok sevilen bir nektar kaynağıdır.

• Protea compacta: Pembe çiçekleri ve uzun saplarıyla çiçek aranjmanlarında sıkça kullanılır.

Protea türleri, yangınlara dayanıklı olmasıyla bilinir. Tohumları yangın sonrası filizlenerek Cape Floristik Bölgesi’nin ekolojik döngüsüne katkıda bulunur.

Fynbos: Cape Bölgesi’ne Özgü Bitki Örtüsü

Kirstenbosch’un büyük bir kısmı, yalnızca Güney Afrika’nın Cape Bölgesi’ne özgü olan Fynbos ekosistemine ayrılmıştır. Bu ekosistem, düşük besinli topraklarda yetişen ve kuraklığa dayanıklı bitkileri içerir.

• Erica (Fundalar): 600’den fazla türü ile fynbos’un en yaygın çalıları arasındadır. Küçük, boru şeklindeki çiçekleriyle bilinir.
• Restio (Saz Benzeri Bitkiler): Çimen benzeri uzun saplara sahip bitkilerdir ve su tutma yetenekleriyle kuraklığa dayanıklıdır.
• Buchu: Yerel halk tarafından tıbbi amaçlarla kullanılan aromatik bir bitkidir. Özellikle mide rahatsızlıkları ve anti-inflamatuar özellikleriyle bilinir.
• Rooibos (Aspalathus linearis): Dünyaca ünlü rooibos çayı bu bitkiden elde edilir. Kafeinsiz ve antioksidan açısından zengindir.

Cycadlar (Yaşayan Fosiller)

Cycadlar, dinozorlar döneminden beri varlığını sürdüren antik bitkilerdir ve Kirstenbosch, Güney Afrika’ya özgü nadir türleri koruma altına almıştır.

• Encephalartos woodii: Dünyada yalnızca Kirstenbosch’ta sergilenen, yok olmanın eşiğindeki bir cycad türüdür. Bu türün yalnızca erkek bireyleri kalmıştır, bu yüzden doğal yollarla üreyememektedir.
• Encephalartos altensteinii: Dünyanın en eski saksı bitkisi olup, 1773 yılında Cape’den Londra’daki Kew Gardens’a götürülmüştür.

Cycadlar, yavaş büyüyen ama uzun ömürlü bitkilerdir ve Kirstenbosch’ta bulunan Cycad Bahçesi bu eşsiz türlerin korunması için özel olarak ayrılmıştır.

Bahçede yürürken gözünüzden kaçması neredeyse imkânsız olan bir diğer tür ise, adını görünüşünden alan Cennet Kuşu Çiçeği. Strelitzia reginae, gösterişli formu ve canlı renkleriyle Kirstenbosch’un adeta imza bitkisi. Tropik bir kuşu andıran yapısıyla hem doğanın yaratıcılığını gözler önüne seriyor hem de ziyaretçilere “hayranlık” duygusunu yaşatıyor. Bu bitki sadece estetik değil, aynı zamanda yerli türlerin bahçedeki zenginliğini ve çeşitliliğini yansıtması açısından da oldukça kıymetli.

Afrika’nın İkonik Ağaçları

Kirstenbosch, sadece çalı ve çiçeklerden değil, Afrika’nın en ikonik ağaç türlerinden bazılarını da içerir:

• Baobab Ağacı (Adansonia digitata): “Ters ağaç” olarak bilinen bu devasa ağaç, suyu gövdesinde depolayarak kurak dönemlerde hayatta kalır.
• Yellowwood (Podocarpus latifolius): Güney Afrika’nın ulusal ağacıdır ve yaprak dökmeyen, dayanıklı bir türdür.
• Süt Ağacı (Euphorbia ingens): Sütleğengiller ailesine ait bu kaktüs benzeri ağaç, Afrika’nın yarı kurak bölgelerinde yaygındır.

Dünyanın en güzel botanik bahçelerinden biri olarak kabul edilen Kirstenbosch, Güney Afrika’nın Cape Town şehrinde, ünlü Masa Dağı’nın eteklerinde yer alıyor. Güney Afrika florasının eşsiz zenginliğini sergileyen bu büyüleyici bahçe, yalnızca bir turistik cazibe merkezi olmanın ötesinde, doğanın korunması ve bilimsel araştırmalar için önemli bir merkez olarak da dikkat çekiyor.

Kirstenbosch yalnızca bir botanik bahçe değil, aynı zamanda doğayla iç içe vakit geçirmek isteyenler için bir keşif alanıdır. Bahçede yapılabilecek birçok etkinlik bulunuyor:

• Boomslang Canopy Walkway: Ağaçların tepesinde uzanan bu köprü, doğayı yukarıdan izleme imkânı sunar.
• Doğa Yürüyüşleri: Bahçede bulunan farklı zorluk seviyelerindeki yürüyüş parkurları, doğaseverler için harika bir deneyim sunar. Bunlardan en popüler olanı Skeleton Gorge yürüyüş rotasıdır.
• Açık Hava Konserleri: Yaz aylarında düzenlenen Kirstenbosch konserleri, doğa ile müziğin birleştiği unutulmaz bir atmosfer yaratır.
• Piknik ve Dinlenme Alanları: Çim alanlarında piknik yapabilir, doğanın tadını çıkarabilirsiniz.
• Şifalı Bitkiler Bahçesi: Yerel halkın yüzyıllardır kullandığı bitkiler hakkında bilgi edinmek isteyenler için özel olarak ayrılmış bir alandır.

Kirstenbosch yılın her döneminde farklı güzellikler sunar. İlkbahar ve yaz aylarında (Eylül – Nisan), çiçekler en güzel halleriyle açar ve bahçe tam anlamıyla renk cümbüşüne dönüşür. Sonbahar ve kış aylarında ise yürüyüş yapmak ve doğanın huzurunu hissetmek için ideal bir atmosfer sunar.

Kirstenbosch Botanik Bahçesi, doğa severler, bilim insanları, fotoğrafçılar ve huzur arayanlar için benzersiz bir destinasyon. Güney Afrika’nın eşsiz bitki örtüsünü keşfetmek, yürüyüş yaparak doğanın derinliklerine dalmak ya da açık havada bir konserin tadını çıkarmak isteyen herkes için unutulmaz bir deneyim sunuyor. Eğer Cape Town’a yolunuz düşerse, Kirstenbosch’u ziyaret etmeyi mutlaka listenize ekleyin!

Tarihin Sahnede Yeniden Doğuşu: Le Puy du Fou

Fransa’nın Vendée bölgesinde saklanan bir hazine olan Puy du Fou, geleneksel tema parklarını reddederek ziyaretçilerini 2.000 yıllık tarihin içine çekiyor. 1978’de terk edilmiş bir şatonun keşfiyle başlayan bu serüven, bugün yılda 2.5 milyon ziyaretçi ile Avrupa’nın en özgün turizm destinasyonlarından biri. Burası sadece bir eğlence parkı değil; canlı bir açık hava müzesi, tiyatro sahnesi ve kültürel mirasın koruyucusu.

Bu yazıda, Puy du Fou’nun arkasındaki tutkuyu, teknik mucizelerini, eleştirilerini ve Türkiye için nasıl bir ilham kaynağı olabileceğini derinlemesine keşfedeceğiz. Ayrıca, ziyaretçi deneyimlerinden yola çıkarak pratik ipuçlarını paylaşacağız.

Bölüm 1: Bir Rüyanın Doğuşu – Philippe de Villiers’in Vizyonu

Bir Şatonun Kalbinde Filizlenen Fikir

1977’de genç bir hukuk öğrencisi olan Philippe de Villiers, Vendée’deki Les Epesses köyü yakınlarında 13. yüzyıldan kalma harap bir şato keşfetti. Bölgenin Fransız Devrimi sırasında yaşadığı katliamlar ve direniş hikayeleri, onu derinden etkiledi. Villiers, bu tarihi canlandırmak için Cinéscénie adlı gece gösterisini tasarladı. İlk yıl 600 gönüllüyle sahnelenen bu performans, bugün 1.200 oyuncu, 120 at ve 800 havai fişekle Avrupa’nın en büyük açık hava gösterisine dönüştü .

Politikadan Sanata: Bir Liderin Dönüşümü

Villiers, aşırı muhafazakar siyasi görüşleriyle tanınan bir isim. 1990’larda Fransız milliyetçiliği ve Hristiyan değerleri savunan partiler kurdu. Ancak Puy du Fou, onun için siyasetin ötesinde bir tutku projesi. Parkın bazı gösterilerinde (örneğin Le Signe du Triomphe’da Hristiyan direnişi) Villiers’in ırkçılığa varan ideolojisinin izleri görülüyor. Peki Fransızlar kendi milletlerini böyle domine ederken biz neden gurur duyduğumuz tarihimizle ilgili bir tematik park yapmıyoruz?

Bölüm 2: Teknik Bir Mucize – Gösterilerin Arkasındaki Sırlar

Özel Efektler ve Mühendislik Harikaları

Puy du Fou’nun gösterileri, Hollywood standartlarında bir prodüksiyon kalitesi sunuyor. Le Secret de la Lance’da 10 metre yüksekliğindeki şato duvarlarının anında restore olması veya Les Vikings’te 250.000 litre suyun patlama efektleri için kullanılması, izleyicileri hayrete düşürüyor . YouTube’daki “Nasıl Yapıldı?” belgeselinde, gösterilerde kullanılan hidrolik sistemler, lazer teknolojisi ve 3D mapping detayları anlatılıyor. Örneğin, Les Noces de Feu’da alevlerin müzikle senkronize dansı, 50’den fazla sensörle kontrol ediliyor.

Hayvanların Eğitimi ve Doğal Yaşam

Parkta 200’den fazla at, 60 yırtıcı kuş ve hatta kurtlar performanslara katılıyor. Le Bal des Oiseaux Fantômes’da kartallar ve akbabalar, izleyicilerin kafalarının birkaç metre üzerinden uçuyor. Hayvanların eğitimi için özel bir merkez bulunuyor ve nesli tükenmekte olan türlerin korunmasına öncelik veriliyor . Ancak hayvan hakları grupları, bu uygulamaların doğallığını sorguluyor .

Bölüm 3: Ziyaretçi Deneyimi – Sıradan Bir Gün Değil, Zamanda Yolculuk

Aileler İçin İdeal mi?

Sparklesandstretchmarks.com’daki bir blog yazısına göre, park çocuklu aileler için mükemmel. Le Mystère de La Pérouse gibi interaktif gösterilerde çocuklar, kaşiflerle birlikte hazine avına çıkıyor. Ayrıca, Le Bourg 1900 köyündeki nostaljik dükkanlar ve el yapımı şekerlemeler, her yaşa hitap ediyor.

Konaklama: Ortaçağda Bir Gece

Parkın 6 temalı oteli, konukları tarihin farklı dönemlerine götürüyor:

• Les Îles de Clovis: 5. yüzyıl Galya atmosferinde ahşap kulübeler.
• La Citadelle: Orta Çağ şövalyelerinin yaşam alanını yansıtan taş yapılar.

Yemek Deneyimleri

• L’Écuyer Tranchant: Orta Çağ tarzında servis edilen kaz yahnisi ve meşe balı.
• La Maison de Jeanne: 1900’lerin Fransız kasaba mutfağından örnekler .
  Vegan ve glütensiz seçenekler de mevcut.

Bölüm 4: Eleştiriler ve Tartışmalar – Gizlenen Gerçekler

Tarihin Romantize Edilmesi

The Guardian, bazı gösterilerin Fransız tarihini ideolojik bir perspektifle sunduğunu iddia ediyor. Örneğin, Vendée İsyanı’nın anlatıldığı Cinéscénie’de, köylüler “kahraman”, devrimciler ise “acımasız” olarak resmediliyor . Tarihçiler, bu tek yönlü anlatımın gerçekleri çarpıttığını savunuyor.

Çevresel Endişeler

Parkın 50 hektarlık alanı kaplaması ve su gösterileri için yoğun kaynak kullanımı, çevre gruplarının tepkisini çekiyor. Ancak yönetim, 2025’e kadar %100 yenilenebilir enerji hedefiyle çalıştıklarını açıkladı .

Bölüm 5: Puy du Fou’dan Türkiye’ye İlham

Anadolu Tarihinin Sahneye Taşınması

Dünyanın en özgün eğlence parklarından biri olan Puy du Fou, ziyaretçilerine tarihin büyülü atmosferini sunarak kültürel mirası etkileyici bir şekilde yaşatıyor. Türkiye gibi derin bir tarihi geçmişe sahip bir ülke, bu konseptten büyük ilham alabilir. Osmanlı İmparatorluğu’ndan Selçuklu’ya, Antik Yunan’dan Hititlere kadar uzanan tarihimiz, hem yerel hem de uluslararası ziyaretçileri cezbedebilecek bir tarih temalı park için benzersiz bir zemin oluşturuyor. Puy du Fou’nun dramatik hikaye anlatımı, görkemli sahne gösterileri ve gerçekçi tarihi atmosferi, Türkiye’nin kültürel zenginliklerini yeni nesillere aktarmak ve turizme katkı sağlamak için mükemmel bir model sunuyor.

Türkiye’de bu park için sahnelenebilecek gösteriler arasında İstanbul’un Fethi, Çanakkale Zaferi, Büyük Selçuklu Sultanı Melikşah’ın hayatı ve Mimar Sinan’ın eserlerinin yapım süreci gibi temalar yer alabilir. Ziyaretçiler, tarihin önemli anlarını yeniden yaşayarak etkileyici bir öğrenme deneyimi elde edebilir. Örneğin, Mehter Takımı’nın eşlik ettiği bir Osmanlı zafer sahnesi ya da Kapadokya’nın mistik atmosferinde geçen bir masal gösterisi büyük ilgi görebilir. Bu park aynı zamanda gastronomik etkinlikler ve el sanatları atölyeleri gibi unsurları da içerebilir, böylece tarih sadece görsel değil, aynı zamanda tat ve dokunma duyularıyla da deneyimlenebilir.

Bu tarih temalı park için en uygun lokasyon, hem ulaşım kolaylığı hem de tarihi dokusu nedeniyle İstanbul veya Bursa gibi şehirler olabilir. Özellikle İstanbul, hem tarihi yarımadasıyla hem de uluslararası bir turizm merkezi olarak bu tür bir projeyi başarıya taşıyacak altyapıya sahiptir. Alternatif olarak, Anadolu’nun kültürel zenginliğini ön plana çıkaracak bir lokasyon olarak Konya ya da Kapadokya düşünülebilir. Veya 4 mevsim kullanılabilirlik açısından Antalya’da uygundur. Bu park sadece turizme değil, yerel ekonomiye de katkı sağlayarak bölgesel kalkınmayı destekleyebilir ve Türkiye’nin kültürel mirasını daha geniş kitlelere ulaştırabilir. Bu park’ta çeşitli gösteriler yer alabilir:

• Truva Savaşı’nın devasa replikalarla canlandırılması.
• Kurtuluş Savaşı‘nın kahramanlıklar
• Malazgirt’te Meydan Muharabesinin anlatıldığı bir park
• Sarıkamış Destanı ve Çanakkale Zaferi

Tarihinde bizim kadar destanlık hikayesi olan başka bir millet var mıdır? Neden bunları kendi tarihimizi gençlerimize çocuklarımıza anlatırken kullanmayalım?

Kültürel Duyarlılık ve Turizm Stratejisi

Puy du Fou’nun başarısı, yerel halkın katılımına dayanıyor. Türkiye’de de benzer bir park için köylülerin el sanatlarını sergileyebileceği pazarlar veya gençlerin rehberlik eğitimi alabileceği okullar planlanabilir. Ancak, Anka Park gibi başarısız örneklerden ders çıkararak, milli değerlerimize yönelik hikaye anlatımı ve bütçe yönetimine odaklanılmalı.

Bölüm 6: Puy du Fou Ziyaretçi Rehberi – İpuçları ve Sırlar

Bilet Stratejisi

• Pass Émotion+: Tüm gösterilere öncelikli erişim + akşam yemeği (Yetişkin: €59).
• Gece Gösterisi Bileti: Cinéscénie için ayrı bilet gerekli (€25-€40) .

En İyi Zamanlama

• Haziran başı veya Eylül sonu: Kalabalıktan kaçınmak için ideal.
• Akşam 18:00 sonrası: Serin hava ve aydınlatmalı atmosfer .

Ulaşım

• Paris’ten: TGV ile 2 saat 45 dakikada Angers’a, ardından otobüs.
• Çocuklu Aileler: Park içi tramvay ücretsiz ve bebek arabası dostu .

Sonuç: Tarihin Ruhunu Yaşamak

Puy du Fou, sanatın ve teknolojinin tarihle buluştuğu bir evren. Fransa’nın bu saklı mücevheri, turizmi “eğlence” olmaktan çıkarıp “deneyim”e dönüştürüyor. Türkiye gibi köklü medeniyetlere ev sahipliği yapan ülkeler, bu modelden ilham alarak kültürel miraslarını dünyaya açabilir. Ancak unutulmamalıdır ki, tarih sadece geçmiş değil, bugünü şekillendiren bir yol haritasıdır.

Puy du Fou, Fransa’nın en popüler tema parklarından biri olup, yıllık ziyaretçi sayısı ve elde ettiği gelirle dikkat çekmektedir. 2019 yılında park, 2,3 milyon ziyaretçi ağırlayarak Fransa’nın en çok ziyaret edilen ikinci tema parkı konumuna gelmiştir. Puy du Fou 2024 yılında ise bu sayı 2,8 milyona ulaşarak önemli bir artış göstermiştir.

Puy du Fou’nun elde ettiği gelirler hakkında spesifik rakamlar kamuoyu ile paylaşılmasa da, parkın ekonomik etkisi oldukça büyüktür. Özellikle 2019 yılında parkın, bölge ekonomisine yıllık yaklaşık 277 milyon Euro katkı sağladığı ve 4.700 kişilik istihdam yarattığı belirtilmektedir.

Park, elde ettiği tüm kârı yeni prodüksiyonlar, projeler ve özellikler için yeniden yatırıma dönüştüren bir iş modeli benimsemiştir. Bu sürekli yatırım stratejisi, Puy du Fou’nun büyümesine ve uluslararası alanda tanınmasına katkı sağlamaktadır.

Bu kapsamlı rehber, Puy du Fou’yu keşfetmek isteyenler için bir başucu kaynağı niteliğindedir. Güncel bilgiler ve bilet satın almak için resmi siteyi ziyaret edin veya yerel seyahat acentalarıyla iletişime geçin.

Gülhane Parkı, birçoğumuzun hafızasında Cem Karaca sesiyle yankılanıyor: Ben bir ceviz ağacıyım Gülhane Parkı’nda! Ne sen bunun farkındasın ne de polis farkında. Halbuki Gülhane Parkı hakkında farkında olmadığımız çok tarihi değeri var.

Tarihi Yarımada’nın ilgi odaklarından olan Gülhane Parkı, Osmanlı İmparatorluğu’nun yaklaşık 400 sene idare edildiği Topkapı Sarayı’nın bahçesi ve bazı kaynaklara göre 5. avlusu. Tarihi boyunca birçok olaya ve ilke ev sahipliği yapıyor.

Taa Roma dönemine gidelim: I. Constantin (306-337) dönemine ait olduğu düşünülen Gotlar Sütunu hala parkın Sarayburnu girişinde heybetiyle karşılıyor bizi. Bizans döneminde ise askeri depo ve kışlalar bulunuyor parkta. Çevresinde ise ayazma ve manastırlar bulunduğundan kutsal bir mekan sayılıyor.

Osmanlı dönemine gelindiğinde ise Topkapı Sarayı’nın dış avlusu, korusu olarak karşımıza çıkıyor. 1839’da ise tarihimizin ilk Batılılaşma adımı olan Tanzimat Fermanı bu parkta okunuyor: Gülhane Hatt-ı Şerifi veya Gülhane Hatt-ı Hümâyûnu. İlerleyen yıllarda Atatürk’ün ilk heykeli bu parka dikiliyor. Latin harflerinin ilk tanıtımı ve hepimizin bildiği o kara tahta fotoğrafı bu parkta çekiliyor. Atatürk’e Başöğretmen ünvanı da bu parkta 24 Kasım 1928’de veriliyor.

İstanbul Bahar ve Çiçek Bayramı

1950 yılında dönemin belediye başkanı Fahrettin Kerim Gökay, Gülhane’yi canlandırmak ve halkın etkin kullanımına sunmak maksadıyla “Bahar ve Çiçek Bayramı” adını verdiği kutlamaları burada başlatmıştır. Yalnızca İstanbul’a özgü kutlanan bu bayram; koruda satış stantlarının kurulması, konser eğlencelerinin olması, lunapark kurulması gibi etkinliklerle başlangıçta 3 gün, ilerleyen yıllarda 90 güne kadar uzayan bayrama, uzun süreli bir festivale ev sahipliği yapmıştır. 1960 Darbe yılı haricinde, 1962’ye kadar her yıl bu bayram kutlanmıştır.

Bu bayramın başlangıcı ise şöyle: “Ben hemşehrilerimin bol bol eğlenmesini istiyorum. Bunun için parasızlık bir mani teşkil etmemelidir. Vatandaş pahalı olduğu için eğlenceye mi gidemiyor, eğlenceyi biz onun ayağına getireceğiz. Nitekim işte bu bahar şenliklerini de onun için yapıyoruz.” Bu sözler dönemin bayramı başlatan belediye başkanı Fahrettin Kerim Gökay’a ait. Kurulan çeşit çeşit alışveriş stantları, Karagöz oyunları, sirkler, tiyatrolar, konserler, hokkabaz gösterileri, bando takımları ile geçit alayları, salıncaklar, dönme dolaplar, kukla gösterileri, sergiler ise her yaştan ziyaretçiler için bir ilgi odağı olmuştur. Hatta öyle ki Gülhane Parkı içine bu bayram kapsamında 1955’te küçük bir hayvanat bahçesi bile kurulmuştur. Ancak zaman içinde bakımın sağlanamamasından dolayı ve oluşan kirlilik-gürültü gibi faktörlerin ziyaretçileri rahatsız etmesinden ötürü parktaki hayvanların hepsi 2001 yılında Ankara’daki Atatürk Orman Çiftliği’ne götürülmüştür.

Yapılan bu etkinliklerin yanında şenliklerde çeşitli tarihlerde birçok yarışmalar da yapılmış ve bu yarışmalar halk tarafından büyük ilgi toplamıştır. Bu çerçevede En Güzel Pavyon, Türk Kuaförleri Fantezi Saç Tuvaleti, Ses Kral ve Kraliçesi, Yağlı Güreş, Sarayburnu’nda Balık Avı Turnuvası, Askeri ve Sivil Bandolar gibi müsabakalar yapılmış olup Bahar ve Çiçek Bayramı Komitesinin tertiplediği bu defile ve çeşitli yarışmalarda derece alanların madalya ve ödülleri ise Fahrettin Kerim Gökay tarafından verildiği basına yansıyan haberlerdendir. 1954 yılında belediye hiçbir ücret talep etmeksizin 1000 çocuğun sünnet törenini de bu bayramda yapmıştır.

Ayrıca 1954 yılında Gülhane Parkı ile birlikte Üsküdar Şemsipaşa’da yapılmaya başlanan Bahar ve Çiçek Bayramı, 1958 yılından itibaren ise Yenikapı, Vatan Caddesinde de yapılmaya başlanmış, Gülhane Parkı ise yeniden ağaçlandırılarak çevre düzenlemesine gidilmiştir.

Bayrama Özel:

Bayram zamanı Gülhane’ye ulaşım için otobüsler, vapur ve motorlar temin edilmiştir. Bayramın açılış gününden itibaren Gülhane Parkı’nda İstanbul’a gelecek yabancılara her türlü bilgi verebilecek bir servis görevlendirilmiştir. Gülhane Parkı’na giriş ücreti 25 kuruş olarak belirlenmiş ve bu ücret bayram boyunca değiştirilmemiştir. Bayramdaki bu hasılat belediye tarafından daha sonraki Çiçek Bayramları ve Gülhane’nin ıslahı ve iyileştirilmesi için kullanılmıştır.

Tekel İdaresi, 1954-1955 yıllarında bu bayrama özel ve yalnızca Gülhane Parkı’nda satılması üzerine “Sergi Sigarası” üretmiş ve bayramın sembolü olan kırmızı lale figürünü ambalajına basmıştır.

1955 yılından önce, Gülhane’de PTT şubesinin bulunmaması bayram ziyaretçilerini zor durumda bırakmış, Belediye’nin bu durumu görüşmesiyle PTT bir sonraki yıllarda Gülhane’ye bir pavyon açıp memur atamıştır. Daha sonra ise Bahar ve Çiçek Bayramı için hatıra pul koleksiyonu çıkarmıştır.

Bahar ve Çiçek Bayramı kutlanmaya başladığı tarihten dört yıl sonra 1954 yılında Bahar ve Çiçek Bayramı adında bayrama özgü bir gazete de çıkarılmaya başlanmıştır. Gazetede çıkan haberlerin çoğunluğunu bayramda yaşanan olaylar oluşturmaktadır. Bu çerçevede bayramda açılan sergiler, yapılan yarışmalar, konserler, kurulan stantlar, eğlence yerleri, halkın bayrama ilgisi, bayramın işleyişi, bayramın sağladığı fayda ve ortaya çıkardığı zararlara dair yazılar gazetenin başköşesinde yer bulmuştur. Ayrıca gazetede bayramın ünlü ziyaretçileri Safiye Ayla, Perihan Sözeri gibi dönemin meşhur sanatçılarının Gülhane ile alakalı röportajları önemli bir yer tutmaktadır.

En son 1962 yılında kutlanan bu bayrama benzer şekilde 1987 yılında “Gülhane Şenlikleri” düzenlenmeye başlanmıştır. Özellikle Cem Karaca, Müslüm Gürses, Ferdi Tayfur konserleriyle, ses yarışmalarıyla ve folklorik gösterileriyle akıllara kazınan bu şenlikler de 1994 yılında bitmiştir.

Herkesin erişebileceği ve herkese hitap edebilecek gelenekselleşebilecek etkinlikler, bugün İstanbul başta olmak üzere tüm şehirlerimiz için çok önemli bir sosyal ve ekonomik kalkınma aracı olabilir. Ayrıca Gülhane Parkı gibi tarihi değeri yüksek alanlarımızı sürdürülebilir bir şekilde şehre kazandırmak açısından anlamlı olacaktır. Tabii ki profesyonel bir danışma kurulu ile.

Belki bir başka bahara.

Kaynakça:

• Kart Aktaş, N. (2021). Mekân ve Hafıza: Bir Park Hikâyesi, 6. Uluslararası Mühendislik Mimarlık ve Tasarım Kongresi, İstanbul.
• Mutlu, M., (2016). İstanbul’da Halka Adanmış Bir Bayram: Bahar ve Çiçek Bayramı, Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi S. 58, s. 177-194.
• https://tarihdergi.com/gulhane-parkinda-bahar-bayraminda/
• Google Görseller

Casertavecchia, Caserta, İtalya’nın bir frazionesidir. Caserta şehrinin 10 km kuzeydoğusunda bulunan, yaklaşık 401 metre yükseklikte bulunan Tifatini Dağları’nın eteklerinde yer alan eski bir ortaçağ köyünün bulunduğu yerdir. İtalyancadan çevrildiğinde “Eski Caserta” anlamına geliyor.

1.Tarihi ve Günümüzdeki Durumu

1.1. Tarihi

Casertavecchia’nın tarihi hakkında kaynaklar kesin değildir, ancak Benediktin keşişi Erchempert’e göre Ystoriola Langobardorum Beneventi degentium kitabında köy MS 861’de kurulmuştur. Önceki Roma İmparatorluğu kasabasının adı “Casam Irtam”dı (Latince “yukarıda bulunan köy” anlamına gelir). Köy başlangıçta Lombardlar tarafından fethedildi ve yönetildi. Daha sonra Sarazen yağmalarına müstahkem dağ köyünün eyaletin Piskoposluğu haline gelmesine yol açtı. Norman egemenliği altında köy, Başmelek Aziz Mikail’e itafen katedralinin inşasına başladı. Bu dönemde kasabanın siyasi gücünü artıran Svabyalı Riccardo di Lauro (1232–1266) tarafından kontrol ediliyordu. Aragon Krallığı 1442’de köyü fethettiğinde önemi uzun vadede ve kademeli olarak azalmaya başladı. Sonunda Casertavecchia yalnızca yerel ilahiyat okuluna ve Piskoposluk koltuğuna ev sahipliği yapacaktı. Bourbonların yönetimi altında Caserta şehrinde büyük inşaatlar yapılmaya başlandı. 1842’ye gelindiğinde Caserta piskoposluğunun Casertavecchia’dan Caserta’ya taşınmasıyla siyasi yönetim tamamen büyük şehirdeki büyük saraya taşındı. 1 Ekim 1860’ta Volturno savaşında Napolililer, Casertavecchia’nın girişinde savaşın son direnişlerinden birini yaptılar; 400-500 Napoliten askeri, İkinci İtalyan birleşme savaşının belirleyici savaşlarından birinde Giuseppe Garibaldi’ye teslim olmuştur.

1.2. Günümüzdeki durumu

1960 yılında Casertavecchia, İtalyan Ulusal Anıtı ilan edildi. Günümüzde köy öncelikli olarak bir turizm merkezidir. Ziyarete değer yerler arasında katedral, kilise ve mevcut kale kalıntıları yer almaktadır. Ziyaretçiler çevredeki kırsalın panoramik manzarasına sahip yerel restoranlarda yemek yiyebilir.

2. Köyün yapısı ve Özeti

Sokakları ve meydanlarıyla, 1600’lerden kalma fresk parçaları ve nostaljik izleriyle
zenginleştirilmiş Addolorata Şapeli,12.yüzyıldan kalma portalıyla meşhur Casa Ferraiuolo ve antik avlusu ve sundurmasıyla meşhur Casa Uzzi gibi unutulmaz görüntüler sunuyor;ötede, sundurma portalı ve tirizli pencereyle Casa Pisano’nun cephesinde bulunmaktadır. Köy, antik tarihi görünümünü korumanın yanı sıra, Caserta ovasının tamamı ve ufukta Vezüv Yanardağı ile Kraliyet Sarayı üzerinde olağanüstü panoramik noktalar sunmaktadır.

• 1.Görsel:Hediyelik eşya dükkanı
• 2.,3.,4. ve 5.Görsel:Katedral Meydanına doğru ilerleyen sokaklar
• 6.Görsel:Sokakta dolaşan bir keşiş
• 7.Görsel:Katedral Meydanı

3.Köyün Dikkat Çekici Noktaları

3.1. Katedral

Vescovado Meydanına hakim olan, köyün ana binası ve kalbi olan Aziz Michele’ye
adanmış katedralin cephesidir. Katedral, piskopos Rainulf tarafından on ikinci yüzyılın
başlarında kuruldu ve ana kapının arşitravında belirtildiği gibi, halefi Nicholas’ın yaptırdığı
ilave çalışmaların ardından 1153’te tamamlandı. Apulian Romanesk’in (en iyi örnekleri
arasında Bitonto ve Trani katedralleri vardır) ve Cassinese kökenli Benedictine tarzının
kirlettiği Sicilya-Norman tarzı, Amalfi, Gaeta ve Monreale katedralleriyle birlikte bu mimarinin en güzel
örneklerinden birini oluşturur. Katedral, günümüzde görkemli düğünlere ve turizme ev sahipliği yapmaktadır.

3.2. Beşaret(Hristiyan bayramı) Kilisesi

Ön cephesi gül pencereli, tek sivri pencereli ve sivri kubbeli çan kulesiyle zenginleştirilmiş, 13. yüzyılın sonlarından kalma gotik kilise. Eski köyde, pitoresk Annunziata sokağı boyunca, sağda, asil bir arma taşıyan mermer bir portalla süslenmiş, on sekizinci yüzyıldan kalma bir revak açılıyor. Revak, üç pencereli sade bir cephesi ve tepesinde bir gül bulunan Gotik akımıyla yapılan Annunziata kilisesinin (13. yüzyılın sonları) önünde yer alır. Büyük pencereli tek nefli iç mekan basit ama çağrıştırıcıdır. Tek lanset pencereli üç sıralı çan kulesinin üzerinde bir sivri kubbe bulunur.
Biraz ileride, katedralin çan kulesinin altından güzel kubbeli tonozlu büyük bir oval taş kemer geçmektedir. Bunu geçince Papa Benedict 13.yüzyılın dört ziyaretini hatırlatan yazıyı görmek mümkündür (ikincisi 1725’te ve diğeri 1729’da). Daha sonra, estetik tüf portalları olan eski evlerin, Katedral’in ve eski ruhban okulunun gözlerden uzak kalan dikdörtgen şeklindeki keyifli ve samimi Vescovado meydanına doğru çıkılır.

3.3. Kale

9.yüzyıldan kalma bu yapı, köyün kuruluşundan hemen sonra inşa edilmiştir. O dönemki kulelerden 30 m daha yüksek silindirik bir hal almıştır. İçeride sıklıkla sergiler, gösteriler ve tarihi canlandırmalar düzenlenmektedir. Kalenin tepesinin üzerinden Kilisenin ve Katedralin çan kuleleri ve Kilise’nin görkemli kubbesinin öne çıktığı şehrin genel bir manzara görmek mümkündür. Mevcut durumu hakkında konuşulduğunda kuleyle beraber en harap durumdaki yapıdır, restorasyon yapılmadığı takdirde bu yapının tarihe karışması kaçınılmaz olur.

4. Yazarın Gezi sırasında Çektiği Fotoğraflardan Derleme

Köye geldiğinizde bu noktadan Vezüv dağı ve Kent gözünüzün ucunda olacaktır.

Köyün içine girdiğinizde sizleri duvara asılı sardunya, küpe çiçeği, çuha çiçeği gibi yerörtücüler karşılayacaktır hatta acem borusu da görmek mümkündür. Kısacası köyün antikliği çekiciliği kadar sokakların renkliliği de ön plana çıkmaktadır.