6 Şubat 2023 tarihinde saat 04.17’de, merkez üssü Kahramanmaraş’ın Pazarcık ilçesinde meydana gelen ve 10 ili etkileyen deprem, hepimizi derinden etkiledi. Bu olay, afetlere karşı daha etkili önlemler almanın önemini bir kez daha hatırlattı. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Mimarlık ve Tasarım Fakültesi Peyzaj Mimarlığı bölümü üçüncü sınıf öğrencileri olarak, Deprem Parkları konusunda detaylı bir araştırma gerçekleştirdik ve beş soru üzerinden deprem parklarının ideal tasarımı hakkında değerlendirmelerde bulunduk.

Deprem Parkı Nedir?

Deprem parkları, gündelik yaşamda halkın park ihtiyaçlarını karşılayan alanlar olmasının yanı sıra, deprem anında acil ihtiyaçlarını karşılamak üzere tasarlanmış fonksiyonel ve estetik parklardır. Bu parklar, barınma, toplanma, yeme-içme, sıhhi tesisat gibi temel yaşamsal ihtiyaçların deprem anında karşılanabilmesi amacıyla dizayn edilir. Bu özellikleri nedeniyle deprem parkları, dönüşüm parkları olarak da nitelendirilirler.

Deprem parkları ayrıca deprem eğitimi, farkındalık oluşturma ve toplumun afetlere hazırlıklı olmasını sağlama amacıyla özel olarak tasarlanmış alanlardır. Bu parklarda, depremle ilgili öğrenme ve deneyimleme fırsatları sunulur.

Deprem parklarında genellikle aşağıdaki unsurlar bulunabilir:

• Simülasyon alanları: Deprem anını canlandıran simülasyonlar ve interaktif deneyimler sunar.
• Eğitim panoları: Deprem ve afetler hakkında bilgi sunan panolar ve infografikler içerir.
• Toplanma alanları: Acil durumlarda toplanma ve organize olma alanları sağlar.
• Barınma alanları: Geçici barınma ihtiyacını karşılayacak yapılar veya bölgeler bulunabilir.
• Ekipman ve malzeme: İlk yardım malzemeleri, su kaynakları gibi gerekli araç gereç sağlanabilir.
• Deprem örnekleri: Gerçek veya yapay olarak oluşturulmuş deprem sonuçlarının sergilendiği alanlar olabilir.
• Farkındalık etkinlikleri: Deprem riski hakkında farkındalık oluşturan etkinlikler düzenlenebilir.
• Eğitim merkezleri: Deprem bilinci ve afet hazırlığı eğitimleri sunulan merkezler bulunabilir.

ÖZLEM BÜYÜKTAŞ’ın Tasarımı:

Peyzaj Mimarlığı üçüncü sınıf öğrencisi Özlem Büyüktaş, 150 dönümlük deprem parkı öneri projesinde 12 farklı kullanım alanı belirlemiştir. Park, insanların ihtiyaçlarına yönelik mekanlarla donatılmıştır (Şekil 1’de gösterildiği gibi).

Özlem Büyüktaş, peyzaj projelerinde görsel estetiğe büyük bir önem veren biri olarak, deprem parkı tasarlarken temel ihtiyaçları karşılamak kadar görsel estetiğe de dikkat etmenin önemli olduğunu vurgulamaktadır. Bir deprem parkı, acil durumlar ve temel ihtiyaçların karşılanmasının ötesinde, insanların ruhsal rahatlaması ve huzur bulması için de bir alan olabilir. Ancak, görsel estetik ve fonksiyonel kullanım arasında denge sağlamak kritiktir. Parkın tasarımı, acil durumlar için gereksinimleri karşılarken aynı zamanda estetik açıdan da çekici olmalıdır. Bu dengeyi sağlamak için doğru malzemelerin, renklerin ve peyzaj unsurlarının seçimi önemlidir. Estetik tasarım, insanların parkı daha iyi kullanmalarını teşvik edebilir ve parkın toplumda daha etkili olmasına yardımcı olabilir.

Özlem Büyüktaş’ın vurguladığı gibi, görsel estetiği fonksiyonellikle bir araya getirerek, deprem parklarının hem ihtiyaçları karşılayan hem de insanların keyif alabileceği alanlar olmasını sağlamak mümkündür.

Deprem Parklarında Görsel Estetiğin Önemi ve Dikkat Edilmesi Gereken Faktörler:

Deprem parklarında görsel estetik önemli bir faktördür çünkü parkın ziyaretçilere çekici gelmesi, hoş bir atmosfer sunması ve deprem bilincini etkili bir şekilde iletebilmesi gerekmektedir. İşte deprem parklarında görsel estetiğe dikkat edilmesi gereken bazı faktörler:

Bitki Düzenlemeleri: Bitki seçimi ve düzenlemeler, parkın görsel cazibesini artırabilir. Renk uyumuna dikkat etmek, mevsimsel çeşitlilik ve bakım önemlidir.

Heykeller ve Sanat Eserleri: Heykeller veya sanat eserleri, parka özgünlük ve estetik katabilir.

Renk Seçimi: Uyumlu renk paletleriyle parkın atmosferi belirlenebilir.

Yolu İşaretlemeleri: Ziyaretçilerin rahat hareketi için estetik işaretlemeler tasarlanmalıdır.

Aydınlatma: Işıklar, gece ve gündüz estetiğini artırabilir.

Su Özellikleri: Su özellikleri, görsel çekiciliği yükseltebilir. Bakımı unutulmamalı.

Mimari Unsurlar: Oturma alanları, çardaklar gibi unsurlar eklenerek park estetiği artırılabilir.

Sadelik ve Düzen: Sadeliği koruyarak parkın estetiği en iyi hâle getirilebilir.

Tematik Tasarım: Parkın teması, semboller ve detaylarla güçlendirilebilir.

Bakım ve Temizlik: Düzenli bakım, görsel estetiği korumada önemlidir.

SEMA NUR DİREK‘in Tasarımı:

Peyzaj Mimarlığı üçüncü sınıf öğrencisi Sema Nur Direk, deprem parkları konusundaki proje paftasını özenle tasarlamıştır. Bu projede, deprem parklarının insanların ihtiyaçlarına yönelik doğru ve etkili kullanım alanlarını içermesi gerektiğine söylemiştir. Sema Nur Direk’in proje paftası, deprem parklarının sadece görsel estetik değil, aynı zamanda işlevsel ve kullanışlı olması gerektiğini anlatan bir yaklaşımı yansıtmaktadır. Projede yer alan pafta, çeşitli bölümler ve alanları içerirken, bunların her biri deprem anında ve sonrasında karşılaşılabilecek ihtiyaçlara uygun olarak düşünülmüştür. Sema Nur Direk’in yaklaşımı, deprem parklarının sadece afet durumlarına yönelik değil, aynı zamanda günlük yaşamda da halka hizmet etmesi gerektiğini belirtmektedir. Böylelikle, deprem parkları sadece acil durumlar için değil, toplumun günlük ihtiyacını karşılamak amacıyla da kullanılabilecektir. Sema Nur Direk, deprem parklarının insanların güvenliği ve ihtiyaçları için tasarlanması gerektiği fikrini vurgulayarak kentlerde en az 2 tane olması geleceğe yönelik bir ihtiyaç olduğunu söylemiştir.

Deprem Parklarında Kullanılmasını Önermediğimiz Kullanım Alanları:

Bungalov Evler: Deprem parklarında genellikle bungalov evler kullanılmaz. Bu parklar, afet farkındalığı, hazırlık ve eğitim amacıyla tasarlanmıştır. Ancak bazı parklarda afet sonrası yaşam koşullarını anlatmak için bungalov ev benzeri yapılar sergilenebilir. Bu yapılar, ziyaretçilere afet sonrası barınma ve yaşam ihtiyaçlarını anlatmayı amaçlar. Deprem parklarının ana hedefi farkındalık oluşturmak ve toplumu hazırlıklı hale getirmektir, bu nedenle bungalov evler genellikle konut amacıyla kullanılmaz.

Morg Yerleri: Deprem parklarında morg alanlarına yer verilmemesi, ziyaretçilerin psikolojik olarak olumsuz etkilenmesini önlemeye yönelik bir yaklaşımdır. Ancak, bazı deprem parklarında buz pistleri deprem sonrası morg alanı olarak kullanılabilmektedir. Bu uygulama Türkiye ve dünya genelinde görülmektedir.

Mezarlık Yerleri: Deprem parklarının tasarımında, depremzedelerin duygusal ihtiyaçları da göz önünde bulundurulmalıdır. Bu nedenle, depremzedelerin psikolojisi düşünülerek parklarda mezarlık alanlarına yer verilmesi önerilmez. Zira depremzedelerin zaten zorlu bir deneyim yaşadığı düşünüldüğünde, bu tür alanlar onların duygusal travmasını daha da artırabilir.

CAN SAKINCI’nın Tasarımı:

Peyzaj Mimarlığı üçüncü sınıf öğrencisi Can Sakıncı, Deprem Parkı Öneri Projesi’ni tasarlarken ayrıntılı bir araştırma yapmış ve 2011 yılındaki Van depremi deneyimini projeye yansıtmıştır. 160 dönümlük Deprem Parkı projesindeki her ayrıntıyı göz önünde bulundurmuş ve tasarımını bu temel üzerine oturtmuştur. Can Sakıncı’nın projesinde dikkat çeken noktalardan biri, kullanım alanlarının dönüşümlü şekilde tasarlanmasıdır. Önerdiği Deprem Parkı, normal zamanlarda halkın günlük ihtiyaçlarını karşılayabileceği kullanım alanlarına sahiptir. Ancak deprem anında bu alanlar, acil ihtiyaçları karşılamak üzere tasarlanmış şekilde kullanıma geçecektir. Projede öne çıkan öneriler arasında, spor alanlarının deprem sonrası seyyar mutfak alanına dönüştürülmesi, meydan alanının toplanma bölgesine dönüştürülmesi, buz pistlerinin morg alanlarına, amfi alanının helikopter pistine, mesire alanlarının barınma alanlarına ve cafe ile oyun alanlarının yemek dağıtım ünitesi alanlarına dönüştürülmesi bulunmaktadır.

Can Sakıncı, Deprem Parkı’nın dönüşümlü ve işlevsel kullanımını vurgulayarak, deprem öncesi ve sonrası ihtiyaçlara yönelik çözümler sunmayı amaçlamaktadır. Bu yaklaşım, deprem anında halkın güvenliği ve ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik sağlam bir tasarım sunmaktadır.

Deprem Parklarında Ticari Hizmetler kullanılabilir mi?

Deprem parklarında ticari alanlar kullanılabilir. Ancak, ticari alanların tasarımı ve kullanımı deprem parkının temel amacını desteklemelidir. Ticari alanlar, deprem parkının sürdürülebilirliğini sağlamak, ziyaretçilere hizmet sunmak veya gelir elde etmek amacıyla düşünülebilir. Örneğin, bir cafe veya hediyelik eşya dükkanı, ziyaretçilere konfor ve hizmet sağlayabilir. Ancak, ticari alanların deprem parkının ana amacını engellememesi önemlidir. Deprem parkları öncelikle afet durumlarında toplanma, barınma, acil hizmetler gibi ihtiyaçları karşılamak üzere tasarlanır. Ticari alanlar bu amaçları desteklemeli ve parkın özelliğini korumalıdır.

NİLÜFER YILMAZ‘ın Tasarımı:

Peyzaj Mimarlığı 3. sınıf öğrencisi Nilüfer Yılmaz, Deprem Parkı proje önerisinde bitki kullanımına büyük bir özen göstermiştir. Deprem parklarının sürdürülebilirliği için bitkilerin yerleştirileceği alan ve iklim koşullarının dikkate alınması gerektiğini vurgulamıştır. Bu kapsamda, yerel bitki türlerinin seçimi, su tasarrufunu teşvik eden bitki örtüsünün tercih edilmesi gibi stratejilerin projede önemli bir yer tuttuğunu görmekteyiz. Nilüfer Yılmaz, çevreye uyumlu ve dayanıklı bitki seçimleriyle deprem parklarının hem görsel açıdan çekici hem de uzun süre korunabilir şekilde tasarlanmasına katkı sağlamayı amaçlamaktadır.

Deprem Parkında Kullanılacak Bitkilerde Dikkat Edilmesi Gerekenler:

Deprem parklarında kullanılan bitkilerin seçimi, parkın amacına, bölgenin iklim koşullarına ve sürdürülebilirliğe göre değişebilir. Ancak genel olarak şu tür bitkilerin tercih edilmesi önerilir: Dayanıklı ağaçlar, Az bakım ihtiyacı olan bitkiler, yerel bitkiler ,düşük büyüme ve engelsiz görüş, çalılar ve çiçekler, aromatik bitkiler, yerel ekosistemi destekleyen bitkiler, su tasarruf, düşük alerjen ve engelli erişimi düzenlemesi olan bitkiler. Bu faktörler göz önünde bulundurularak deprem parkında bitki seçimi yapılırken, parkın amacı ve kullanımı da dikkate alınmalıdır.

Deprem Parkında Kullandığımız Bitkiler:

İĞNE YAPRAKLILAR:

• PİCEA PUNGENS
• CUPRESSUS LEYLANDİİ
• THUJA OCCİDENTALİS SMARAGD
• PİNUS SYLVESTRİS
• CUPRESSUS ARİZONA FASTİGİATA
• CEDRUS DEODORA PENDULA

YAPRAK DÖKEN AĞAÇLAR:

• SALİX BABYLONİCA
• AESCULUS HİPPOCASTANUM
• ACER PLATANOİDES
• TİLİA CORDATA
• POPULUS ALBA
• ELAEAGNUS ANGUSTİFOLİA
• FRAXİNUS EXCELSİOR
• ROBİNİA PSEUDOACACİA
• ROBİNİA HİSPİDA L.
• PRUNUS CERASİFERA
• MALUS FLORİBUNDA
• PRUNUS SERRULATA
• ALCEA ROSEA
• MORUS NİGRA PENDULA
• BETULA PUBESCENS EHRH.
• MALUS DOMESTİCA
• PYRUS COMMUNİS
• PRUNUS DULCİS

ÇALI GRUBU:

• ROSA L.
• EUONYMUS JAPONİCUS VARİEGATA
• CHAENOMELES JAPONİCA
• BUXUS SEMPERVİRENS BALL
• VİBİRNUM SP.
• LANTANA CAMARA
• WEİGELA FLORİDA
• SYRİNGA VULGARİS

MEVSİMLİK BİTKİLER:

• BRASSİCA OLERACEA VAR.
• PETUNİA İNTEGRİFOLİA
• TAGETES PATULA
• CARYOPHYLLACEAE DİANTHUS

SEDEF YİĞİT’in Tasarımı:

Peyzaj Mimarlığı üçüncü sınıf öğrencisi olarak, PeyzaX dergisinde yazarlık yapmaktayım. Literatürde Deprem Parkları konusunda Türkçe kaynakların sınırlı olduğunu fark ettik. Bu durum, gelecekte bu alanda araştırma yapacak öğrencilere rehberlik sağlamak amacıyla bu yazıyı kaleme almamıza ilham verdi. Deprem parkları konusu, afetlere karşı hazırlıklı olma ve toplumun güvenliği açısından büyük önem taşımaktadır. Bu yazının, gelecek araştırmacıları bilgilendirmesini ve bu alandaki çalışmaların gelişmesine katkı sağlamasını umuyoruz.

Deprem Parkında Kullanılmasını Önerdiğimiz Kullanım Alanları:

Deprem parkları, afetlere karşı toplumu hazırlamak ve afet durumlarında gereksinimleri karşılamak amacıyla tasarlanmış özel alanlardır. Bu bağlamda, deprem parklarının kullanım alanlarının özenle seçilmesi büyük önem taşımaktadır. Deprem parklarında önerdiğimiz kullanım alanları, toplumun güvenliği, ihtiyaçları ve afet farkındalığına yönelik unsurları içermelidir. Bu bağlamda, önerdiğimiz kullanım alanları şunlar şeklinde sıralanabilir:

• Otopark: Ziyaretçilerin güvenli şekilde araçlarını park edebilmesi için geniş ve düzenli otopark alanları tasarlanmalıdır.
• Yönetim Binası: Parkın yönetimi ve organizasyonunun sağlandığı bir merkez olmalıdır. Acil durum koordinasyonu için de kullanılabilir.
• Eğitim Alanı: Depremlere ve afetlere karşı eğitimlerin verildiği bir alan olmalıdır. Seminerler, atölye çalışmaları gibi etkinlikler burada düzenlenebilir.
• Deprem Simülasyon Merkezi: Gerçekçi simülasyonlarla deprem anının deneyimlenebileceği bir merkezdir. Ziyaretçilere afetler karşısında nasıl tepki verileceği öğretilebilir.
• Su Deposu: Acil durumlarda su ihtiyacını karşılamak için su deposu bulunmalıdır.
• Yiyecek Deposu: Deprem sonrası yiyecek ihtiyacını karşılamak üzere yiyecek deposu veya dağıtım alanı düşünülmelidir.
• Çadır Alanı: Afet durumlarında geçici barınma için çadırların kurulabileceği bir alan olmalıdır.
• Kayıp Toplanma Alanı: Deprem sonrası ayrılmış olan ailelerin buluşabileceği bir toplanma noktası olmalıdır.
• Hayvan Barınağı: Evsiz hayvanların barındırılabileceği bir alan tasarlanmalıdır.
• Jeneratör Odası: Elektrik kesintilerine karşı jeneratörlerin bulunduğu bir oda olmalıdır.
• Wc/Duş: Temizlik ve hijyen ihtiyaçlarını karşılayacak tuvalet ve duş alanları düşünülmelidir.
• Çocuk Oyun Parkı: Ailelerin çocukları için güvenli bir oyun alanı tasarlanmalıdır.
• Çamaşırhane: Afet sonrası temizlik ihtiyacını karşılamak üzere çamaşırhane düşünülmelidir.
• Bulaşıkhane: Yemek sonrası bulaşıkların yıkanabileceği bir alan tasarlanmalıdır.
• Helikopter Pisti: Gerektiğinde acil tıbbi yardım veya tahliye amaçlı kullanılabilecek bir helikopter pisti bulunmalıdır.
• Sağlık Ünitesi: İlk yardım ve basit sağlık hizmetlerinin sunulabileceği bir birim olmalıdır.
• Psiko-Sosyal Destek Ünitesi: Afet sonrası psikolojik destek sağlayan bir birim tasarlanmalıdır.
• Yemek Dağıtım Alanı: Deprem sonrası yemek dağıtımı için uygun bir alan düşünülmelidir.
• Anne-Bebek Emzirme/Bakım Yeri: Anne ve bebeklerin ihtiyaçlarını karşılayabilecek özel bir alan olmalıdır.
• Kültür Merkezi: Eğitim, kültürel etkinlikler ve topluluk etkileşimi için kullanılabilecek bir merkez tasarlanmalıdır.

Deprem parkları, afet öncesinde ve sonrasında dönüşümlü olarak kullanım alanları sunar.

Sonuç olarak, deprem parkları, afetlerin etkilerini somut şekilde deneyimleme fırsatı sunarak toplumsal farkındalık oluşturan ve acil durum hazırlıklarını teşvik eden önemli alanlardır. Bu parklar, interaktif simülasyonlar ve görsel materyaller aracılığıyla afetlere karşı bilgi ve beceri kazandırmakla kalmaz, aynı zamanda toplumsal dayanışma ruhunu güçlendirir. Bizler, beş arkadaş olarak, Van kentin de deprem parkının nasıl olması gerektiği konusunda önerilerde bulunduk ve modellemelerle destekledik. Amacımız, bu çabalardan deprem parklarının etkili tasarımıyla ve toplumun gelecekteki afetlere hazırlıklılığıyla ilgili farkındalığın artmasını sağlamaktır.

Altınpark, Doğu Akdeniz ülkeleri arasında yılın parkı seçilen 640 bin m2lik bir alandır ve Ankara’nın en büyük rekreasyon alanıdır. Altınpark, yüzde 85’ini yeşil alan ve gölet düzenlemelerinin oluşturduğu eşsiz bir yerleşke olup, mevcut alanın yüzde 15’inde ise yapı ve meydanlar bulunmaktadır. Ankara’nın en kapsamlı parkı olarak hizmet veren Altınpark, yeşil ile mavinin buluştuğu, eğlence, gezinti, spor ve fuar etkinliklerine ev sahipliği yapmaktadır. Altınpark, bünyesinde oluşturduğu sosyal tesis ve etkinliklerle modern bir park olmasının yanı sıra Türkiye’de birçok ilki de bünyesinde barındırmaktadır. (1)

Altınpark’ın Tarihi:

Ankara Altınpark’ın tarihi 1985 yılında yapılan proje yarışmasında birinci seçilen projesinin uygulanmasıyla meydana gelmiştir. Altınpark, 1985 yılından önce 1977 yılına kadar “golf kulübü” olarak kullanılan bir alandır. (2)

Altınpark’ın İçerisinde Neler Var:

1.  Feza Gürsey Bilim Merkezi
2. Kapalı ve Açık Spor Alanları
3. Açık ve Yarı Açık Gösteri Amfileri
4. Paten Kayma Pistleri
5. Türk, İtalyan ve Çin Lokantaları
6. Türk Sokağı ve Tepe Hanı
7. Yürüyüş Alanları
8. Kondisyon Alanları
9. Çocuk Oyun Alanları
10. Piknik Alanları
11. Dinlenme ve Eğlenme Merkezleri
12. Gölet ve Bahçeler
13. Üretim Sahaları
14. Olimpik Yüzme Havuzu
15. Mini Golf Sahası
16. At Tavlası
17. Kültür Merkezi
18. Kına ve Düğün Salonları
19. Expo Center

Altınpark, 19 farklı mekanların ve aktivitelerin bir arada bulunduğu bir parktır.(1) Bu yazımızda Altınpark’ın Yapay göletini, Bahçelerini ve çocuk oyun alanlarını ele alacağız.

Önerilen Yazı

Ankara’nın Parkları: Görülmeye Değer 5 Kent Parkı

Japon Bahçesi:

Altınpark’ın bir kısmında Japon bahçesi vardır. Peyzaj mimarı öğrencileri, Peyzaj Sanat Tarihi derslerinden öğrendikleri uzak doğu bahçelerinden Japon bahçelerinin, bahçe tasarımında kullandıkları unsurları burada uygulamalı olarak görebilir .

Altınpark Japon Bahçesine ilgi çok fazladır. Bahçe en çok gelin ve damatların odak noktası haline gelmiştir. Her gün en az üç dört tane gelin ve damatı fotoğraf çekerken görebilirsiniz.

Japon bahçeleri hakkında ilk tarihi bilgiler NihonShoki’ ye zamanına dayanır. Japon bahçeleri imparatorluk tarafından altıncı yüzyıl başında düzenlenmiştir. Japon bahçelerinde zenginlik ve lüksü bir kenara bırakıp insan ve doğa ilişkisini ele alırlar. İnsanın doğadan geldiğine doğaya özlem kaldığını bahçe sanatlarında gösterirler. Japonlar göre Bahçe; insan ile doğa arasında bir köprü vazifesi görmektedir.(6)

Bahçeyi gezerken adeta bir japon bahçesindeymiş hissi uyandırır. Bunun nedeni japonların bahçelerinde sıklıkla su kullanmasıdır. Japon bahçelerinde suyun bu kadar kullanılmasının sebebi; suyun hayatı temsil etmesine inanılmasıdır. (1) bu da budizm inancından gelir. Budistler dağlardan gelen suyun bir yerde toplanmasını(göl, nehir vb.) insanın doğumu ile ölümü arasındaki yaşamı temsil etmesine inanır. Suyun içerisine bırakılan kaya parçalarının ise hayatta karşılaştığımız zorlukları anlatır. Altınpark’ta Japon bahçesinde gördüğümüzde suyun etrafında bir bitkisel tasarım yapılması.

Topiary Sanatı:

Altınparkta yürürken yol kenarlarında budanmış bitkilere rastlarız aynı zamanda hem budanıp hem de şekil verilmiş bitkileri de görürüz. Buna Topaiary Sanatı denir.

Topiary sanatı; ağaç ve çalılara budanarak formal ya da informal olarak şekil verme sanatıdır. Tarihi Romalılara dayananır. Romalılardan sonra Avrupa’nın hemen her yerinde topiary etksi görülmüştür ve Rönesansta zirve nokasına ulaşmış durumdadır. Fakat naturalistik bahçe sanatının yaygınlaşmasıyla Topiary sanatı eski önemini yitirmiştir. (3)

Parkta insanların ilgisini peyzaj ögelerine çekmek için topiary sanatı ile güzel tercih yapılmış.

Parkta bitkilere arabadan, flamingodan şekil verilmiş. Peki budama ve şekil vermek nedir sorusuna gelirsek. Budama; Ağaçlara, süs bitkilerine ve çamlara yapılan önemli işlerden birisidir. Doğru yapıldığı sürece bitkiye zararı yoktur aksine faydası vardır. Bitkinin daha sağlıklı ve uzun ömürlü olmasını sağlar. Şekil vermekte budanmış bitkilere istediğimiz şekle dönüştürmemizi sağlar. Altınpark’ta gördüğümüz şekilli bitkiler bunlara örnektir.

Altınpark Şirinköy:

Şirinler köyü parkın iç taraflarında yer alan ve çocukların ilgi gösterdiği bir tema parkıdır. Tema parkının içerisinde Şirinler köyü ve şirinler heykeli yer almaktadır. Parkın girişi ücretsizdir. Fakat bir yıla yakındır tema parkı kaldırılmış durumdadır. Ankara Altınpark‘ta artık bir şirinler köyü bulunmamaktadır :((

Prenses ve yedi cüceler heykeli:

Altınpark’ın ortalarına doğru budanmış ağaçların arasında prenses ve yedi cücelerin heykelini görebilirsiniz. çocukların ilgi odağı olduğu bir alandır.

Kaya Bahçeleri:

Kaya Bahçesi, kaya ve bitkilerin oluşturduğu kompozisyonlardır. Bitkiler kayalar için büyük bir öneme sahiptir. Kayaların keskin ve sert görünümleri bitkiler sayesinde yumuşatılabiliyor. bitki ve kaya ikilisi estetik peyzaj karakterini ortaya çıkarır. Böylece kayalar, daha doğal ve insanlara daha yakın olurlar. (5)

Altınparkın belirli kısımlarında da kaya bahçeleri bulunur. Etraflarında birbirlerine uyumlu farklı bitkiler yer alır. Kaya bahçeleri bazen kumlar, kayalar ve bitkilerden bahçe girişlerinde oluşur mesela japonların zen bahçeleri gibi bazen de su ögeleriyle suyun içerisine, yan kenarlarına kayalar yerleştirilerek oluşturulur. Kaya bahçeleri tasarımında dikkat edilmesi gerekilen en önemli noktalar doğal taşların ve bitkilerin birbirlerine uyumu, birbirlerini tamamlaması, göz yormayan bir bahçe tasarımı olması. Altınpark’taki kaya bahçeleri de birbiriyle uyumlu güzel kaya bahçeleriydi.

Altınpark Lunaparkı:

Çocukların ve gençlerin eğlenmesi için ayrılmış müzikli lunaparktır. Expo Center’in arka tarafında bulunur. Lunaparkın girişi ücretsizdir. İçerisindeki oyun aletlerine ortalama 15 TL karşılığında bilet alabilirsiniz. Lunaparkın çevresi bitkilerle perdelenmiştir.

Yapay Gölet:

Altınpark içindeki gölet büyüklüğü 32.000 m² derinliği ise 1,5 m’dir. Göletin içerisinde deniz bisikletleri yer alır. onlara binerek göletin içinde tur atabilirsiniz. Göletin etrafında 1500 kişilik göl tiyatrosu yer almaktadır.(4)

Altınpark’a Nasıl Gidilir:

• Kızılay Meydanı‘ndan 114, 185, 408, 440, 474, 492 numaralı otobüslerden birine binerek gidebilirsiniz.

• Gölbaşı’ndan 105, 106, 107, 195 numaralı otobüslerden birine binerek gidebilirsiniz
• Altındağ‘dan 114, 185, 408, 440, 474, 492 numaralı otobüslerden birine binerek gidebilirsiniz.
• Konumu Google Haritalarda görüntülemek için buraya tıklayınız.

Bahçeler, tarihin tüm zamanları boyunca insanlar için ayrı bir öneme sahip olmuştur. Gerek tarım amaçlı olsun gerek zevk, rahatlık bakımından olsun insanlar için öncelikli bir saha konumundadır. Peki tarihsel süreçte ilk bahçelerin nasıl, ne zaman oluştuğunu merak ettiniz mi gelin hep beraber bu yazımızda eski medeniyetlerde bahçe sanatına bakalım.

Bahçe kelimesinin kökeni Farsçadan gelmektedir ve “Küçük bağ” anlamında kullanılır. İlk bahçe fikirleri, dini ve mitolojiden etkilenerek ortaya çıkmıştır. Tarihsel süreçlerde yaşayan krallar, aristokratlar, imparotoriçeler ve önemli kişiler için yapılan bahçe sanatı, ait olduğu dönemin gelişmişlik düzeyini gösterirdi. İlerleyen zamanlarda ise bireye ve topluma özel bahçe sanatı uygulanmaya başlanmıştır.

Mezopotamya Bahçeleri:

Mezopotamya kavramı “Nehirler arası” anlamına gelir. Coğrafi konum olarak da Mezopotamya, Dicle ve Fırat nehirleri arasında kalan bir bölgedir. Mezopotamya döneminde önemli kavimler yaşamışlardır. Bunlar arasından mimari yönden önem taşıyan kavimler Asur ve Babil kavimleridir. Babil kavimi Dünyanın yedi harikasından biri olan “Babil’in Asma Bahçelerini” geriye bırakmıştır.

Babil’in Asma Bahçeleri:

Tarihsel süreçte en fazla popülerlik kazanmış olan bahçe “Babilin Asma Bahçeleri‘dir. Bu bahçeye sadece dilden dile dolaşan hikayelerden ve kitabelerden rastlıyoruz. Bahçenin var olduğunu gösteren kalıntılar maalesef günümüze kadar ulaşılamamıştır.

M.Ö. 605 yılında kral Nebukadnezar tarafından karısı için inşa edilmiştir. Yunan tarihçilerine göre Babil’in asma bahçesi 4-5 dekarlık bir alanı kaplamakta ve tiyatro amfileri gibi yükselmektelerdi. Formal bir plan özelliği gösteren teras bahçelerinde eğlence için ayrılmış serin köşeler mevcuttu. Hareketli sular, gölgelik ağaçlar ve fıskiyeli havuzlarda bulunurdu. Babil’in Asma bahçeleri uzaktan yeşilimsi, harikulade bir tepeyi göstermekteydi. Fakat harikulade bahçenin bulunduğu Babil şehri istilalar yüzünden sönmeye başlamıştı. Pers kralının Babil’i fethetmesinden sonra M.S. 5 ve 6. yüzyıllarda Babil’in asma bahçesi kum dağı haline gelip yeryüzünden silinmişti.

Eski Mısır Bahçeleri:

Mısır’da bahçeler çoğunlukla mağaralara ve duvarlara çizilmiştir. Resmedilen bu bahçeler genellikle Mısır’daki varlıklı ve soylu ailelerin ev bahçeleri olarak bilinir.

Eski Mısır bahçelerinde bostan ve meyve bahçeleri ön plana çıkmaktadır. Hatta şehirlerde yoğun bir şekilde meyve bahçeleri mevcuttur. Meyve bahçelerinin tarihi ise M.Ö 305-30 yıllarına dayanır. Eski Mısır Bahçe sanatının ilk örneği Kral Mete zamanında görülmektedir. Kral Mete M.Ö. 2720 yılında bir konut ve etrafını formal ve simetrik düzende yaptırmıştır.

Eski Mısır Bahçeleri genellikle kare şeklinde olup içerisinde akasya, incir ve palmiyeler bulunur. Mısır’da Nilüfer çiçeği de sıklıkla kullanılır. Zaten Nilüfer çiçeğinin vatanı Mısır’ da bulunan Nil Nehridir. Nilüfer çiçeği bir su bitkisi olmakla beraber Mısır’lılar tarafından kutsal sayılmaktadır. Nilüfer çiçeği Mısır halkı için ölümsüzlüğü, yaratılışı ve aydınlanmayı temsil etmektedir.

Eski Yunan Bahçeleri:

Eski Yunan bahçelerinde dini etkilere rastlanılmaktadır. Yunanlılar bazen tek bir ağacı bile kutsal sayarlardı ve mabetlere oldukça önem verirlerdi. Tüm amaçları mabetleri yaratmaya yönelikti. Bunun için sosyal, kültürel tesisleri gibi yerleri mabetlerin etrafına taşıyıp çoğu yerleri de yeşillendirmeye başladılar. Böylelikle halkı buralara doğru çektiler. Meşe, çınar, mersin bitkileri ve porsuk bulunan bu yerler zamanla bu dini yerleri parklara dönüştürdü. Yunan Bahçe sanatındaki asıl gelişmeler Büyük İskender döneminden başlamıştır. Park ve bahçeleri önemseyen Büyük İskender topluma açık parklar yaptırmıştır.

Eski Yunan bahçelerinde; bahçeler üç kısımdan oluşur.

1. Meyvelik yerleri (elma, armut, zeytin… oluşan)
2. Bağ kısmı
3. Budanmış bitkilerle etrafı sarılan çiçek yerleri.

Eski Roma Bahçeleri:

Roma halkı çoğunlukla çiftçi sınıfından oluşmaktaydı. Toprağı ekip biçmeye önem verirlerdi.

Eski Roma Bahçelerinde Yunan bahçe sanatının etkisi fazlaca görülmektedir. Romalı varlıklı aileler yaz aylarında deniz, göl gibi manzaralı yerlere taşınırlardı. Böylelikle Eski Roma’nın bahçe sanatına katkıları villa bahçeleri olmuştur. Romalılar villa bahçelerinde basamak tesisi yerlerinin yerine çevreyi saran budanmış çitler, çınar ve yeşil sahalar kullanılmıştır. Bunun yanında büyük sosyal yeşillik alanları da mevcuttur.

Eski İran Bahçeleri:

Eski İran bahçelerinin diğer ilk bahçelerden farkı; bahçe sanatlarının günümüze kadar taşıyabilmesidir. İran bahçeleri M.Ö 4000 yıllarına kadar uzanmaktadır. Eski İran bahçeleri, yunan bahçe sanatında olduğu gibi dinden etkilenmiştir. Döneminde etkin olan Zerdüşt inancından etkilenerek “tohum eken herkes tanrıya yaklaşmaktadır.” varsayımıyla toprağa, bahçeye önem vermişlerdir.

Sanat nedir veya sanatçı nedir diye sorsalar; her zaman “görülmeyen ne varsa görmemizi sağlayan eserler ve kişilerdir derim. Mesela her sabah yeni bir güne başlıyoruz kimimiz işe kimimiz okula gidiyoruz. Yol boyunca herkesin aklında sorunları, ailesi, dersleri, geleceği vb. gibi konularla meşgul oluyor. Fakat hiçbirimiz o her gün geçtiğimiz yolda asırlar boyunca ne kadar insanın geçtiğini neler düşündüklerini, hayal ettiklerini veya o yolun üstünde ne mutlulukların ne acıların yaşandığını düşünmüyoruz. İşte bize bu farkındalığı kazandıranlardır sanatçılar, göremediğimizi görmemizi sağlayanlardır. Bunun en iyi örneklerinden biride Budapeşte deki Tuna Kıyısındaki Ayakkabılar Anıtıdır.

Macaristan’ın başkenti olan Budapeşte’de bulunan Parlamento binasının karşısındaki Tuna nehri yolunun üstünde demir ayakkabılar bulunur. İnsanlar oradan geçtiklerinde ilk defa geçenlerin neden bu ayakkabılar burada, sanatçı bunu yaparak ne anlatmak istemiştir diye düşündüklerini, birkaç defa geçtikten sonra da hüzünlendiklerinden eminimdir. Çünkü oradaki demir ayakkabılar ne estetik amaçlı ne de ilginç bir çalışma niyetli orada durmuyor. Daha trajik bir hikayenin sonucu onlar orada. İnsanların geçmişi unutmaması için, o geçtikleri yolda yıllar önce neler yaşandığının farkında olmaları için yapılmış bir eser. Trajik bir geçmişin ölümsüzleşmesinin örneğidir Tuna Kıyısındaki Ayakkabılar.

Tuna Kıyısındaki Ayakkabıların Trajik hikayesi;

İkinci Dünya savaşının yaşandığı zamanlarda 15 ekim 1944 ile 28 mart 1945 yılları arası Macaristan da ulusal sosyalist Oklu Haç Partisi kurulur. Kısa bir süre ülkeyi yönetirken Nazilerle anlaşma yaparlar ve binlerce Yahudi’yi toplama kamplarına götürürler bazılarını da evlerinde, sokaklarda öldürürler. Tahminlere göre o zamanlar polis güçleri de Budapeşte deki Parlamento binasının önündeki Tuna nehri kıyısında kadın, çocuk demeden birçok Yahudi’yi sıralı bir şekilde ayakkabılarını çıkararak öldürmüşlerdir. Yahudilerin ayakkabılarını çıkarmalarını istemelerinin sebebi; o zamanlar ayakkabılar değerli ve pahalılardı. { 2 } İşte o günden bugüne Tuna nehri bir nevi Yahudilerin mezarlığı diye anılmıştır.

Tuna Kıyısındaki Ayakkabılar Kimin Eseri?

Bir gün bir sergi alanında Alman Generali, Picasso’nun savaş karşıtı bir tablosunu görür ve Picasso’ya dönüp şöyle der;

– Bu sizin eseriniz mi?

Picasso da derin bir bakışla Generale bakıp;

– Hayır efendim, bu sizlerin eseri der.

Bu hikayeden de çıkaracağımız gibi Tuna nehri kıyısındaki ayakkabı anıtının asıl sahibi sanatçılar değil. Sanatçılar sadece bize görülmeyen olanı gösterirler. Eğer o demirden ayakkabı tasarımını oraya yapmasalardı oradan geçen kimsenin aklına o trajik olay gelmeyecekti. Belki de çoğu kişi öyle bir olayın yaşandığını dahi bilmeyeceklerdi. Fakat sanatçının bu yaptığı tasarım birçok insanda farkındalık yarattı. Bu yüzden derim sanatçı görülmeyenleri gösterir eserleriyle.

Budapeşte deki trajik hikayeyi ayakkabı yoluyla bize gösteren sanatçılar ise Türk asıllı yönetmen Can Togay ve heykeltıraş Gyula Pauer’dir. Yönetmen Can Togay tasarladı ve heykeltıraş Gyula Pauer ise hayata geçirdi.

Ayakkabıların Yapımı ve Özellikleri:

Tuna nehri boyunca toplamda 60 tane çift ayakkabı bulunuyor. Ayakkabılar küçük , büyük fark etmeksizin her yaştan var. Burada anlatılmak istenen kimsenin o zamanlar güvende olmadığıdır. 60 çift ayakkabı özel bir yapımla demirden yapılmış ve yere sabitlenmiş bir şekilde duruyor. Ziyaretçiler geldikleri zaman mumları, çiçekleri anıtın etrafına bırakırlar.

Ayakkabı anıtının üç farklı yerinde, üç farklı dille bunlar Macarca, İbranice ve İngilizce olmak üzere dökme demir tabelalarda: ‘Ok ve Haç milisleri tarafından vurularak nehre atılan kurbanların anısına’ yazar { 1 }

.

Masalsı bir şehir hayatını sadece kitaplar ve filmler de olduğunu düşünürüz. Çarpık kentleşmenin hızla yayıldığı 21. yy’da masalsı bir kentin var olduğunu söylemek şaşırtıyorsa eğer o zaman Danimarka’nın eşsiz bir yerleşim yeri olan Brøndby köyüyle tanışma vakti gelmiştir.

Brøndby Köyü nerededir?

Danimarka’nın sjaelland adasının doğusunda yer alan ve Kopenhag’a bağlı olan bir yerleşim yeridir. (wikipedia,1) Danimarka’dan şehre yaklaşık 45 dakika uzaklıkta bulunan bu köy Dünyada eşsiz ve büyüleyici güzelliğiyle dikkat çekmektedir.

Brøndby Köyü Tarihi

Brøndby köyü 1964 yılında bir şehir fikri olarak ortaya çıktı. Bu yerleşkeyi tasarlayan peyzaj mimarının amacının aslında insanların sosyal ilişkilerini artırmak istediği olduğu söylenmektedir. Bu amacı gerçekleştirmek için Brøndby köyüne bazı kurallar koyuldu. Aynı zamanda köyün tasarımı dairesel halinde, evler birbirlerine yakın ve duvarlardan çok bitki çitleri kullanıldı ki komşuluk ilişkileri, insanlarla sosyalleşmeyi desteklesin.

Brøndby Köyünün Tasarımı

Güzelliğiyle ve dahi tasarımıyla dikkat çeken Brøndby köyü peyzaj mimarı Erik MYGİNG tarafından tasarlandı.

Brøndby köyünün tasarımı 12 dairesel topluluk bahçeler halinde, eşit arazi ve her ev başına 50 m² şeklindedir. Danimarkalıların Kolonihaver dedikleri koloni evlerin içerisi küçük ve bahçe aletleri için bir çeşit kulübe, depolama niyetli kullanılır. Yani kalabalık bir aile orada yaşayamaz. Ne kadar yerleşim yeri olarak bilinse de bu köydeki evler Brøndby’de banliyölerde tarımsal üretimin yapılabilmesi için inşa edildi. Brøndby köyü zaten bir yerleşim alanından çok tahsis bahçeleridir.

Köydeki tüm evlerin, tasarımın eşit olmasının sebebi herkesin bu köyde eşit haklara sahip olduğunu vurgulamaktır.

Brøndby Köyü Hakkında Genel Bilgi:

Brøndby köyü şehrin gürültüsünden, kirliliğinden ve kalabalığından arındırılan eşsiz bir köy ve aynı zamanda tarımda da elverişli olmayı destekliyor. Bu evler Yaz aylarında güneş enerjisinden faydalanıyor.

Fakat bu köyün belirli kuralları vardır. Herkes bu köyde gelip yaşayamaz. Sadece evi Brøndby köyüne yaklaşık olarak 20 km uzaklıkta olanlar gelip burada ev kiralayabilirler. Bu kuralı getirmelerinin sebebi insanlar zorunlu olarak bu köye gelip gitmesinler, isteyerek Brøndby köyüne gelmeleri. Kurallar sadece bunlarla sınırlı kalmıyor aynı zamanda bu köy sadece yaz aylarında kullanılabilir. Kışın elektrik ve ısıtma sistemi olmadığı için kış ayları genel olarak tüm köy kapalıdır. Bu yüzden insanların sadece nisan ve ekim arasındaki hafta sonları buraya gelmelerine izin verilir.

Brøndby Köyünde çoğunluk da olarak Türkler yaşıyor.

Mustafa Kemal ATATÜRK’ün İdeal Cumhuriyet Köyü Projesi

1937 yılında tam olarak kim olduğu bilinmeyen bir mimar tarafından İdeal Cumhuriyet Köy projesi tasarlanmıştır. Bu yerleşim yeri projesi MUSTAFA KEMAL ATATÜRK‘ün de beğenisini ve onayını almıştır ve projenin geliştirilmesini söyleyerek “çağdaş ve çevreye” önem veren bir yerleşim yeri haline dönüştürülmesini istemiştir. Fakat İdeal Cumhuriyet Köy projesi 1970 yıllarına kadar hayata geçirilememiştir. 1970 yıllarında AFET İNAN tekrardan Cumhuriyet Köy projesini gündeme getirip uygulanmasını istemiştir. Hatta AFET İNAN istemekle kalmayıp proje hayata geçirilsin diye çalışma atölyeleri bile kurmuştur. Fakat yine de İdeal Cumhuriyet Köy projesi uygulanmayıp sadece bir plan olarak kalmıştır.

İdeal Cumhuriyet Köy Projesinin Planı

İdeal Cumhuriyet Köy planı Afet İnan’ın “Devletçilik İlkesi” ve “Cumhuriyetin Ellinci Yılı İçin Köylerimiz”  adlı kitaplarında yer almıştır. (3)

Alanın tam merkezinde bir daire bulunur. Merkezindeki daireden çevreye doğru genişleyen dört dairesi ve dışa doğru bölünmüş 6 yolu olan bir yerleşim planıdır. Plana göre tam merkezindeki daireye bir anıt yapılması ve çevresinde de kamusal alanlar, sosyal tesisler, öğretmen evi ve yerleşim yerleri gibi toplam da 43 yapı inşa edilmelidir.

İdeal Cumhuriyet Köy Projesi İle Brøndby Köyünün Benzerliği

Plan olarak birbirlerine benzerlik gösteriyorlar. Her iki projede de dairesel bir alan üzerinde çalışılmıştır. Aralarındaki fark İdeal Cumhuriyet Köy projesinde merkezden dışarıya 6 tane olmak üzere yol çıkar. Brøndby köyünde ise merkezden dışarıya doğru bitki çitleri kullanılmıştır.

Fakat şunu unutmamak gerekir ki İdeal Cumhuriyet Köy bir yerleşim yeri projesiydi. Okul, hastane, yaşam alanı ve bir çok ihtiyacın karşılanabildiği bir yer olması planlanıyordu. Brøndby köyü ise yerleşim yeri değildir. Belirli kurallar altında köyü kullanabilen insanların belirli bir zamanda gelebildiği ve daha çok tarıma yönelik bir yerleşim alanıdır. Bu yüzdendir ki İdeal Cumhuriyet Köy projesinde yollar, konutlar, Brøndby köyünün 50 m²’lik evlerine göre daha büyük ve yaşanılabilir bir yer olacaktı.