Hızlı Git
Kentlerde afetlere hazırlık artık yalnızca büyük ölçekli altyapı meselesi gibi okunmuyor; mahalle içinde hızlı kurulabilen, dönüştürülebilen ve gündelik yaşamla ilişki kurabilen küçük ölçekli sistemler de giderek daha kritik hale geliyor. Bu çerçevede açılan “Mahalle Afet Donatıları: Modüler Acil İhtiyaç Üniteleri Tasarımı Öğrenci Proje Yarışması”, öğrencileri afet dayanıklılığı ile kamusal mekân tasarımını aynı zeminde düşünmeye davet ediyor. Yarışma, İTÜ Mimarlık Fakültesi ve BEATON Urban Furniture tarafından düzenleniyor ve başvurular 17 Mayıs 2026 tarihine kadar kabul ediliyor.
Bu çağrının dikkat çeken tarafı, tasarım problemini yalnızca “afet sonrası geçici barınma” düzeyinde bırakmaması. Yarışma metni, önerilerin afet öncesinde gündelik yaşama entegre olabilmesini, afet anında hızlıca devreye girebilmesini ve afet sonrasında da farklı işlevlerle yeniden kullanılabilmesini özellikle vurguluyor. Bu yaklaşım, modüler tasarımı tek seferlik bir acil durum çözümü olmaktan çıkarıp uzun ömürlü bir kamusal donatı fikrine yaklaştırıyor.
Yarışmanın konusu neyi hedefliyor?
Yarışma, mahalle ölçeğinde hızlı ve esnek mekânsal çözümler geliştirilmesini amaçlıyor. Depremle sınırlı bir senaryo yerine sel, yangın ve benzeri afet durumlarını da kapsayan bir düşünme alanı açılıyor. Katılımcıların afet türünü, senaryoyu ve proje bağlamını kendi araştırmalarıyla tanımlaması bekleniyor. Bu da yarışmayı yalnızca bir “ürün tasarımı” yarışması olmaktan çıkarıp, araştırma temelli bir tasarım egzersizine dönüştürüyor.
Beklenen tasarım dili ise oldukça net: kolay kurulabilen, sökülebilen, yeniden birleştirilebilen, farklı mekânlara uyarlanabilen, gerektiğinde büyüyüp küçülebilen sistemler. Burada mesele sadece teknik çözüm değil; aynı zamanda değişen ihtiyaçlara cevap verebilen bir tasarım mantığı kurmak. Özellikle peyzaj mimarlığı, mimarlık, endüstriyel tasarım ve kentsel tasarım alanlarında çalışan öğrenciler için bu çerçeve disiplinler arası düşünmeye elverişli bir zemin sunuyor.
Modüler acil ihtiyaç ünitelerinde öne çıkan kriterler
Yarışma duyurusunda tasarımlarda öne çıkarılan ölçütler arasında modülerlik, hızlı kurulum ve söküm, farklı durumlara uyarlanabilirlik, esneklik, gerektiğinde hareket edebilme, mevcut kentsel dokuya entegre olabilme, sürdürülebilir malzeme ve teknoloji kullanımı, çok amaçlı kullanım ve tekrar kullanılabilirlik yer alıyor. Bu kriterler, önerinin yalnızca formunu değil kullanım ömrünü ve operasyonel kapasitesini de değerlendirmenin merkezine taşıyor.
Bir başka önemli nokta da kapsayıcılık vurgusu. Duyuruda, özellikle dezavantajlı grupları gözeten ve afet sonrası oluşabilecek özel koşulları dikkate alan senaryoların geliştirilmesi bekleniyor. Bu yaklaşım, yarışmanın yalnızca nesne tasarımına değil sosyal adalet ve erişilebilirlik perspektifine de açık olduğunu gösteriyor.
Zorunlu modül yaklaşımı: En az 3 bileşen
Yarışmada tasarım önerilerinde en az üç zorunlu modül bileşeninin bulunması isteniyor. Duyuruda örnek modüller arasında temiz su depolama ve dağıtımı, hijyen modülü, enerji modülü, mobil mutfak ve beslenme, psikososyal destek ve ilk yardım, çocuk-genç etkinlik modülü, iletişim ve koordinasyon ile acil müdahale ekipmanları için depolama modülü sayılıyor. Bu yapı, katılımcılara hem işlevsel çeşitlilik hem de senaryo kurma imkânı sağlıyor.
Özellikle çocuk ve genç etkinlik modülünün seçenekler arasında yer alması, yarışmanın yalnızca temel fiziksel ihtiyaçları değil, toplumsal toparlanma süreçlerini de tasarım konusu haline getirdiğini düşündürüyor. Afet sonrası mekânsal organizasyonun psikososyal boyutunu gören projeler burada daha güçlü bir anlatı kurabilir.
Ürün yaşam döngüsü senaryosu neden önemli?
Yarışmanın güçlü taraflarından biri, her katılımcıdan tasarımına ilişkin bir ürün yaşam döngüsü senaryosu istemesi. Bu istek, tasarımın “afet sonrası kısa süreli kullanım” ile sınırlı kalmamasını; afet öncesi, afet anı ve afet sonrası evrelerde nasıl dönüşeceğinin düşünülmesini teşvik ediyor. Böylece değerlendirme sürecinde yalnızca estetik ya da teknik performans değil, zamana yayılan kullanım kurgusu da görünür hale geliyor.
Peyzaj ve kamusal mekân perspektifinden bakıldığında bu yaklaşım oldukça değerli. Çünkü mahalle ölçeğinde yerleştirilen bir donatı, afet olmadığı zamanlarda atıl kalırsa kentsel yaşam içinde yük haline gelebilir. Oysa gündelik yaşama eklemlenen, sonra kriz anında rol değiştiren bir sistem, çok daha ikna edici bir kamusal tasarım modeli sunabilir. Bu nedenle yarışma, yalnızca “tasarlama” değil “tasarımın yaşamını kurma” becerisini de test ediyor gibi görünüyor.
Başvuru takvimi ve ödül bilgisi
Duyuruda yer alan takvime göre yarışmanın ilan tarihi 28 Ocak 2026. Soru sorma için son tarih 9 Şubat 2026 saat 17.00, yanıtların ilanı 21 Şubat 2026, son teslim tarihi ise 17 Mayıs 2026 saat 23.59 olarak belirtilmiş. Sonuçların 12 Haziran 2026 tarihinde ilan edilmesi ve kolokyum ile ödül töreninin Eylül 2026 içinde gerçekleştirilmesi planlanıyor.
Ödül tarafında ise yarışmada eşdeğer nitelikte beş ödül verileceği ve ödül kazanan her ekibe 60.000 TL ödül verileceği açıklanmış. Yarışma şartnamesi ve başvuru belgelerine ilişkin ayrıntılara resmi yarışma sitesi üzerinden erişim sağlanabildiği de duyuruda belirtiliyor.
Kimler için özellikle değerli olabilir?
Bu yarışma, afet odaklı tasarım ile kamusal mekân düşüncesini birlikte ele almak isteyen öğrenciler için dikkat çekici bir fırsat. Mimarlık ve endüstriyel tasarım öğrencileri kadar, peyzaj mimarlığı ve kentsel tasarım alanında çalışan öğrenciler de mahalle ölçeği, açık alan kullanımı, geçici-kalıcı mekân ilişkisi ve sosyal kapsayıcılık başlıkları üzerinden güçlü katkılar sunabilir.
Özellikle şu eksenlerde çalışan öğrenci ekipleri için yarışma verimli bir üretim alanı açabilir:
- modüler kamusal donatı sistemleri
- afet sonrası açık alan organizasyonu
- çocuk ve genç odaklı geçici etkinlik mekânları
- sürdürülebilir ve tekrar kullanılabilir tasarım çözümleri
Sık sorulan sorular
Yarışmanın son başvuru tarihi ne zaman?
Duyuruda son teslim tarihi 17 Mayıs 2026 saat 23.59 olarak belirtiliyor.
Yarışma hangi konuyu kapsıyor?
Mahalle ölçeğinde afet öncesi, afet anı ve afet sonrası kullanılabilecek modüler acil ihtiyaç üniteleri tasarımını kapsıyor; deprem dışında sel ve yangın gibi senaryolar da düşünülebiliyor.
Tasarımda zorunlu modül var mı?
Evet. Duyuruya göre tasarımda listelenen zorunlu modül bileşenlerinden en az üç tanesinin yer alması bekleniyor.
Ödül miktarı nedir?
Yarışmada eşdeğer nitelikte beş ödül bulunuyor ve ödül alan her ekibe 60.000 TL verileceği belirtiliyor.
Daha fazla bilgi için: https://afetyarisma.com/
