Hızlı Git
1933 yılında mimar William Douglas Caroe tarafından inşa edilen Villa Latomia, Kıbrıs’taki İngiliz Sömürge döneminin en seçkin sivil mimari örneği olarak karşımıza çıkmaktadır. Eski Eserler ve Müzeler Dairesi Müdürlüğü korumasına verildikten sonra villa, 1975 yılında ‘Güzel Sanatlar Müzesi’ adıyla ziyarete açılmıştır. Müze, 2010 yılına kadar hizmet vermiştir.
William Douglas Caroe (1857-1938)
Villa Latomia’nın Mimarı ve Sahibi – Architect and Owner of Villa Latomia
Villa Latomia’nın yaratıcısı William Douglas Caroe 1900’lerin başında İngilterenin önde gelen mimarlarından biri olup, Liverpool’daki Danimarka konsolosunun oğluydu. Sağlık nedenlerinden dolayı kış aylarını Akdeniz çevresinde geçiren Caroe, 1928’den itibaren her kış Kıbrıs’ı ziyaret etmiş ve sonunda adada kendi evini tasarlayarak inşa etmeye karar vermiştir. Latomia adını verdiği bu evi 1933 yılında ‘İngiliz Sanatı’ ile ‘Sanat ve Zanaat Hareketi’ stilinde yapılmıştır. Caroe, bölgenin mimarisinden ve Kıbrıs’taki Fransız Gotik ve Yakın Doğu stillerinden çok etkilenmiştir. Villa Latomia, yerel Kıbrıs mimarisini yansıtmakla, birlikte Caroe’nun kendine ait stilini de açıkca göz önüne sermektedir.
İngiltere’de Sanat ve Zanaat Hareketi’nin önemli isimlerinden biri olan Caroe, çok yönlü bir klise mimarı olmasının yanında eski binalar ile tarihi kiliselerin konservasyon uzman olarak da bilinmektedir. 1930’lu yılların başlarında Kıbrıs’ın tarihi yapılarına ilgi duymaya başlamıştır. Kıbrıs’ta bazı arkeolojik incelemeler ile restorasyonlar gerçekleştirmiştir. Bunların arasında, Girne Kalesi duvarları içerisindeki Erken Bizans yapısı olan Aziz George Şapeli ile Girnede bulunan Dome Otel için bazı çalışmalar yapılmıştır. Bunlardan ayrı olarak taşra evleri, eğitim binaları, ofis binaları, mobiya, dekoratif ürünler, anıtlar ve metal işleri gibi çeşitli işlerin tasarımcılığını da yapmıştır. Caroe, Kıbrıs’ta çalıştığı dönemde, 25 Şubat 1938’de 80 yaşında hayatını kaybederek Girne’deki eski İngiliz mezarlığına defnedilmiştir.
Mimari Özellikler
Villanın yapımında kullanılan taşlar, Girne’de Latomia taş ocaklarından çıkartılarak yapılmıştır. Karmaşık kalıplar üretmek ve taşa çekici bir şekilde doku vermek için balta kullanılan Kıbrıslı taş ustalarının yöntemlerine hayran kalan Caroe, bu isimden esinlenerek kış evine de bu adı vermiştir. Latomia, yerel Kıbrıs mimarisini yansıtmakla birlikte Caroe’nin kendine ait stilini de açıkça yansıtmaktadır. Geleneksel inşaat yöntemlerinin modern bir ev planının gereksinimlerine, son derece özgün bir şekilde uyarlanmasını temsil eden bu ev, oldukça yaratıcı detaylar içermektedir. Ahşap doğramalar ve mobilyaların çoğu da kendisi tarafından tasarlanmıştır.
Mimar Caroe Villa Latomia’yı inşa ederken, kendi yarattığı kullandığı detaylara yer vermiştir. Örneğin Villanın çatısı Caroe’nun erken yapıları arasında yer alan Trodos’taki St. George Klisesi çatısının benzeridir. Ayrıca villanın batısında kullanılan çiçeklikler ile çatı katına ulaşımı sağlayan taştan yapılmış spiral şeklindeki basamaklar Caroe’nun tasarladığı klişelerde kullandığı mimari özellikleri arasında yer almaktadır. Bu örneklerin yanında, İngiltere’de büyük evlerde ev halkının soğuk günlerde ısınması için kullanılan ve ‘Heart’ (Ocak) diye adlandırılan büyük bir ocak ve içinde ise daha küçük bir şömine, yine Caroe tarafından Villa Latomia’nın mimarisini inşa ederken kullandığı tasarımlardan biri olarak görülmektedir.
Villanın inşaasında kullanılan çoğu taşların detaylarının şekillendirilmesinde geleneksel el aletleri kullanılan yerel taşçı ustalarından yararlanılmıştır. Özellikle güneydoğu tarafında bulunan ana giriş kapısı üzerinde ‘LATOMİA’ yazısı ve Romen rakamları ile evin yapılış tarihi XCMXXXIII(1933) rölyef olarak işlenmiştir. Villa içinde bulunan altı ayrı şöninenin dördünde yine kabartma olarak Latince ve Grekçe yazılar görmek mümkündür.
Restorasyonla Kalıcı Yenilik
2020 yılında Özyalçın Construction tarafından devralınan yapı, iki yıllık restorasyon süreciyle yalnızca yeniden işlev kazanmakla kalmamış, toplumsal hafızayı yaşatan bir miras olarak korunmuştur.
Sanat ve Kültürün Adresi
Latomia, yoga, seramik, bitki aranjmanı gibi etkinliklerin yanı sıra farklı organizasyonlara da ev sahipliği yapıyor.
Doğayla iç içe, tarihi atmosferde yapılan yoga etkinlikleri hem sosyalleşme imkânı sunuyor hem de beden ve zihin sağlığını destekliyor.
Seramik atölyeleri, tarihi ve doğal atmosfer içinde katılımcılara hem sosyalleşme hem de üretim deneyimi sunuyor.
Bitki aranjmanı atölyeleri, doğa ve tarih eşliğinde hem paylaşımı hem de tasarım üretimini destekliyor.
Doğayla iç içe gerçekleşen özel organizasyonlar ve kutlamalar, birlik ve beraberliği destekleyen unutulmaz anlar yaratıyor.
